Anadolu AÖF Bireyler Arası İletişim Çıkmış Sorular

Bireylerarası İletişim dersi; iletişimin ögelerini, modellerini, dinleme ve konuşma becerilerini, davranış biçimlerini, ilişki evrelerini, çatışma ile önyargı konularını ve toplumsal-kültürel boyutları ele alır.

İletişim ögeleri ve modeller

• İleti, göndericinin alıcıya ilettiği sözlü ya da sözsüz bütün bilgidir.
• Gönderici ile alıcı ortak kodlar ve göstergeler (işaret, sembol) sayesinde anlaşır.
• Osgood ve Schramm modeli dairesel yapıdadır; taraflar sırayla gönderici ve alıcı olur, geri bildirim merkezdedir.
• Shannon ve Weaver modeli kanaldaki teknik sorunları ve gürültüyü azaltıp iletim verimini artırmayı hedefler.
• Lasswell modeli çizgiseldir; soruların biri olan 'Hangi etkiyle?' iletişimin sonucunu sorgular, sebebi değil.
• İletişim ağları tekerlek, çember, zincir ve yıldızdır; üçgen standart ağ sayılmaz.

Sözlü iletişim, ses ve araçlar

• Ses yoğunluğu, ton, vurgu ve hız sesin işitsel özellikleridir; netleştirme bir beceridir, ses bileşeni değildir.
• Dil ötesi, kelime anlamından bağımsız ses özelliklerini kapsar ve sözlü iletişime eşlik eder.
• Sesletim hatasına örnek 'süpriz'tir; doğrusu 'sürpriz'dir.
• Biçem, düşünce ve duyguların ifade ediliş tarzıdır; nasıl söylendiğiyle ilgilidir.
• Uzak iletişim araçlarında taraflar birbirini görmez; görsel ipucu olmadığından yanlış anlama olabilir.
• Eş zamanlı olmayan iletişimde gönderme ile yanıt arasında zaman farkı vardır; e-posta ve mektup örnektir.

Dinleme ve soru sorma

• Dinleme etkin bir süreçtir; işitme ise yalnızca kulağın sesi algılamasıdır.
• Dinleme evreleri: işitme, dikkat etme, anlamlandırma, anımsama, tepki verme.
• Empatik dinleme, kendini karşıdakinin yerine koyup onu anladığını hissettirmektir.
• Kapalı uçlu sorular bilgi akışını kısıtlar ve iletişimi engeller; açık uçlu sorular geliştirir.
• Varsayımsal durumda görüş isteyen sorular yorumlama sorusudur.

İlişki evreleri ve mesafe

• Deneme aşamasında kişiler sorularla birbirini tanır ve ortak noktalar arar.
• Yoğunlaşma aşamasında kişiler kendileri hakkında ayrıntılı bilgi verir, ilişki güçlenir.
• Kamusal alan, yabancılarla halka açık yerlerde paylaşılan, yaklaşık 3,5 metreyi aşan mesafedir.
• Alıcının kalıpyargılı davranması etkili iletişimi sınırlar.

Davranış biçimleri

• Atılgan (güvengen) kişi kendi hakkını korur, başkasına saygı gösterir ve duygularını açık söyler.
• Pasif saldırgan davranış öfkeyi küsme, erteleme, iğneleme, sessizlik gibi dolaylı yollarla yansıtır.
• Davranış biçimleri güvengen, saldırgan, çekingen ve manipülatiftir; 'aktif' ayrı bir biçim değildir.
• Benmerkezcilik, kişinin kendini karşıdakinin yerine koyamamasıdır.
• Duygu, uyarana verilen bedensel, bilişsel ve davranışsal tepkilerin bütünüdür.
• Teknoloji bağımlısı kişi teknolojiden kendini uzak tutamaz; sağlıklı birey gerektiğinde uzaklaşabilir.

Çatışma ve eleştiri

• Çatışma çözümü adımları: tanımlama, seçenekleri değerlendirme, test etme, kabul etme; erteleme çözüm değildir.
• Wehr haritasında sorunlar gerçek, değer, ilgi merkezli ve gerçekçi olmayan diye ayrılır; dinamikler ayrı bölümdür.
• Kaçınma, zarar verecek bir ilişkide kişiyi koruyabilir.
• Savunmacı iklimde kontrol, karşıdakini kendi isteğine göre yönlendirme çabasıdır.
• Yıkıcı eleştiri kırmayı, yıldırmayı ya da yönlendirmeyi amaçlar; yapıcı eleştiri gelişimi hedefler.

Önyargı, kültür ve toplum

• Önyargı, yeterli bilgi olmadan verilen peşin hükümdür; sosyal uzaklık önyargılı gruptan uzak durma isteğidir.
• Kültür türleri: ideal, gerçek, yüksek, karşıt ve alt kültür; 'zengin kültür' yoktur.
• Üst sınıf sermaye, mülk ve rant sahiplerinden oluşur.
• McLuhan'a göre sıcak araçlar tek duyuya yoğun veri verir ve az katılım gerektirir; soğuk araçlar az veri verir.
• Özgürlükçü çağdaş anlayış akılcılığı, gerçekçiliği, pratikliği ve verimliliği değerli sayar.

İleti

Kaynağın ürettiği ve alıcıya gönderdiği kodlanmış duygu, düşünce ya da bilgi.

Biçem

Bireyin düşünce ve duygularını ifade ederken kullandığı kendine özgü anlatım yolu.

Dil ötesi

Ses tonu, hız ve vurgu gibi sözlü iletişime eşlik eden özellikler.

Atılganlık

Hem kendi hakkını korumak hem başkasının hakkına saygı göstermek.

Pasif saldırgan davranış

Öfkenin dolaylı ve gizli yollarla gösterildiği manipülatif davranış.

Empatik dinleme

Karşıdakinin duygu ve düşüncesini onun gözünden kavrayıp bunu ona hissettirme.

Benmerkezcilik

Dünyayı yalnızca kendi bakış açısından görüp başkasını anlayamama.

Önyargı

Bir kişi ya da grup hakkında yeterli bilgi edinmeden oluşan peşin hüküm.

Sosyal uzaklık

Önyargılı grubun, hedef grubu kendinden uzak tutma isteği.

Eş zamanlı olmayan iletişim

Gönderme ile yanıt arasında zaman gecikmesi olan iletişim.

Kamusal alan

Tanımadıklarımızla resmi ve halka açık ortamlarda paylaşılan uzak mesafe.

• Duyma ile dinlemeyi karıştırma: işitme kulağın algısıdır, dinleme etkin bir süreçtir.
• Atılgan, pasif saldırgan ve saldırgan davranışı ayırt et; pasif saldırganlık dolaylıdır.
• Önyargı duygusal ve tutumsal peşin hükümdür; kalıpyargı (stereotip) düşünsel kalıptır.
• Şıklar 'hangisi yer almaz' diye sorulursa dersteki standart listeleri hatırla: ağlar, kültür türleri, çatışma aşamaları.
• Modelleri ayır: Osgood-Schramm dairesel, Lasswell çizgisel, Shannon-Weaver teknik gürültü odaklıdır.