Anadolu AÖF Türk Vergi Sistemi Çıkmış Sorular

Ders, bağımsız denetimin tanımını, türlerini, standartlarını, risk kavramlarını, iç kontrol incelemesini, testleri, örneklemeyi ve denetim raporunu ele alır. Denetim sürecinin planlamadan rapora kadar işleyişi ve denetçinin karar mantığı üzerinde durulur.

Denetimin tanımı, türleri ve mesleki çerçeve

• Finansal tabloların genel kabul görmüş ilkelere uygunluğunu bağımsız inceleyip raporlayan tür finansal tablo denetimidir.
• İşletme Denetimi denetim türleri arasında sayılmaz.
• Tasdik yetkisi YMM'ye tanınmıştır.
• Bankaların bağımsız denetimine ilişkin düzenlemeyi BDDK yapar.
• Türkiye'deki ilk yasal düzenleme Sermaye Piyasası Kanunu'dur.
• Günümüz denetimi, iç kontrol incelemesine dayanan ve örnekleme ile yürütülen bütüncül görüş oluşturma çalışmasıdır.

Denetim standartları ve etik

• Denetçinin bilgi ve beceri ölçütleri genel standartlar grubundadır.
• Planlama ve yardımcıların gözetimi ile iç kontrolün incelenmesi çalışma alanı standartlarındandır.
• Kişilik standardı genel kabul görmüş denetim standartları arasında yer almaz.
• Reklam yasağı TÜRMOB etik ilkeleri arasında sayılmaz.
• Bağımsız denetçi, yüksek riskli müşterileri her zaman kabul etmez; çünkü bu müşteriler üstlenilen denetim riskini yükseltir.

Risk kavramları ve önemlilik

• Önemli yanlışlık riski, doğal risk ile kontrol riskinin çarpımıdır.
• Doğal risk, hiçbir kontrol olmadığı varsayımında yanlışlık ihtimalidir.
• Bulma riski, uygulanan yordamların mevcut yanlışlığı yakalayamama olasılığıdır.
• Model önce kabul edilebilir denetim riskini belirler; sonra doğal ve kontrol riski değerlendirilir.
• Performans önemliliği, genel önemlilik düzeyinin altında belirlenen tutardır.
• Denetim riski ile önemlilik birlikte değerlendirilir, birbirinden bağımsız ele alınmaz.

Planlama ve denetim süreci

• Etkin ve verimli denetim için en vazgeçilmez aşama planlamadır.
• Planlamada ilk iş müşteri işletmenin tanınmasıdır.
• Analitik incelemede trend analizi kullanılabilir; gizli bilgileri ve riskleri ortaya çıkarmaya yardımcı olur.
• Karmaşık yapı, denetim alanlarına bölünerek incelenir; hasılat döngüsü buna örnektir.
• Bilgiler çalışma kağıtlarına kaydedilir; çalışma mizanı kanıt yordamı değildir.
• Ücret pazarlığı denetim evresi sayılmaz.

İç kontrol

• İç kontrol mutlak değil, makul güvence verir.
• Amaçlar faaliyet, raporlama ve uyum olarak gruplanır; kaynakların etkin kullanımı faaliyet amacıdır.
• Görevler ayrılığı kontrol eylemleri unsuruna aittir.
• İç denetim en çok izleme unsuruna katkı sağlar.
• Kontrol riskinin ön değerlendirmesi, iç kontrol hakkında bilgi edinildikten sonra yapılır.
• Denetçi iç kontrol hakkında görüş vermez; amacı denetim planını belirlemektir.

Testler ve kanıt

• Kontrol (uygunluk) testleri iç kontrolün tasarlandığı gibi çalışıp çalışmadığını sınar.
• Tözel testler hesap bakiyelerinin doğruluğunu sınar.
• Kontrol riski düşükse iç kontrole güvenilir ve tözel testlerin kapsamı daraltılabilir.
• Testler denetimin yürütülmesi evresinde uygulanır.
• Denetçinin görüşünü şekillendiren tüm bilgi ve belgeler kanıttır.

Örnekleme

• Nitelik örneklemesi sapma oranını kestirir ve kontrollerin etkinliğini değerlendirir.
• Parasal birim örneklemesi hesaplardaki parasal hata tutarını tahmin eder.
• Sapma hiç beklenmiyorsa buluş örneklemesi kullanılır.
• Örnekleme riski örnek ile evren sonuçlarının farklı çıkma olasılığıdır; örnekleme dışı risk denetçinin yanlış yorumundan doğar.
• İstatistiksel örnekleme de mesleki yargıyı gerektirir; hacim belirlemeyi ve riski ölçmeyi kolaylaştırır.

Denetim raporu ve görüş türleri

• Yeterli kanıt toplanamazsa görüş vermekten kaçınılır.
• Önemli yanlışlık genel olumlu görüşü bozmuyorsa şartlı olumlu görüş verilir.
• Kullanıcıların dikkati Dikkat Çekilen Hususlar Paragrafı ile çekilir.
• Denetlenen tablolar Görüş bölümünde sayılır; standartlara uygunluk belirtimi Görüşün Dayanağı bölümündedir.
• İç kontrol sorumluluğu, yönetimin sorumlulukları bölümünde anlatılır.

Önemli yanlışlık riski

Finansal tabloların hile veya hata nedeniyle önemli yanlışlık içerme ihtimalidir.

Doğal risk

Kontrol düzeneği olmadığı varsayıldığında önemli yanlışlık çıkma olasılığıdır.

Kontrol riski

İç kontrolün önemli yanlışlığı önleyememe veya bulamama ihtimalidir.

Bulma riski

Denetim yordamlarının var olan önemli yanlışlığı fark edememe olasılığıdır.

Performans önemliliği

Genel önemlilik düzeyinin altında belirlenen tutar veya tutarlardır.

Tözel test

Hesap bakiyelerinin doğruluğunu doğrudan sınayan testtir.

Uygunluk (kontrol) testi

İç kontrol sisteminin etkin işleyişini sınayan testtir.

Yanlış kabul riski

Güvenilir olmayan iç kontrolün örnek sonucuna bakılarak güvenilir sayılmasıdır.

Örnekleme riski

Örnek sonuçlarının evrenin tamamına ulaşılan sonuçlardan farklı çıkma olasılığıdır.

Örnekleme dışı risk

Denetçinin yordamları yanlış yorumlaması veya yetersiz bilgisi nedeniyle hatayı fark edememesidir.

Buluş örneklemesi

Sapmanın neredeyse hiç beklenmediği durumda tek bir sapmayı bile yakalamayı hedefler.

Kanıt

Denetçinin kanaatini oluşturan tüm bilgi ve belgelerdir.

• Nitelik örneklemesi sapma oranını, parasal birim örneklemesi parasal hata tutarını ölçer; ikisi karıştırılmamalıdır.
• Kontrol (uygunluk) testi iç kontrolü, tözel test hesap bakiyelerini sınar.
• Önemli yanlışlık riski doğal ve kontrol riskinin çarpımıdır; bulma riski bu çarpıma dahil değildir.
• Şartlı olumlu görüş ile görüş vermekten kaçınma farklıdır: ilkinde yanlışlık genel görüşü bozmaz, ikincisinde yeterli kanıt yoktur.
• Soru 'değildir/yer almaz' diyorsa seçenekleri tek tek eleyin; risk yönetimi, kişilik, reklam yasağı gibi ayrık seçenekler sık çıkar.