ATA-AÖF Acil Servis Araçları Eğitimi Çıkmış Sorular

Ders, acil servislerin fiziki düzenini, ambulans standartlarını, solunum ve kalp masajı desteği uygulamalarını, ilaç güvenliğini ve hasta güvenliği ilkelerini ele alır. Acil sağlık hizmetinin yapısı, ekipmanı ve personel koşulları sınavın ana eksenidir.

Acil servis fiziki düzeni

• Kapalı olabilen özel odalar yalnızca resüsitasyon odası ve psikiyatrik hasta bakım odasıdır; diğer alanlar açık düzenlenir.
• Kayıt birimi triyaj birimine yakın konumlanır; böylece kabul ve yönlendirme hızlanır.
• Triyaj, bekleme alanındaki hastaları ilk muayenede değerlendirip poliklinik hastalarını ayırır.
• Yatak sayısı 401-600 arasındaki kuruluşta 9 poliklinik odası bulunur.
• Dekontaminasyon odasında su tesisatı, gider, koruyucu malzeme ve sabun gibi temizlik gereçleri yer alır; buşon temizlik malzemesi bulunmaz.
• Hizmet kalitesi planlamasında hava yoluyla gelen hastalar da düşünülür; gerekirse helikopter pisti gibi donanım öngörülür.

Donatı ve cihaz nitelikleri

• Cihazların markalı ve benzerlerinden pahalı olması genel bir nitelik değildir; maliyet yönetimi ilkesine ters düşer.
• Kalite önemlidir ama fiyatın yüksekliği kalite ölçütü sayılmaz.

Ambulanslar ve personel

• Kara ambulansında hastanın yatar konumda taşınacağı alan zorunludur; yalnızca ayakta taşıma bölümü yeterli değildir.
• İç tasarım hasta sayısı, sedye konumu, sedye yüksekliği ve sabit sistemlere göre yapılır; hasta durumu ölçüt değildir.
• Hava ambulansı personeli İLYAD, ÇİLYAD, TRK ve TYD eğitimlerinin dördünü de tamamlamış olmalıdır.

Mekanik ventilasyon

• Amaç solunum yetmezliğinde destek vermek, gaz değişimini düzeltmek, solunum sıkıntısını azaltmak ve hipoksemiyi gidermektir.
• Endotrakeal tüp veya trakeostomiyle verilen destek invaziv mekanik ventilasyondur; maske gibi yöntemler noninvazivdir.
• Pozitif basınçlı ventilasyonda ventilatör, devre, maske ve oksijen sistemi gerekir; çelik yelek gerekmez.
• Anevrizmayı önlemek mekanik ventilasyonun amacı değildir.

Kalp masajı ve KPR cihazları

• Yetişkinde masaj hızı dakikada 100 ile 120 arasındadır.
• Mekanik cihaz türleri: minimal invaziv, aktif kompresyon-dekompresyon, inspiratuvar empedans eşik valfi ve KPR yeleği.
• Su tulumbası tipi cihaz diye bir tür yoktur.
• Cihazların elle KPR'ye kesin üstünlüğü kanıtlanmamıştır; rutin kullanımı önerilmez, KPR'nin tamamen cihazla yapılması tavsiye edilmez.

İlaçlar ve ilaç güvenliği

• Metoprolol beta blokerdir; bronkospazm riski nedeniyle astımda kontrendikedir.
• Fentanil sentetik opioiddir; morfinden 75-125 kat güçlüdür, sedasyon ve ağrı kesici amaçlı kullanılır, solunumu baskılar.
• 8 Doğru: hasta, ilaç, doz, form, yol, zaman, etki ve kayıt.
• Doğru teslim 8 Doğru Kuralı içinde yer almaz.

Hasta güvenliği ve Tele Sağlık Merkezi

• Hasta güvenliği, hizmet sırasındaki hataları önceden fark edip zararı önleme ve kaliteyi artırma çabasıdır.
• Tele Sağlık Merkezi'nde çağrının acil hizmet ya da tele konsültasyon gerektirdiğine TSM hekimi karar verir.
• İletişim görevlisi bilgiyi alır ama değerlendirme ve karar yetkisi ona ait değildir.

Resüsitasyon odası

Acil serviste kapalı olabilen iki özel odadan biridir.

Triyaj

Hastaların ilk muayenede değerlendirilip önceliklendirildiği ve poliklinik hastalarının ayrıldığı birimdir.

İnvaziv mekanik ventilasyon

Endotrakeal tüp veya trakeostomi gibi yapay hava yoluyla verilen solunum desteğidir.

Noninvaziv ventilasyon

Maske gibi yöntemlerle, yapay hava yolu açılmadan uygulanan solunum desteğidir.

Pozitif basınçlı ventilasyon

Ventilatör, devre, maske ve oksijen sistemiyle sağlanan solunum desteği yöntemidir.

KPR

Kardiyopulmoner resüsitasyon; kalp masajı ve solunum desteğini içeren yaşam kurtarma uygulamasıdır.

Metoprolol

Beta bloker ilaçtır; astımlı hastalarda kullanılmaz.

Fentanil

Morfinden çok daha güçlü, solunumu baskılayan sentetik opioiddir.

8 Doğru Kuralı

İlaç uygulamasında hata riskini azaltan sekiz kontrol ilkesidir.

Hasta güvenliği

Hizmet sunumunda zarar ve hataları önceden fark edip önleme çabasıdır.

TSM

Tele Sağlık Merkezi; çağrıya ilişkin kararı hekimin verdiği merkezdir.

Dekontaminasyon odası

Kimyasal veya biyolojik maddeye maruz kalanların temizlendiği ve arındırıldığı odadır.

• Olumsuz kök sorularında (bulunmaz, söylenemez, yanlıştır) doğru bilgiyi bilip aykırı olan şıkkı seçmek gerekir.
• İnvaziv ve noninvaziv ventilasyon ayrımı yapay hava yolunun olup olmamasına dayanır.
• Kayıt birimi triyajdan uzak değil, ona yakın olmalıdır.
• Çağrıda karar yetkisi iletişim görevlisinde değil TSM hekimindedir.
• 8 Doğru listesinde kayıt vardır, teslim yoktur.