ATA-AÖF Arapça IV Çıkmış Sorular

Arapça IV dersi; kem (كَمْ), şart edatları ve cezm, ism-i mevsûl ile sıla, temyiz, gayr-ı munsarif isimler, istisna edatları ve bazı lâm türlerini işler. Konular cümle çözümleme ve Türkçeye çeviri soruları üzerinden test edilir.

Kem: istifhâmiyye ve haberiyye

• Kemî'l-istifhâmiyye soru bildirir; temyizi müfret ve mansubtur (كَمْ شَهْرًا).
• Kemî'l-istifhâmiyye sükûn üzere mebnîdir ve mahallen i'rab edilir.
• Kemî'l-haberiyye çokluk bildirir; temyizi mecrurdur.
• İki türü ayırmanın en belirgin ölçütü temyizin mansub ya da mecrur olmasıdır.

Şart edatları ve cezm

• Cezmeden edatlarda (إِنْ، مَتَى، إِذْمَا) hem şart hem cevap fiili meczum olur.
• Meczum çoğul fiillerde nun düşer: تَنْصُرُوا، تَتَمَسَّكُوا، تَنَالُوا.
• Tekil fiil meczum olunca sonu sukunlu olur: يَنْصُرْكُمْ.
• Cezmetmeyen şart edatları: لَوْلَا، إِذَا، كُلَّمَا.
• مَا akılsız şeyleri ve genel hayrı kapsar; مَنْ akıllı varlıklar içindir.
• أَيُّ seçim, أَيْنَ yer, أَنَّى nereden/nasıl anlamı verir.

İsm-i mevsûl ve sıla

• İsm-i mevsûl, sıla cümlesiyle bir ismi niteleyen bağlayıcı sözcüktür.
• Sıla cümlesi mevsûlün hemen ardından gelip onu açıklar: الَّذِي اسْمُهُ سَالِمٌ.
• İkil müzekker: ref durumunda اللَّذَانِ, nasb/cer durumunda اللَّذَيْنِ.
• Çoğul müzekker اللَّذِينَ, ikil müennes اللَّتَانِ, tekil müennes الَّتِي biçimindedir.
• Mevsûl, öncesindeki ismin cinsine, sayısına ve i'rab durumuna uygun seçilir.

Temyiz

• Temyiz, belirsizliği 'hangi bakımdan?' sorusuyla gideren mansub isimdir.
• اشْتَدَّ الْأَبُ عَطَفًا örneğinde عَطَفًا temyizdir.
• Temyiz sıfat (nitelemek) ya da fail (özne) ile karıştırılmamalıdır.

Gayr-ı munsarif isimler

• Tenvin ve kesre almayan isimlerdir; cer durumunda fetha alırlar.
• Örnekler: kırık çoğul müntehe'l-cumû' (مَدَارِسَ), yabancı özel isim (يُوسُفَ).
• Müennes renk sıfatı (سَوْدَاءُ) ve müennes tafdîl sıfatı (كُبْرَى) de bu gruptadır.
• Tenvin alan صَالِحٌ munsariftir.

İstisna edatları

• İstisna edatları: إِلَّا، سِوَى، غَيْر، عَدَا، خَلَا.
• غير ve سوى sonrakini muzâfun ileyh yapıp mecrur eder.
• خَلا ve عَدا cer harfi gibi kullanılınca mecrur yapabilir.
• إِلَّا müstesnayı mecrur yapmaz; nasb gerektirir.
• عَلَى istisna edatı değil, harf-i cerdir.

Lâm türleri ve çeviri kalıpları

• Te'kîd lâmı إِنَّ'den sonra haberi pekiştirir: إِنَّ خَالِدًا لَكُتُبُهُ كَثِيرَةٌ.
• Aitlik lâmı harf-i cerdir; emir lâmı fiili emir yapar; ta'lil lâmı amaç bildirir.
• لَوْ gerçekleşmemiş varsayım kurar; فَبِئْسَ kötüleme, سُلُوكًا temyiz görevindedir.
• حَذَارِ 'sakın' anlamlı uyarı sözcüğüdür; حَذَارِ أَنْ تُهْلِكَ نَفْسَكَ kendini helak etmekten sakındırır.
• Çeviride özne, şahıs ekleri (كُمْ=siz) ve olumsuzluk dikkatle kontrol edilmelidir.

كَمْ الاستفهامية

Soru bildiren kem; temyizi müfret mansub olup sükûn üzere mebnîdir.

كَمْ الخبرية

Çokluk bildiren kem; temyizi mecrurdur.

Temyiz

Belirsiz bir ifadeyi 'hangi bakımdan?' sorusuyla açıklayan mansub isim.

Meczum fiil

Cezmeden edat sonrası sukun alan ya da nunu düşen muzari fiil.

Cezmeden şart edatı

Şart ve cevap fiilini meczum yapan edat; örneğin إِنْ، مَتَى، إِذْمَا.

Cezmetmeyen şart edatı

Fiilleri meczum yapmayan edat; لَوْلَا، إِذَا، كُلَّمَا.

İsm-i mevsûl

Sıla cümlesiyle bir ismi niteleyen bağlayıcı isim; الَّذِي، اللَّذَانِ gibi.

Sıla cümlesi

İsm-i mevsûlün hemen ardından gelip onu tamamlayan cümle.

Gayr-ı munsarif

Tenvin ve kesre almayan, cer durumunda fetha ile gelen isim.

Te'kîd lâmı

إِنَّ'den sonra haberi pekiştiren lâm.

Müstesna

İstisna edatından sonra gelen, hükümden çıkarılan sözcük.

• Kem sorularında temyizin hâline bakılır: mansub ise istifhâmiyye, mecrur ise haberiyye.
• Şart edatı sorularında fiilin nununun düşüp düşmediği ve cevap fiilinin meczum olup olmadığı kontrol edilmeli.
• İsm-i mevsûl seçiminde ikil ve çoğul ile müzekker ve müennes ayrımı, ayrıca ref ile nasb/cer farkı karıştırılmamalı.
• Şıklarda 'yanlıştır', 'getirilemez', 'sayılmaz' gibi olumsuz soru kökleri dikkatle okunmalı.
• Çeviri sorularında özne zamiri ve anlam kaymaları (kim, onlar, biz, artık) elenerek doğru şık bulunur.