ATA-AÖF Örgütsel Davranış Çıkmış Sorular

Örgütsel Davranış dersi; bireyin değerlerini, kişiliğini, tutumlarını, motivasyonunu ve öğrenmesini, ardından grup, takım, liderlik, çatışma, kültür ve değişim gibi örgüt düzeyindeki konuları ele alır. Amaç, insanların örgüt içinde nasıl düşünüp davrandığını anlamaktır.

Birey: değerler, kişilik ve tutumlar

• Schwartz'a göre kendini yönlendirme, bağımsız düşünce ve eylem, yaratıcılık ile keşfetme eğilimidir.
• Değerler kalıcı birer inanç ve davranış biçimidir; geçici değildir.
• A tipi kişilik sabırsız, rekabetçi ve strese yatkındır; B tipi sakin ve rahattır.
• Narsisizmde kişi kendini aşırı önemser, sürekli takdir bekler, başkalarına ilgisi azdır.
• Objektif kişilik testlerinde evet/hayır ya da doğru/yanlış türü hazır ifadeler yanıtlanır.
• Tutumlar doğrudan deneyim, aile ve arkadaş çevresi ile medya aracılığıyla oluşur.

Algı, atfetme ve duygusal zekâ

• Fikir birliği, başkalarının da aynı durumda benzer davranıp davranmadığına bakar; yüksekse neden dışsal sayılır.
• Duygusal zekânın öz-farkındalık unsuru, duyguyu ortaya çıktığı anda tanımayı ve kararlarda kullanmayı içerir.
• Korku, neşe, iğrenme gibi duygusal tepkilerin çoğu klasik koşullanmayla edinilir.

Motivasyon ve iş tatmini

• İçerik kuramları (Maslow, Herzberg, McClelland, Alderfer) neyin motive ettiğine bakar; Vroom'un Bekleyiş Teorisi süreç kuramıdır.
• Maslow'da saygınlık, tanınma, prestij ve özgüven ihtiyaçları saygı basamağında toplanır.
• Ait olma güdüsü; arkadaşlık, sevgi ve gruba bağlanma isteğidir.
• Herzberg'e göre hijyen faktörleri tek başına motive etmez, ama yokluğu huzursuzluk yaratır.
• İş tatmini işin çeşitliliği, zorluğu ve ücret gibi etkenlerden etkilenir; cezalandırma bunlardan değildir.
• Örgütsel bağlılık özdeşleşme, kalma isteği ve çabayı kapsar; ayrılma niyeti buna karşıttır.

Öğrenme ve davranış değiştirme

• Davranış değiştirmede davranışın sıklığı sayılarla ölçülür ve başarı standartları belirlenir.
• Değişken oranlı programda ödül, her defasında farklı sayıda tekrardan sonra verilir.
• Cezalandırma bir davranış değiştirme tekniğidir.
• Üretkenlik karşıtı davranışta kayırmacılık ve dedikodu politik-sapkın türe girer.
• Ödül sistemi, grup baskısı ve izleme biçimi örgütsel etkenlerdir; kişisel eğilim bireye aittir.

Siyasal davranış ve izlenim yönetimi

• Örnek teşkil etme: dürüst, özverili ve bağlı çalışan imajı sunmaktır.
• Kendini yüceltme: kendi başarı ve katkısını öne çıkarmaktır.
• Uyum: önemli kişilerle aynı görüşte olunduğunu göstermektir.
• Başkalarının başarısıyla bağ kurmak olumlu izlenim oluşturma taktiğidir.
• Siyasal davranışın ahlakiliği örgüt amaçları, meşruiyet ve başkalarının haklarına bakılarak değerlendirilir; çatışma ölçüt değildir.

Grup, takım, çatışma ve müzakere

• Normlar, grubun kabul edilebilir bulduğu çoğunlukla yazılı olmayan davranış kurallarıdır.
• Takım performansı bireysel katkı ile ortak çıktının bütünüdür; takımlar belli ölçüde kendini yönetir.
• Takım üyeleri takımın tüm sonuçlarından sorumludur.
• Rekabet tarzında bir tarafın kazancı diğerinin kaybıdır.
• Dağıtımsal müzakere, çıkarlar tamamen zıt ve kaynak sabitken tercih edilir; uzun vadeli ilişkide bütünleştirici müzakere öne çıkar.

Yönetim, liderlik ve yaklaşımlar

• Mintzberg rolleri kişilerarası, bilgi sağlama ve karar verme gruplarıdır; teknik beceriler Katz'a aittir.
• Bağlantı kurucu kişiler arası roldür; girişimci, kaynak dağıtıcı, uyuşmazlık çözücü ve müzakereci karar rolleridir.
• Bürokrasi Yaklaşımı'nın kurucusu Max Weber'dir.
• Özellikler Yaklaşımı liderliği yalnızca liderin özelliklerine bakarak inceler; çevre ve izleyiciyi dışarıda bırakır.
• Stratejik liderlik olayları önceden sezme, esneklik ve uzun vadeli bakıştır.

Örgüt kültürü, öğrenen örgüt ve değişim

• Değerler, örgütte neyin iyi, doğru ve istenir olduğunu gösteren kültür öğesidir.
• Deal ve Kennedy'de yüksek risk ve hızlı geri bildirim ayrı bir kültür türüdür.
• Öğrenen örgüt esnektir, katılımcıdır ve esnek ödül sistemi kullanır; ödül katılığı ona uymaz.
• Öğrenen örgütte tüm çalışanlar strateji oluşturmaya katkı verir.
• Değişime direnç başarısızlık ve bilinmeyen korkusu gibi kişisel, ilişki bozulması gibi kişiler arası nedenlerden doğar.

Kendini yönlendirme

Schwartz'ın değer boyutlarından biri olup düşünce ve eylemde bağımsızlığı ifade eder.

İçerik kuramları

İnsanı neyin motive ettiğini inceleyen kuramlardır; Maslow, Herzberg, McClelland ve Alderfer bu gruptadır.

Süreç kuramları

Motivasyonun nasıl oluştuğuna bakar; Vroom'un Bekleyiş Teorisi örnektir.

Fikir birliği

Başkalarının da aynı durumda benzer davranıp davranmadığını gösteren atfetme ölçütüdür.

Klasik koşullanma

Nötr uyaranın doğal tepki doğuran uyaranla eşleşip tek başına aynı tepkiyi yaratmasıdır.

Değişken oranlı program

Pekiştirmenin her seferinde farklı sayıda davranıştan sonra verildiği programdır.

Çift Faktör Teorisi

Herzberg'in hijyen ve motive edici etkenleri ayıran kuramıdır.

Dağıtımsal müzakere

Bir tarafın kazancının diğerinin kaybı olduğu, sabit kaynağın paylaşıldığı müzakeredir.

Normlar

Grup üyelerinin kabul edilebilir bulduğu davranış kalıplarıdır.

Stratejik liderlik

Geleceği öngörme, esneklik ve uzun vadeli bakışla örgütü yönlendirmedir.

Politik-sapkın davranış

Kişinin kendi çıkarı için ilişkileri yönlendirmesi; kayırmacılık ve dedikodu örnektir.

• Kendini yüceltme (kendi başarısını öne çıkarma), örnek teşkil etme (ahlaklı, özverili imaj) ve uyum (aynı fikirde görünme) taktiklerini karıştırma.
• Mintzberg'in rolleri ile Katz'ın becerilerini ayır; teknik beceri Katz'a aittir.
• Maslow'da saygı ihtiyacı şıklarda kendini gösterme olarak geçebilir.
• Dağıtımsal müzakere sabit kaynak ve zıt çıkarla, bütünleştirici müzakere uzun vadeli ilişkiyle bağlantılıdır.
• Olumsuz soru köklerinde (doğru değildir, yer almaz) dışarıda kalan seçeneği ara.