ATA-AÖF Rekreasyonda Program Geliştirme ve Planlama Çıkmış Sorular

Ders, rekreasyon ve boş zaman kavramlarını, bunlara ilişkin kuramları ve tarihsel yaklaşımları, rekreasyon programlarının planlanması, liderlik, tanıtım ve değerlendirme süreçlerini ele alır.

Serbest zaman, boş zaman ve rekreasyon

• Serbest zaman çalışma dışı zamandır; boş zaman bunun zorunlu ihtiyaçlardan arta kalan kısmıdır.
• Rekreasyon, bu zamanda yapılan etkinliklerdir; çalışma zamanı serbest zamanın karşıtıdır.
• Dumazedier boş zamanın üç işlevini dinlenme, eğlenme ve kişisel gelişim olarak sıralar.
• Marx, tüm zamanını çalışmaya veren insanın kendini geliştiremeyeceğini vurgular.
• Veblen gösterişçi tüketimle, Lafargue tembellik hakkı kavramıyla anılır.

Tarihsel yaklaşım ve kuramlar

• Orta Çağ'da çalışma ile ibadet iç içe görülmüş, aylaklık hoş karşılanmamıştır (çalış ve dua et).
• Boş zaman o dönemde çoğunlukla dinsel tören, bayram ve kilise etkinlikleriyle geçmiştir.
• Csikszentmihalyi'nin Akış Kuramı: beceri ile zorluk dengelendiğinde kişi etkinliğe tamamen kaptırır.
• Akışta içsel güdülenme, yoğun odaklanma, derin doyum vardır ve zaman algısı kaybolur.
• Maslow'un basamaklı gereksinim düzeninde ait olma, saygı ve kendini gerçekleştirme boş zamanla desteklenebilir.

Rekreasyon ihtiyacı ve yararları

• Bireysel gereksinimler: sosyalleşme, ruhsal sağlık, yaratıcılık ve bedensel sağlık.
• Demokratik toplumun oluşmasına katkı bireysel değil toplumsal bir yarardır.
• Düzenli rekreasyon kronik hastalık risklerini azaltır; yaşam kalitesi ve süresi artar.
• Programlar kişisel gelişim, bağımsızlık ve kendini kabullenme sağlar; antisosyal davranış ise azaltılmaya çalışılan sorundur.
• Ticari rekreasyon kâr, müşteri kazanma, tesisleşme ve istihdam peşindedir; herkese ulaşmak kamunun amacıdır.

Oyun ve hizmet kalitesi

• Oyunda yardımlaşma, paylaşma ve ilişki kurma toplumsalcılık özelliğini gösterir.
• Fiziksellik bedensel yönü, isteklilik gönüllü katılımı, hazcılık alınan keyfi anlatır.
• Hizmet kalitesi, beklenti ile algılanan performans arasındaki uyumdur.
• Performans beklentiyi karşılar veya aşarsa kalite yüksek sayılır.

Planlama ve program süreci

• Planlama ihtiyaç analiziyle başlar; hedef belirleme, tasarım, uygulama ve değerlendirme sonra gelir.
• Gereksinimlerin karşılanması için rekreasyonun planlanması gerekir; plansızlık kaynak israfına yol açar.
• Programlama ve pazarlama boş zaman yönetiminde birbirine bağlı yürür.
• La Page'e göre programlama huzur, ilham, yalnızlık mekânlarını ve tarihî izleri desteklemeyi de amaçlar.
• Değerlendirme hedeflere erişimi, memnuniyeti ve kaynak verimliliğini inceler; sonuçlar sonraki planlamaya geri bildirim olur.

Liderlik

• Liderlik, insanları ortak amaçlar çevresinde toplayıp harekete geçirme bilgi ve becerisidir.
• Rekreasyon liderinde en belirgin özellik iş birlikçi tutumdur.
• Lider ders planı hazırlar, kayıt ve rapor tutar, alanı temiz bırakır, yeni lider yetiştirir.
• Katılımcıların özel ve kişisel işlerini yönetmek liderin görevi değildir.

Veri toplama ve tanıtım

• Birincil veri, doğrudan kaynaktan anket, görüşme veya gözlemle toplanır; etkinlik araştırmalarında en sık kullanılır.
• İkincil veri, başkalarınca başka amaçla toplanmış resmî istatistik ve raporlardır; zaman ve maliyet kazandırır.
• Reklam geniş kitleye ulaşır ancak pahalıdır ve tepki hemen alınamaz.
• Pano, sergi, bülten ve halkla ilişkiler genelde daha ucuzdur.

Serbest zaman

Kişinin çalışmadığı süre; çalışma dışı zamanla eş anlamlıdır.

Boş zaman

Serbest zamanın zorunlu ihtiyaçlardan arta kalan bölümüdür.

Rekreasyon

Boş zamanda yapılan etkinliklerin bütünüdür.

Akış Kuramı

Beceri ve zorluk dengelendiğinde ortaya çıkan, tam odaklanma ve doyum hâlini açıklar; Csikszentmihalyi'ye aittir.

İhtiyaç analizi

Hedef kitlenin ilgi, beklenti ve mevcut kaynakların belirlendiği ilk planlama adımıdır.

Değerlendirme

Program sonunda hedeflere erişim, memnuniyet ve kaynak kullanımının incelenmesidir.

Birincil veri

Araştırmacının doğrudan kaynaktan topladığı veridir.

İkincil veri

Önceden başkaları tarafından toplanmış hazır veridir.

Hizmet kalitesi

Beklenti ile algılanan performans arasındaki uyum düzeyidir.

Toplumsalcılık

Oyunda yardımlaşma, paylaşma ve ilişki kurma özelliğidir.

Liderlik

İnsanları ortak amaç için bir araya getirip harekete geçirme becerisidir.

• Serbest zaman ile boş zamanı karıştırma: serbest zaman çalışma dışı süre, boş zaman ise onun zorunlu işlerden arta kalanıdır.
• Birincil veri doğrudan toplanır, ikincil veri hazır ve başkasınca toplanmıştır.
• Bireysel yarar ile toplumsal yararı ayır; demokratik toplum katkısı toplumsal yarardır.
• Kuramcı sorularında eşleştirme: Dumazedier işlevler, Csikszentmihalyi akış, Maslow basamaklar, Marx kapitalist eleştirisi, La Page programlama amacı.
• Planlamanın ilk adımı ihtiyaç analizi, son adımı değerlendirmedir.