AUZEF Ab Türkiye İlişkileri Çıkmış Sorular

Ders, Avrupa bütünleşmesinin savaş sonrası kökenlerini, AB kurumlarını ve genişleme sürecini, Türkiye'nin Topluluk ve Birlikle ilişkilerini (Gümrük Birliği, müzakereler, Kıbrıs, mülteci ve vize başlıkları) ile Avrupa güvenlik ve savunma politikasını ele alır.

Savaş sonrası kuruluş dönemi

• Marshall Planı ve Truman Doktrini 1947'de ilan edilmiştir.
• Marshall Planı'nı yürüten CEEC, 1948'de OEEC adını almıştır.
• NATO, 4 Nisan 1949'da Washington'da imzalanan Kuzey Atlantik Antlaşması'yla doğmuştur.
• Coudenhouve-Kalergi'nin Avrupa federasyonu fikri Pan-Avrupa Birliği adıyla anılır.

AB kurumları

• Komisyon başkanını Avrupa Birliği Zirvesi belirler.
• Yargı görevini Adalet Divanı yürütür.
• Sayıştay her üye ülkeden birer kişiyle 28 üyelidir; Ekonomik ve Sosyal Komite 353 üyelidir.
• Avrupa Merkez Bankası Frankfurt'ta bulunur.
• Avrupa Tek Senedi Avrupa Konseyi'ni resmen kurumsallaştırmıştır.

Parasal birlik ve genişleme

• Delors Raporu (12 Nisan 1989) geçişi üç evreli bir süreç olarak öngörmüştür.
• Ekonomik ve Parasal Birlik programı 1990'da kararlaştırılmıştır; Avrupa Para Enstitüsü kısaca IME'dir.
• Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Polonya 2004'te; Bulgaristan 2007'de; Hırvatistan 2013'te üye olmuştur.
• Amsterdam Antlaşması 1997'de imzalanmış, 1999'da yürürlüğe girmiştir; Nice Antlaşması 2003'te yürürlüğe girmiştir.
• Selanik Zirvesi (2003), Batı Balkanlar'a şartları sağlarlarsa katılım taahhüdü vermiştir.
• Sırbistan'la müzakereler 2014'te başlamış, Bankacılık Birliği düzenlemeleri 2014'te onaylanmıştır.

Türkiye–AT ilişkilerinin seyri

• 1973 Petrol Krizi, AET üyelerini ve Türkiye ile ilişkileri olumsuz etkilemiştir.
• Türkiye 1987'de tam üyelik başvurusu yapmış; Komisyon Avis görüşünü Aralık 1989'da açıklamıştır.
• Güney Kıbrıs 1990'da tam üyelik başvurusu yapmıştır.
• Körfez Savaşı (1990) Türkiye'nin Batı gözündeki jeopolitik değerini yeniden artırmıştır.
• 1990'larda Türkiye dış ticaretinin yaklaşık yarısı AB ülkeleriyle yapılıyordu.
• Katma Protokol'ün 22 yıllık Geçiş Dönemi 1996'da bitmiştir.

Gümrük Birliği ve 1/95 Kararı

• Gümrük Birliği'ni öngören 1/95 sayılı karar Ortaklık Konseyi'nce alınmıştır.
• Kararın II. Kısmı tarım ürünlerini, III. Kısmı gümrük hükümlerini düzenler.
• IV. Kısım yasaların yakınlaştırılmasıdır; ticaret politikası bu kısmın bölümü değildir.
• Avrupa Parlamentosu Gümrük Birliği kararını Aralık 1995'te onaylamıştır.

Zirveler ve adaylık süreci

• Essen Zirvesi'ne (1994) Türkiye çağrılmamıştır.
• Gündem 2000 Temmuz 1997'de, Lüksemburg Zirvesi Aralık 1997'de gerçekleşmiştir.
• Cardiff Zirvesi 1998'de, Köln Zirvesi Haziran 1999'da, Helsinki Zirvesi Aralık 1999'da yapılmıştır.
• Katılım Ortaklığı Belgesi 8 Kasım 2000'de yayımlanmış, Ulusal Program Mart 2001'de sunulmuştur.
• 2001'de Türkiye ağır bir ekonomik kriz yaşamıştır.
• Müzakerelerin 3 Ekim 2005'te başlaması 16-17 Aralık 2004'te kararlaştırılmıştır; taslak çerçeve belgesini AB Komisyonu sunmuştur.

Kıbrıs sorunu

• Güney Kıbrıs ile tam üyelik müzakereleri 1998'de açılmıştır.
• Annan Planı 2004'te halkoylamasına sunulmuş; Türk tarafı kabul, Rum tarafı ret oyu vermiştir.
• Güney Kıbrıs 2004'te AB üyesi olmuştur.
• Hristofyas 2008'de devlet başkanı seçilmiştir.
• GKRY'nin engellediği fasıllar arasında Dış, Güvenlik ve Savunma Politikası yer alır; Kamu alımları siyasi blokaj kapsamında değildir.

Güvenlik–savunma ve mülteci başlıkları

• Batı Avrupa Birliği Petersberg Bildirgesi'ni 1992'de duyurmuştur.
• AGSP'nin ilk kurucu adımı Haziran 1999 Köln toplantısında atılmış, Helsinki hedefleri somutlaştırmıştır.
• Avrupa Kolordusu EUROCORPS adıyla bilinir.
• Avrupa Güvenlik Stratejisi Aralık 2003'te kabul edilmiştir.
• AB liderleri mülteci konusunda 2015'te zirve yapmıştır; Türkiye'de yaklaşık 3 milyon mülteci kayıtlıdır.
• Vize serbestisi işlemlerinin başlatılması 2016'ya planlanmıştır.

NATO

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü; 1949'da Washington'da imzalanan antlaşmayla kurulmuştur.

OEEC

Marshall Planı'nı yürüten CEEC'nin 1948'de aldığı ad, Avrupa Ekonomik İşbirliği Örgütü.

Pan-Avrupa Birliği

Coudenhouve-Kalergi'nin ortaya attığı Avrupa federasyonu görüşü.

Delors Raporu

Ortak Pazar'dan parasal ve siyasal birliğe geçişi üç evreli planlayan 1989 raporu.

IME

Avrupa Para Enstitüsü'nün kısa adı.

Avis

Komisyonun Türkiye'nin tam üyelik başvurusuna ilişkin Aralık 1989'da açıkladığı görüş.

Katma Protokol

Türkiye'ye 22 yıllık Geçiş Dönemi tanıyan düzenleme; dönem 1996'da bitmiştir.

1/95 sayılı Karar

Ortaklık Konseyi'nin Gümrük Birliği'ni öngören kararı.

Katılım Ortaklığı Belgesi

Helsinki sonrası Türkiye için 8 Kasım 2000'de yayımlanan belge.

Annan Planı

2004'te Kıbrıs'ta halkoylamasına sunulan plan; Türk tarafı kabul, Rum tarafı ret demiştir.

AGSP

Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası.

EUROCORPS

Avrupa Kolordusu'nun adı.

• Aynı yılın farklı olayları karıştırılmasın: 1947 Marshall ve Truman; 1990 Körfez Savaşı, Güney Kıbrıs başvurusu ve EPB programı.
• Köln (Haziran 1999) AGSP'nin temelini atmış, Helsinki (Aralık 1999) hedefleri somutlaştırmıştır.
• Zirve ile uygulama yılı ayrı sorulur: Müzakere kararı 2004'te, başlangıç 2005'te; Amsterdam imza 1997, yürürlük 1999.
• Olumsuz ifadeli sorularda eleme yapılmalı: 2004 genişlemesinde Bulgaristan yoktur, Essen'e Türkiye çağrılmamıştır, Kamu alımları blokajda değildir.
• Katma Protokol Geçiş Dönemi bitişi (1996) ile Gümrük Birliği onayı (1995) karıştırılmamalıdır.