AUZEF Beşeri Faktörlerin Turizme Etkisi Çıkmış Sorular

Ders, turizmin coğrafi temellerini ele alır: coğrafyanın kolları, doğal ve beşeri etkenler, çekicilikler, ulaşımın rolü ve turizm türleri. İnsan ile mekân arasındaki ilişki turizmin gelişimini anlamak için merkeze alınır.

Coğrafyanın temel yapısı

• Coğrafyanın ana konusu insan ile mekân arasındaki ilişkidir.
• İki ana kol vardır: Fiziki Coğrafya ve Beşeri (Ekonomik) Coğrafya.
• Fiziki coğrafya iklim, yer şekilleri, sular ve bitki örtüsü gibi doğal sistemleri inceler.
• Beşeri coğrafya nüfus, yerleşme, ulaşım, sanayi, şehir ve enerji gibi insan faaliyetlerini inceler.
• Bitki Coğrafyası beşeri değil, fiziki coğrafyanın alt dalıdır.
• Biyocoğrafya bitki ve hayvan türlerinin dağılışını ve nedenlerini araştırır.

İnsan-doğa yaklaşımları ve çevre

• Vidal de la Blache ve Brunhes çevresel determinizme karşı Possibilizm (olanakçılık) görüşünü savunmuştur.
• Possibilizme göre doğa yalnızca olanak sunar, insan bunlar arasından seçim yapar.
• Hidrosfer okyanus, deniz, göl, akarsu ve yeraltı sularından oluşan su küredir.
• Nüfus artışı, plansız arazi kullanımı ve ekonomik faaliyetler doğal ortamlara zarar verir.
• Milli parklar bilimsel ve estetik değeri olan alanlardır; kent ormanı gibi mesire alanları bu statüde değildir.

Turizmin tanımı ve kapsamı

• Turizm, dinlenme ve tatil gibi amaçlarla yapılan geçici yer değiştirmedir.
• Alışılmış yaşam çevresinin dışına çıkma, geçici kalış ve turizm hizmetlerinden yararlanma temel koşullardır.
• Turizm yalnız yurt dışına özgü değildir; iç turizm de kapsamdadır.
• Yerleşme, göç, çalışma ve uzun süreli eğitim turizm sayılmaz.
• Turist sayılmak için en az bir gece konaklama beklenir.
• Seyahat turizmin merkezindeki etkinliktir.

Turizmi etkileyen etkenler ve çekicilikler

• Gelir, yaş, eğitim ve izin hakkı beşeri ve sosyo-demografik etkenlerdir; iklim ve ormanlar doğal etkendir.
• İklim uzun vadeli etkendir; hava durumu kısa süreli değişimi anlatır.
• Çekicilikler doğal (fiziki coğrafya) ve kültürel (beşeri) olarak ikiye ayrılır.
• İklim, yer şekilleri ve bitki örtüsü doğal çekiciliktir.
• Müze, antik kent, festival, gastronomi ve mimari kültürel çekiciliktir.
• Ulaşım yoksa turizm değerleri pazarlanamaz ve ekonomik anlam kazanmaz.

Ulaşım ve turizm

• Ulaşım ulaşılabilirliği sağlar; gelişmesi gelen turist sayısını artırır.
• Havayolu, jet uçaklarıyla seyahat süresini kısaltıp kitle turizmini yaygınlaştırmıştır; Türkiye'ye girişlerde de birinci sıradadır.
• Demiryolu 19. yüzyılda parlamış, sonra otomobil ve uçak karşısında yük taşımacılığına yönelmiştir.
• Tren düşük maliyet, güvenlik ve büyük kapasite sunar.
• Deniz ulaşımının turizme en belirgin katkısı kruvaziyerdir.
• Boğaz'ı karayoluyla ilk bağlayan köprü 29 Ekim 1973'te açılmıştır; bugünkü adı 15 Temmuz Şehitler Köprüsü.

Turizm türleri ve etkileri

• Kış turizmi mevsimlik dalgalanmayı azaltır; telesiyej gibi pahalı yatırım ister (Uludağ, Palandöken).
• Kırsal turizm agroturizm, ekoturizm ve yayla turizmini kapsar; yerel ve otantik değerleri öne çıkarır.
• Kongre turizmi kırsal değil, kent merkezli bir türdür.
• Antik kent, savaş meydanı ve dinî yapılar kültür turizmini öne çıkarır.
• Turizm konaklama, yeme-içme, rehberlik gibi çok sayıda hizmet kolunu canlandırır.
• Küreselleşme, iletişim ve tanıtımla turizmi önemli bir sektör yapmıştır.

Türkiye ve dünyadan örnekler

• Yakutiye Medresesi, Ani ve İshak Paşa Sarayı Doğu Anadolu'dadır.
• Phokaia, Larissa, Knidos, Priene ve Hierapolis Ege Bölgesi'ndedir.
• Göbeklitepe, Balıklıgöl ve Halfeti Şanlıurfa'dadır.
• Tibet ve Bhutan Asya kıtasındadır.
• Dünya Turizm Örgütü kısaltması WTO'dur; BM'ye bağlılığı vurgulamak için UNWTO da kullanılır.
• Antik adlar: Meriç Hebros, Gediz Hermos, Büyük Menderes Maiandros; Smyrna İzmir'in antik kent adıdır.

Possibilizm

Doğanın insana yalnızca seçenekler sunduğunu, kaderi belirlemediğini savunan olanakçılık yaklaşımı.

Çevresel determinizm

Doğanın insan yaşamını tümüyle belirlediğini ileri süren görüş.

Hidrosfer

Yeryüzündeki tüm suları kapsayan su küre.

Biyocoğrafya

Bitki ve hayvanların yeryüzündeki dağılışını inceleyen bilim dalı.

Kitle turizmi

Uçakla ulaşımın kolaylaşmasıyla geniş kesimlerin katıldığı yaygın turizm hareketi.

Kruvaziyer

Büyük gemilerle yapılan gezi turizmi.

Kırsal turizm

Yayla, agroturizm ve ekoturizmi içine alan şemsiye kavram.

Kış turizmi

Kar ve dağlık bölgelerde kayak merkezlerine dayanan, sezonu yayan tür.

Kültürel çekicilikler

İnsan emeğiyle oluşmuş müze, antik kent, festival, mutfak ve mimari değerler.

Doğal çekicilikler

İklim, yer şekilleri ve bitki örtüsü gibi insan müdahalesi olmadan var olan unsurlar.

WTO

Dünya turizm politika, istatistik ve kurallarını belirleyen BM'ye bağlı örgüt.

• Fiziki ve beşeri ayrımına dikkat: iklim, orman, bitki coğrafyası fiziki; nüfus, sanayi, ulaşım beşeridir.
• İklim uzun vadeli, hava durumu kısa vadeli etkendir.
• Possibilizm olanakçılıktır; determinizm ise doğanın belirleyiciliğini savunur.
• Yerleşme, göç ve çalışma turizm sayılmaz; iç turizm ise turizmdir.
• Kongre turizmi kentseldir, kırsal turizm türleri arasında yer almaz.