AUZEF Bilgi Teknolojileri Çıkmış Sorular

Bilgi Teknolojileri dersi; bilgi ve veri kavramlarını, bilgisayar donanım ve yazılımını, ağları, ofis uygulamalarını, e-ticaret ile e-devleti, karar süreçlerini, bilgi güvenliğini ve güncel teknolojileri kapsar.

Veri, enformasyon ve bilgi

• Enformasyon, işlenmiş veri demektir; bilgi hiyerarşisinin en üstünde bilgelik bulunur.
• Bilgiden bilgeliğe geçişte kavrama, yani içselleştirme gerekir; kavrama piramidin basamağı değildir.
• Veri örgütlenmesi bit, bayt, alan, kayıt, dosya ve veritabanı biçiminde ilerler; sayı bir basamak değildir.
• Temel veri türleri sayısal, metinsel, Boolean ve zamansaldır; Boolean yalnızca doğru ya da yanlış alır.
• Bilgi işleme: toplama, düzenleme, işleme ve analiz; eleştirme bu aşamalardan biri sayılmaz.
• Nominal ölçek cinsiyet, medeni durum gibi nitelikleri kategorilere ayırır.

Donanım ve yazılım

• Donanım fiziksel parçaların tümüdür; yazılım bunları çalıştıran programlardır.
• Anakart, tüm bileşenleri birbirine bağlayıp iletişimi sağlayan baskılı devre kartıdır.
• Klavye, fare girdi; yazıcı, monitör çıktı birimidir; modem temel G/Ç birimi sayılmaz.
• RAM uçucudur, elektrik kesilince veriler silinir; Blu-ray bu karşılaştırmada daha büyük kapasiteli ortamdır.
• Güç verilince önce BIOS (modern karşılığı UEFI) çalışır ve açılışı başlatır.
• UEFI 32 veya 64 bit çalışır; 16 bitle sınırlı olduğu ifadesi yanlıştır.
• Firmware, donanımın ROM benzeri belleğinde tutulan yazılımdır; kaynak kod derlenmemiş programcı metnidir.

Ağlar ve internet

• Topolojiler: doğrusal (bus), halka, yıldız, ağaç, örgü; noktadan noktaya iki düğümü bağlar, hibrit birkaçını birleştirir. Eğrisel topoloji yoktur.
• Ethernet kartı (NIC) bilgisayarı yerel ağa bağlar; MAC adresi cihaza özgü fiziksel adrestir.
• Hub veriyi tüm cihazlara yayar ve bant genişliğini fazla tüketir.
• VPN, genel ağ üzerinde şifreli güvenli tünel kurar; güvenlik duvarı dışarıdan saldırıları engeller.
• SMTP e-posta gönderim protokolüdür, hızlandırma işlevi yoktur; SAN, depolama gruplarını sunuculara bağlayan yüksek hızlı ağdır.
• 802.11 katmanları: fiziksel, ortam erişim denetimi, mantıksal bağlantı denetimi.
• Web 1.0 salt okunur durağan dönemdir; Web 2.0 sosyal ağlarla etkileşimli dönemdir.

Ofis uygulamaları

• Word belgeleri .docx (eski sürümde .doc) uzantılıdır; Notepad yalnızca düz metin düzenler.
• Excel hücre referansı sütun harfi ve satır numarasıdır (A1, B5:C10).
• Excel filtreleme, sıralama ve analiz araçları Data sekmesindedir; Video adlı işlev kategorisi yoktur.
• Sunuma pdf, fotoğraf, video, grafik Insert menüsüyle eklenir; sunumda kısa ve öz ifadeler tercih edilir.
• LibreOffice ücretsiz ve kaynak kodu açıktır; Calc elektronik tablo bileşenidir, toplantı uygulaması değildir.
• Web sayfası tasarımı için hesap tablosu gerekmez; Delete imlecin sağını siler.

Bilgi sistemleri ve karar süreçleri

• Bilgi sistemi bileşenleri: donanım, yazılım, veri, ağ ve insan kaynakları.
• Hareket işlem sistemleri girdi, işlem, çıktı katmanlıdır; hareketler çıktı değil girilen veridir, eylem raporu çıktıdır.
• Yapısal karar tamamen algoritmikdir; yapısal olmayan sezgiye dayanır; yarı yapısal ikisini birleştirir.
• Metasezgisel algoritmalar büyük optimizasyon problemlerinde optimuma yakın çözüm verir.
• Veri madenciliği büyük veride tahmin sağlayan örüntüleri keşfeder.
• Ofis otomasyon sistemleri iletişim ve koordinasyonu destekler; ERP ofis uygulaması sayılmaz.

E-ticaret ve e-devlet

• C2C tüketiciden tüketiciye, C2G tüketiciden devlete e-ticarettir.
• İnternetten stoksuz satışta (dropshipping) satıcı stok tutmaz, sipariş toptancıdan gider.
• E-devletin dört boyutu e-ticaret, e-hizmet, e-yönetim, e-demokrasidir; e-yardım yoktur.
• E-hizmet, vatandaşın kamu hizmetlerine elektronik ortamda ulaşmasını sağlar.
• SEO, sitenin arama sonuçlarında daha üst sıralarda çıkmasını amaçlar.
• Firefox arama motoru değil tarayıcıdır; web geçmişi ziyaret edilen siteleri kaydeder.

Güvenlik ve güncel teknolojiler

• Bilgi güvenliği unsurlarından inkar edememe, tarafların işlemi sonradan yadsıyamamasıdır; şeffaflık unsur değildir.
• Büyük verinin bileşenleri: hacim, hız, çeşitlilik, doğrulama, değer.
• Blokzincir merkezi otoriteye ihtiyacı kaldırıp güveni dağıtık sağlar.
• Arttırılmış gerçeklik gerçek ortamı dijital ses, görüntü ve konum verisiyle zenginleştirir.
• IoT gelişmiş analiz, tahmine dayalı analiz, anlık varlık takibi sağlar.
• Bulut: PaaS işletim sistemi, veritabanı ve sunucudan oluşan platformu hizmet olarak verir.
• 1G yalnızca sesli iletişim sunar.

Enformasyon

İşlenmiş veridir.

DIKW

Veri, enformasyon, bilgi ve bilgelikten oluşan hiyerarşi; en üstte bilgelik yer alır.

BIOS/UEFI

Güç verilince işletim sisteminden önce çalışıp donanımı tanıyan ve açılışı başlatan yazılımdır.

Firmware

Donanımı çalıştıran, ROM benzeri bellekte saklanan yazılımdır.

MAC adresi

Ağ donanımının eşsiz fiziksel adresidir.

VPN

Genel ağ üzerinde şifreli güvenli tünelle uzaktan erişim sağlar.

Hücre referansı

Tablodaki hücrenin sütun harfi ve satır numarasından oluşan adresidir.

Veri madenciliği

Büyük veriden anlamlı örüntü ve ilişkileri çıkarma sürecidir.

Yarı yapısal karar

Hem algoritmik bilginin hem karar vericinin sezgisinin kullanıldığı karar sürecidir.

PaaS

Uygulama geliştirme için platformu hizmet olarak sunan bulut modelidir.

Blokzincir

Merkezi otorite olmadan dağıtık güven sağlayan teknolojidir.

İnkar edememe

Tarafların yaptığı işlemi sonradan reddedememesini sağlayan güvenlik unsurudur.

• Web 1.0 salt okunur, Web 2.0 etkileşimlidir; karıştırılmamalıdır.
• Yapısal, yarı yapısal ve yapısal olmayan karar süreçleri sezgi ve algoritma oranına göre ayrılır.
• Hareketler girdi, eylem raporu çıktıdır; işlem katmanına girmezler.
• Soruların çoğu 'hangisi değildir' biçimindedir; Libre Office, Video, Modem, Sayı, Firefox gibi uyumsuz seçenekler elenmelidir.
• C2C, C2G gibi e-ticaret kısaltmalarında harflerin yönüne dikkat edilmelidir.