Anadolu AÖF Ağ Yönetimi ve Bilgi Güvenliği Çıkmış Sorular

Ders, ağ türleri, topolojiler, katmanlar, ağ cihazları ve protokoller ile ağ yönetimi bileşenlerini ele alır. Bunun yanında bilgi güvenliğinin temelleri olan kriptografi, simetrik ve açık anahtarlı şifreleme, özet fonksiyonları ve fiziksel güvenlik konularını kapsar.

Ağ türleri ve tarihçe

• Ağlar kapladıkları coğrafi alana göre sınıflandırılır.
• LAN bina ya da oda gibi dar alanı kapsar ve ilk ortaya çıkan ağ türüdür.
• Şehirleri MAN, ülke ve kıtaları WAN birbirine bağlar.
• ARPANET paket anahtarlamayı ilk kullanan ağdır ve İnternet'in atası sayılır.
• Paket anahtarlamada veri parçalara bölünür ve farklı yollardan hedefe iletilir.

Topoloji

• Örgü (mesh) topolojisinde her düğüm diğer tüm düğümlere ayrı bağlantıyla bağlıdır.
• Bir bağlantı kopsa bile veri alternatif yollardan iletilebilir.
• Örgü yapı en güvenilir ama en pahalı olandır.

Katmanlar ve protokoller

• TCP ve UDP, OSI modelinin 4. katmanı olan taşıma katmanında çalışır.
• TCP kayıpsız ve sıralı iletim sağlar; UDP hız gerektiren, küçük kayıpların tolere edildiği durumlarda tercih edilir.
• FTP dosya yükleme ve indirme için kullanılır.
• SMTP e-posta, HTTP web sayfaları, SIP sesli ve görüntülü görüşme başlatma içindir.

Ağ cihazları

• Hub ve tekrarlayıcı 1. katmanda çalışır ve adrese bakmaz.
• Tekrarlayıcı zayıflayan sinyali güçlendirerek kablo mesafesi sınırını aşmayı sağlar.
• Switch ve köprü 2. katmanda MAC adresine göre karar verir.
• Yönlendirici 3. katman cihazıdır; IP adresine bakarak paketin çıkacağı arayüzü belirler.

Ağ yönetimi

• Temel bileşenler: yönetici, yönetilen cihaz (ajan), MIB ve yönetim protokolü (SNMP).
• Yönetici Öge (NMS), ajanlardan veri toplar, ağı izler ve sonuçları grafik arayüzle sunar.
• OSPF ve BGP gibi yönlendirme protokolleri yönetim bileşeni sayılmaz.
• ISO ağ yönetimini FCAPS adıyla beş işleve ayırır.
• Hata yönetimi arızaları saptar, kaydeder, alarm üretir ve onarımı sağlar.

Kriptografi ve simetrik şifreleme

• Kriptografi, güvenli haberleşme için algoritma ve protokollerin tasarımıyla ilgilenir.
• Simetrik şifrelemede iki taraf aynı gizli anahtarı kullanır; en büyük üstünlüğü hızıdır.
• Zayıf yanı, anahtarın karşı tarafa güvenle iletilme sorunudur.
• DES, 3DES, AES ve IDEA modern blok şifrelerdir.
• Sezar şifresi harfleri belirli sayıda kaydırır; Affine ise ax+b fonksiyonlu klasik bir yerine koyma şifresidir.
• Blok şifre çalışma modları ECB, CBC, CFB ve OFB'dir.

Açık anahtar, özet ve PKI

• Açık anahtar algoritmaları güvenli saklama, kimlik doğrulama, inkâr edilemezlik ve oturum anahtarı paylaşımında kullanılır.
• RSA'da n = p × q; p=11 ve q=17 için n=187 bulunur.
• Veri bütünlüğü MD5 ve SHA gibi özet fonksiyonlarıyla denetlenir.
• Özet, veriden üretilen sabit uzunluklu parmak izidir; küçük değişiklik özeti tamamen değiştirir.
• PKI dijital sertifikaları üretir, yönetir ve dağıtır.

Fiziksel güvenlik

• Kilitli sunucu odası ve hırsızlığa karşı donanım koruması fiziksel güvenliktir.
• Yangın, su baskını ve elektrik kesintisine karşı önlemler de bu kapsamdadır.
• Erişim kontrolü işletim sistemi ve güvenlik duvarı gibi yetkilendirme mekanizmalarının işidir.

LAN

Ev, okul ya da bina gibi dar alandaki cihazları bağlayan yerel alan ağıdır.

ARPANET

Paket anahtarlamayı ilk uygulayan, İnternet'in atası sayılan ağdır.

Örgü topoloji

Tüm düğümlerin birbirine bağlı olduğu, alternatif yol sunan güvenilir ama pahalı yapıdır.

Yönlendirici (Router)

IP adresine bakarak paketi doğru arayüzden gönderen 3. katman cihazıdır.

Tekrarlayıcı (Repeater)

Zayıflayan sinyali güçlendirip daha uzağa ileten cihazdır.

SNMP

Ağ yönetiminde yönetici ile ajan arasında kullanılan yönetim protokolüdür.

MIB

Yönetilen cihazlara ait bilgilerin tutulduğu ağ yönetimi bileşenidir.

FCAPS

ISO'nun ağ yönetimini beş işleve ayıran modelidir; hata yönetimi bunlardan biridir.

Özet fonksiyonu

Veriden sabit uzunlukta parmak izi üreterek bütünlüğü denetleyen fonksiyondur (MD5, SHA).

Simetrik şifreleme

Tek ortak gizli anahtar kullanan, hızlı şifreleme yöntemidir.

RSA

Açık anahtarlı algoritmadır; modül n iki asal sayının çarpımıdır.

PKI

Dijital sertifikaların üretimi, yönetimi ve dağıtımını sağlayan altyapıdır.

• Simetrik şifrelemede avantaj hız, dezavantaj anahtar dağıtımıdır; bu ikisi karıştırılmamalı.
• PKI bir şifreleme modu değil, sertifika altyapısıdır; ECB, CBC, CFB ve OFB çalışma modlarıdır.
• Katman eşleşmesi önemlidir: hub ve tekrarlayıcı 1., switch ve köprü 2., yönlendirici 3. katmandır.
• Veri bütünlüğü şifrelemeyle değil özet fonksiyonlarıyla sağlanır; erişim kontrolü açık anahtar amaçlarından değildir.
• Kriptografi şifreleme bilimidir; kriptoanaliz şifre kırmayı, steganografi veri gizlemeyi anlatır.