Anadolu AÖF Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II Çıkmış Sorular

Ders, Atatürk'ün hayatından Kurtuluş Savaşı ve inkılaplara, çok partili hayata geçişten 1960 sonrası darbe ve anayasalara, Özal dönemi ile koalisyonlar çağına ve AK Parti dönemi iç ve dış politikasına uzanan Türkiye'nin yakın siyasi tarihini ele alır.

Atatürk'ün hayatı ve ilkeleri

• Ortaöğrenim Selanik Askeri Rüştiyesi'nde, lise düzeyi Manastır Askeri İdadisi'nde tamamlandı; sonrasında Mekteb-i Harbiye'ye girdi.
• Babasının adı Ali Rıza Efendi'dir.
• Kurmay yüzbaşı olarak ilk görev yeri 5. Ordu Komutanlığı (Şam) oldu.
• Liberalizm Atatürk ilkeleri arasında yer almaz; gelenekselcilik de bütünleyici ilke sayılmaz.
• İzmir Suikastı sonrasında Cumhuriyet'in sonsuza dek yaşayacağı vurgulanmıştır.

Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet'in kuruluşu

• Amasya Genelgesi'nde istiklalin tehlikede olduğu belirtilir; Damat Ferit'in istifası istenmez.
• Maarif Kongresi, Kütahya-Eskişehir Savaşları sırasında Ankara'da toplandı.
• 30 Ağustos 1922 emriyle ordular İzmir yönüne sevk edildi.
• Cumhuriyet'in ilanıyla hanedana dayalı yönetim tamamen sona erdi.
• Lozan sonuçları arasında Doğu Anadolu'da Ermeni devleti kurulması yoktur.

İnkılaplar ve kültür-sanat

• Tevhid-i Tedrisat eğitim inkılabıdır.
• Medeni Kanun tek eşliliği, devlet nikâhını ve mirasta eşitliği getirmiştir.
• Musiki Muallim Mektebi müzik alanına aittir, resim yeniliği sayılmaz.
• Demir yolu öncelikliydi, çünkü kara yolu ağı yeterince gelişmemişti.
• Maden Teknik Arama Enstitüsü 1935'te kuruldu.

Savaş yılları ve çok partili hayata geçiş

• Millî Korunma Kanunu'nu Refik Saydam Hükûmeti çıkardı; Varlık Vergisi'ni Saraçoğlu Hükûmeti uyguladı.
• Atatürk'ün ölümünden sonra Celal Bayar Hükûmeti kuruldu.
• Dörtlü Takrir'i Bayar, Menderes, Köprülü ve Koraltan imzaladı; kabul görmemesi DP'nin kuruluşuna yol açtı.
• DP tarımda makineleşmeyi, toprak dağıtımını ve mera açmayı destekledi.
• Soğuk Savaş 1946'dan 1991'e uzanır; Türkiye 1951'de NATO'ya önerildi.

1960 sonrası: darbe, anayasalar ve fikir akımları

• 27 Mayıs'ı yapan yapı Milli Birlik Komitesi'dir; radikal 14 subay 13 Kasım 1960'ta tasfiye edildi.
• 1961 Anayasası iki meclisli yapı, Anayasa Mahkemesi ve MGK getirdi; altı ilke aynen yer almadı.
• Yön ve Forum dergileri dönemin sol ve liberal sesiydi; Yön ordu ile iş birliğini savundu.
• 12 Eylül sonrası anayasa taslağını Danışma Meclisi hazırladı; 1982 Anayasası yürütmeyi güçlendirdi.
• 2010 referandumu bireysel başvuruyu ve Yüce Divan kapsamının genişlemesini getirdi.

Özal dönemi ve koalisyonlar

• Özal ANAP'ı 1983'te kurdu ve farklı eğilimleri bir araya getirmeyi amaçladı.
• 6 Eylül 1987 oylaması siyasi yasakların kaldırılmasıydı; 1987'de OHAL Bölge Valiliği kuruldu.
• KEİ, Özal'ın öncülüğünde 1992'de İstanbul'da kuruldu.
• 5 Nisan Kararları 1994 krizinde Çiller'in önlem paketidir.
• Kardak krizi 1995 sonunda ortaya çıktı; ANAP-DYP koalisyonu kuruldu.
• DSP-MHP-ANAP döneminde Helsinki Zirvesi'nde aday ülke statüsü verildi; Şubat 2001'de Sezer-Ecevit gerginliği krizi başlattı.

AK Parti dönemi, Kıbrıs ve dış politika

• 3 Kasım 2002 seçimi koalisyonlar çağını bitirdi; baraj %10 idi, düşürülmedi.
• İlk büyük gündem 1 Mart Tezkeresi oldu.
• 27 Nisan 2007 e-muhtırası cumhurbaşkanlığı seçimi sürecinde yayımlandı.
• Balkan politikasında temel araç yumuşak güçtür.
• Kıbrıs Barış Harekâtı 1974'te, KKTC'nin ilanı 15 Kasım 1983'te oldu; Annan Planı 2004'te Rumlarca reddedildi.

Dörtlü Takrir

1945'te CHP grubuna verilen, parti içinde demokratik uygulamalar isteyen önerge.

Varlık Vergisi

Savaş kazançlarından tek seferlik alınan vergi; 8 Aralık 1942.

Millî Korunma Kanunu

Savaş ekonomisinin çerçevesini çizen 1940 tarihli kanun.

Milli Birlik Komitesi

27 Mayıs 1960 darbesini yapan, Cemal Gürsel başkanlığındaki 38 subaylı yapı.

14'ler

MBK'dan 13 Kasım 1960'ta uzaklaştırılan radikal subaylar.

Zinde kuvvet

Yön hareketinin orduya verdiği ilerici güç anlayışı.

Danışma Meclisi

MGK döneminde anayasa taslağını hazırlayan, sivil üyeli organ.

Bireysel başvuru

Vatandaşın hak ihlallerinde doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne gitmesi; 2010'da getirildi.

1 Mart Tezkeresi

Türk askerinin yurt dışına gönderilmesi ve yabancı askerin Türkiye'de bulunması için hükûmete yetki isteyen metin.

Annan Planı

2004'te Kıbrıs'ın birleşik biçimde AB'ye girmesi için sunulan BM planı.

Yumuşak güç

Türkiye'nin Balkanlar'daki başlıca dış politika aracı.

• Selanik Rüştiyesi ortaokul, Manastır İdadisi lise düzeyidir; ikisi karıştırılmamalı.
• Milli Birlik Komitesi 38 kişilik bütündür; 14'ler ondan atılan radikal gruptur ve aralarında birlik yoktu.
• Varlık Vergisi (Saraçoğlu) ile Millî Korunma Kanunu (Saydam) farklı hükûmetlerdir.
• 2010 referandumu hak ve yargı düzenlemelerini, 1987 referandumu siyasi yasakları içerir.
• Yanlış sorulan sorularda 1961 Anayasası'nda altı ilkenin aynen yer aldığı ifadesi hatalıdır.