ATA-AÖF Medeni Hukuk II Çıkmış Sorular

Medeni Hukuk II; eşya hukuku (zilyetlik, mülkiyet, sınırlı ayni haklar, tapu sicili), aile hukuku (nişan, evlilik, velayet, evlat edinme), miras hukuku ve vesayet konularını kapsar. Sorular çoğunlukla süre, mahkeme, oran ve kavram eşleştirmesi üzerinedir.

Zilyetlik ve hapis hakkı

• Zilyetlik, Yargıtay içtihadı birleştirme kararında ayni hak olarak kabul edilmiştir.
• Zilyetliğin korunması davalarında malın değeri önemsizdir; görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir.
• Zilyetlik davaları, fiil ve failin öğrenilmesinden 6 ay, fiilden itibaren her hâlde 1 yıl geçince düşer; süreler hak düşürücüdür.
• İyiniyetli haksız zilyet zorunlu ve faydalı giderleri isteyebilir; lüks giderleri isteyemez.
• Hapis hakkı yalnız paraya çevrilebilen şeylerde kurulur; kıymetli evrak olabilir, pasaport ve ehliyet gibi kişiye bağlı belgeler olamaz.

Mülkiyet ve paylı mülkiyet

• Mülkiyetin konusu eşyadır; alacak hakları nispi haklardır ve mülkiyete konu olmaz.
• Paylı mülkiyette bölünmemiş malın bütününde malikler belirli paylara sahiptir.
• Önemli yönetim işleri (kira sözleşmesi, işletme usulünü değiştirme, ıslah) için pay ve paydaş çoğunluğu birlikte aranır.
• Olağanüstü yönetim işlerinde oybirliği gerekir.
• Olağan kazandırıcı zamanaşımında taşınmaz için malik sıfatıyla davasız, kesintisiz zilyetlik 10 yıl sürmelidir.

Sınırlı ayni haklar ve tapu sicili

• Üst hakkı, başkasının arazisinin altında veya üstünde yapı yapma ya da var olan yapıya sahip olma yetkisidir; konusu taşınmaz yapılardır.
• Bağımsız ve sürekli üst hakkı en çok yüz yıl için kurulabilir.
• İntifa hakkı kullanma ve ürünlerden yararlanma yetkisi verir; devredilemez, ölümle sona erer, mirasçılara geçmez.
• Taşınmaz yükünde malik, taşınmaz nedeniyle edim borcu altındadır; edim yapılmazsa taşınmaz sattırılabilir.
• Tapu sicilinden doğan zararlardan Devlet sorumludur; tazminat davasına asliye hukuk mahkemesi bakar.

Nişan ve evlenme

• Nişanın bitmesinden doğan hediye ve tazminat davaları bir yılda zamanaşımına uğrar.
• Evlenme izin belgesi düzenlendiği günden itibaren 6 ay geçerlidir.
• Kadın için bekleme süresi 300 gündür; amaç soybağı karışıklığını önlemektir.
• Evlenmekle kazanılan erginlik, sonradan boşanma olsa da kaybedilmez.

Evlilik birliği, velayet ve evlat edinme

• Eşlerin birlikte yaşamak için seçtiği konut aile konutudur.
• Sürekli ihtiyaçlarda her eş evlilik birliğini temsil edebilir; iki eş müteselsilen sorumlu olur.
• Hâkim eşlerin ailenin geçimine katkısını belirler; geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar istenebilir.
• Velayet ergin olmayan çocuğu kapsar; ergin çocuk dinini kendisi belirler.
• Velayeti olmayan eşin çocuğun giderlerine katkısı iştirak nafakasıdır.
• Evlat edinme mahkeme kararı verildiği anda kurulur.

Yasal mirasçılık ve saklı pay

• Birinci zümre (altsoy) varsa ikinci zümre hiç mirasçı olamaz; payı yarıya inmez, tamamen kalkar.
• Mirasçı olmak için ölüm anında sağ olmak gerekir; cenin sağ doğarsa mirasçıdır, ölü doğan olamaz.
• Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı öldüren veya öldürmeye teşebbüs eden mirastan yoksundur.
• Altsoyla birlikte eşin yasal payı 1/4'tür; bu durumda saklı pay yasal payın tamamıdır (80.000 TL terekede 20.000 TL).
• Evlatlığın öz ailesine mirasçılığı devam eder; evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olamaz.
• Vergi aslı terekenin borcudur; vergi cezası ölümle düşer.

Ölüme bağlı tasarruflar ve miras davaları

• Vasiyet ehliyeti için ayırt etme gücü ve 15 yaş yeterlidir.
• El yazılı vasiyette metin tamamen el yazısıyla olmalı, tarih bulunmalı, imza atılmalıdır; Türkçe zorunlu değildir.
• Resmî vasiyette eş, üstsoy, altsoy, kardeşler ve bunların eşleri memur veya tanık olamaz; amca olabilir.
• Olağanüstü durumda iki tanıkla sözlü vasiyet yapılır; durum bittikten bir ay sonra hükümsüz olur.
• Miras üç ay içinde reddedilebilir.
• Haksız elinde tutan kişiye karşı mirasçı miras sebebiyle istihkak davası açar.

Vesayet ve kayyımlık

• Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir.
• Yönetim kayyımı malvarlığının yönetimsiz kalmasını önler: mirasçıların belli olmaması, cenin, kayıp kişi, organsız tüzel kişi.
• Yasal temsilcinin engellenmesi temsil kayyımının konusudur.

Mahfuz hisse

Saklı payın eski adıdır; mirasçının tasarruflarla tamamen yoksun bırakılamadığı korunan pay.

Tenkis

Saklı payı ihlal eden tasarruf kısmının azaltılmasıdır.

Aile konutu

Eşlerin evlilik süresince birlikte oturmak üzere belirlediği konuttur.

İştirak nafakası

Velayeti olmayan eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine yaptığı katkıdır.

Üst hakkı

Başkasının arazisinde yapı yapma veya var olan yapıya malik olma yetkisi veren sınırlı ayni haktır.

İntifa hakkı

Kişiye bağlı, devredilemeyen, kullanma ve ürünlerden yararlanma yetkisi veren irtifak hakkıdır.

Taşınmaz yükü

Malike taşınmazı nedeniyle edim borcu yükleyen, edim ödenmezse taşınmazın satışına izin veren ayni haktır.

Paylı mülkiyet

Birden çok kişinin bölünmemiş bir malda belirli paylarla malik olmasıdır.

Miras sebebiyle istihkak davası

Mirasçının tereke mallarını elinde tutan kişiden mirasçılık sıfatına dayanarak istediği davadır.

Sözlü vasiyetname

Olağanüstü durumda iki tanık önünde yapılan istisnai ölüme bağlı tasarruftur.

Evlilik birliğinin temsili

Eşin sürekli ihtiyaçlar için diğer eşi de bağlayan işlem yapabilme yetkisidir.

• Süreler sık karıştırılır: zilyetlik davası 6 ay/1 yıl, nişan davası 1 yıl, izin belgesi 6 ay, miras reddi 3 ay, bekleme 300 gün.
• Mahkemeler ayrı tutulmalı: zilyetlik davası sulh hukuk, tapu sicili tazminatı asliye hukuk; vesayet makamı sulh, denetim makamı asliye.
• Saklı pay oranı eşin hangi zümreyle mirasçı olduğuna bağlıdır; altsoyla birlikte yasal payın tamamıdır, diğer durumlarda dörtte üçtür.
• Olumsuz ifade sorularında ayrıntıya bak: ergin çocuğun dini, evlilikle kazanılan erginlik, ikinci zümrenin payı ve alacak hakları sık çıkan yanlış seçeneklerdir.
• Süre ve yaş rakamlarını kesin bil: üst hakkı yüz yıl, vasiyet ehliyeti 15 yaş, zamanaşımıyla kazanma 10 yıl.