ATA-AÖF Özel Eğitim II Çıkmış Sorular

Özel Eğitim II dersi; görme, işitme, zihinsel ve gelişimsel yetersizlik, özel öğrenme güçlüğü, dil bozukluğu ile duygu ve davranış bozukluğu olan bireylerin eğitimini, değerlendirmesini ve uyarlamalarını ele alır. Erken çocukluk özel eğitimi, kuramsal yaklaşımlar ve BEP süreci de dersin önemli parçalarıdır.

Görme yetersizliği

• Görme yetersizliği olan öğrenciler dokunarak öğrenir; hücre gibi konularda üç boyutlu modeller en uygun materyaldir.
• Görme duyusunu kullanamayan çocuk diğer duyularına yönelir; temizlik ürünleri bölümünü tanımada ilk ipucu kokudur.
• Eğitsel açıdan görme yetersizliği az gören ve kör olarak ikiye ayrılır.
• Kör bireyler Braille, kabartma harita ve sesli kayıt gibi dokunsal ve işitsel materyallere gereksinim duyar.

İşitme yetersizliği

• İşitme kaybının belirlenmesi tıbbi tanılamadır ve hastanede yapılır.
• Eğitsel değerlendirme ve tanılama hastanede değil, MEB'e bağlı Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde yürütülür.
• İşitme cihazı çocuk uyanıkken takılı kalmalıdır; yalnızca banyo ve uyku sırasında çıkarılır.
• Gün boyu kullanmamak bakım adımı değil, kaçınılması gereken bir hatadır.

Dil ve konuşma gelişimi

• İletişim konuşmadan önce başlar; bebekler ağlama, göz teması, gülümseme ve jestlerle iletişim kurar.
• Dil ve konuşma değerlendirmesinin ilk adımı vaka öyküsünün (anamnez) alınmasıdır.
• Dil bozukluğunda model olma, genişletme ve paralel konuşma gibi stratejiler kullanılır.
• Derleme, dil bozukluğu müdahalesinde standart bir strateji sayılmaz.

Zihinsel ve gelişimsel yetersizlik

• Bu bireyler asıl olarak soyut kavramları anlamakta zorlanır; somut kavramları öğrenmek daha kolaydır.
• Öğrenme merkezleri, çocuğun öğrenme sürecini yapılandırılmış ve somut fırsatlarla destekler.
• Öğrenme merkezleri süs ya da boş zaman alanı olarak düşünülmez.

Özel öğrenme güçlüğü ve uyarlamalar

• Yazılı anlatımda zorlanan öğrenci ödevini video, poster veya sözlü sunumla teslim edebilir; bu ödev sunum biçimi uyarlamasıdır.
• Değerlendirme uyarlamaları sınavın bilgilendirmesi, soruları, süresi ve desteği üzerinde yapılan değişikliklerdir.
• Öğretim geçmişi bir sınav uyarlaması türü değildir.
• Beyin fırtınası ve internet taraması birlikte kullanmak, farklı teknikle bilgi toplama stratejisidir.
• Yoğun müdahaleye rağmen gelişme yoksa BEP yaklaşık üç ay sonunda yeniden ele alınır.

Duygu ve davranış bozukluğu

• Program planlamada çocuğun ihtiyacı, bilimsellik, iş birliği ve sistematiklik esastır.
• Düşük maliyet, çocuğa sağlanacak faydanın önüne konamaz.
• Günümüzde en yaygın ve bilimsel dayanağı güçlü yöntem davranışçı yaklaşımdır.
• İstendik davranışlar pekiştireçle artırılır; istenmeyenler pekiştirilmeyerek ya da cezayla azaltılır.

Erken çocukluk özel eğitimi

• Hedefler çocuğun gelişimi, bağımsızlığı ve ailenin güçlenmesidir; sorunları önlemek de amaçtır.
• Ailelere maddi kaynak yardımı eğitimin amacı değil, sosyal hizmetlerin görevidir.
• Müfredat temelli değerlendirme çocuğu yaşıtlarıyla kıyaslamaz; öğretilen programdaki ilerlemeyi ve belirli becerileri ölçer.
• Çocuğun aktifliği, gelişimsel uygunluk ve bütüncül değerlendirme yapılandırmacı yaklaşımın yansımasıdır.

Müfredat temelli değerlendirme

Çocuğun programdaki belirli beceri ve hedeflerde ne kadar ilerlediğini ölçen, bireysel gelişimi izleyen değerlendirme türüdür.

Yapılandırmacı yaklaşım

Bilginin çocuk tarafından kendi deneyimiyle kurulduğunu savunan, gelişimsel uygunluğu ve bütüncül bakışı vurgulayan yaklaşımdır.

Davranışçı yaklaşım

Öğrenmeyi davranıştaki değişim olarak ele alan, pekiştireç ve cezayla davranışı düzenleyen yaklaşımdır; öncüleri Watson ve Skinner'dır.

BEP

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı; ilerleme yoksa gözden geçirilip güncellenen değişebilir bir süreçtir.

Vaka öyküsü (anamnez)

Aile geçmişi, gelişim basamakları, sorunun başlangıcı ve tıbbi geçmişi içeren, değerlendirmenin ilk adımıdır.

Kör

Görme duyusunu hiç kullanamayan, dokunsal ve işitsel materyallere dayanan birey.

Değerlendirme uyarlaması

Sınavın bilgilendirme, soru, zaman ve destek gibi unsurlarında yapılan değişikliktir.

Model olma, genişletme, paralel konuşma

Dil bozukluğu olan çocukların dil gelişimini desteklemek için kullanılan öğretmen stratejileridir.

Öğrenme merkezleri

Zihinsel ve gelişimsel yetersizliği olan çocuğa somut, yapılandırılmış öğrenme fırsatları sunan ortam düzenlemeleridir.

• Tıbbi tanılama hastanede, eğitsel değerlendirme ve tanılama Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde yapılır; bu ikisi karıştırılmamalıdır.
• Zihinsel ve gelişimsel yetersizlikte zorlanılan alan soyut kavramlardır, somut kavramlar değildir.
• İletişim konuşmadan önce başlar; konuşma iletişimin ileri bir biçimidir.
• Maddi yardım ve düşük maliyet gibi seçenekler genellikle eğitimin amaçları arasında yanlış şıktır.
• Davranışçı yaklaşım pekiştireç ve cezayı, yapılandırmacı yaklaşım çocuğun aktif deneyimini vurgular.