ATA-AÖF Sağlık Kurumları Yönetimi II Çıkmış Sorular

Ders, sağlık kurumlarında hizmet kalitesinin ölçülmesini, hasta güvenliğini, etik ilkeleri, ödeme yöntemlerini, finansal analizi ve performans göstergelerini ele alır. Sağlık hizmetinin hem tıbbi hem ekonomik açıdan nasıl yönetileceği temel konudur.

Kalite ve performans ölçümü

• SERVQUAL kaliteyi beklenen ile algılanan hizmet arasındaki farka göre ölçer; algı beklentinin altındaysa kalite düşüktür.
• SERVQUAL beş boyut kullanır: fiziksel özellikler, güvenilirlik, heveslilik, güven ve empati.
• Sürekli iyileştirme döngüsü sırasıyla planla, uygula, kontrol et, iyileştir şeklindedir (Deming/Shewhart).
• Donabedian'ın yedi boyutu: etkililik, etkinlik, verimlilik, optimallik, kabul edilebilirlik, yasallık, hakkaniyet.
• Optimallik, maliyet ile sağlanan yarar arasındaki en uygun dengeyi anlatır.

Etik kavramlar

• Etik felsefi bir incelemedir ve evrensel ilkeler arar; ahlak ise toplum ve gruba göre değişen davranış kurallarıdır.
• Yararlılık ilkesi, hastaya aktif biçimde iyilik yapmayı ve acısını dindirmeyi gerektirir; biyoetiğin dört ilkesinden biridir.
• İlaç firmalarının teşvikleri ile hasta yararı karşı karşıya geldiğinde çıkar çatışması doğar.
• Hekim reçeteyi ticari yönlendirmeye değil hastanın tıbbi gereksinimine göre yazmalıdır.

Hasta ve çalışan güvenliği

• Güvenlik raporlama sistemi hataları, ramak kala olayları ve istenmeyen durumları kaydeder; amaç suçlu aramak değil kurumsal öğrenmedir.
• Enfeksiyon kontrolü, laboratuvar güvenliği, renkli kodlar ve eğitimler hem hasta hem çalışan güvenliğine hizmet eder.
• Engelli personel düzenlemeleri çalışan haklarıyla ilgilidir, hasta güvenliği uygulaması sayılmaz.
• Mavi Kod 2222 ile solunum veya kalp durmasında müdahale ekibini çağırır.
• Pembe Kod 3333 çocuk kaçırma, Beyaz Kod 1111 çalışana şiddet, Kırmızı Kod 4444 yangın içindir.

Ödeme yöntemleri

• Sağlık çalışanlarına maaş, hizmet başına, kişi başına (kapitasyon) veya vaka başına ödeme yapılabilir.
• Gün başına ödeme çalışana değil, yatak ve otelcilik karşılığı hastaneye yapılan sabit günlük ödemedir.
• Vaka başına ödeme (DRG) tanıya göre önceden belirlenmiş sabit tutardır; maliyet kontrolü ve verimlilik sağlar.
• Vaka başına ödemede ayrıntılı kodlama ve karmaşık maliyet hesabı dezavantajdır.
• Hizmet başına ödemede her işleme ayrı fiyat verilir; yönetimi basittir, karmaşık hesap gerektirmez.

Finansal tablolar ve analiz

• Finansal tablolar belgelere ve objektif muhasebe standartlarına dayanır; hazırlayanın öznel tercihi içeriği belirlemez.
• Temel analiz teknikleri: karşılaştırmalı tablolar, yüzde yöntemi (dikey analiz), eğilim yüzdeleri ve oran analizi.
• Eğilim yorumunda stoklar-satışlar, alacaklar-satışlar ve öz kaynak-yabancı kaynak ilişkileri kurulur.
• Dönem zararı ile net satışlar arasında standart bir karşılaştırma kalıbı kurulmaz.

Etkinlik ve hastane göstergeleri

• Teknik etkinlik, eldeki girdilerle elde edilebilecek en yüksek çıktıyı üretme başarısıdır.
• Tahsis etkinliği kaynakların doğru alanlara yönlendirilmesiyle ilgilidir.
• Karşılaştırmalı performans yöntemleri: oran analizi, veri zarflama analizi, regresyon ve stokastik sınır analizi.
• PATH, DSÖ'nün gösterge çerçevesidir; matematiksel analiz yöntemi sayılmaz.
• Yatak devir aralığı, taburculuk ile yeni hasta yatırılması arasındaki ortalama boş kalma süresidir.
• Sezaryen, normal doğumun anne veya bebek için riskli olduğu durumlarda uygulanan cerrahi doğumdur.

SERVQUAL

Hizmet kalitesini beklenti ile algı farkından ölçen, beş boyutlu ölçektir.

Çıkar çatışması

Kişisel kazanç ile hasta yararının karşı karşıya gelmesidir.

Yararlılık ilkesi

Hastaya aktif olarak iyilik yapmayı ve acısını dindirmeyi öngören biyoetik ilkesidir.

Ahlak

Toplum veya grubun gelenek ve değerlerine dayanan, değişebilen davranış kurallarıdır.

Vaka başına ödeme (DRG)

Tanıya göre önceden belirlenen sabit tutarın ödendiği yöntemdir.

Kapitasyon

Kişi başına yapılan ödeme biçimidir.

Optimallik

Maliyet ile sağlık yararı arasındaki en uygun dengedir.

Teknik etkinlik

Eldeki girdilerle en yüksek çıktının israfsız üretilmesidir.

Yatak devir aralığı

Bir yatağın hastalar arasında boş kaldığı ortalama süredir.

Güvenlik raporlama sistemi

Hataların ve ramak kala olayların kaydedilip kök nedenlerinin incelendiği sistemdir.

Mavi Kod

2222 ile aranan, solunum veya kalp durmasında acil müdahale kodudur.

• Etik ile ahlak karıştırılmamalı: etik felsefi inceleme ve evrensel ilke, ahlak ise gruba göre değişen kurallardır.
• Renkli kodları numaralarıyla ezberlemeli: mavi 2222, beyaz 1111, pembe 3333, kırmızı 4444.
• Gün başına ödeme hastaneye yapılır; çalışan ödeme biçimleri maaş, hizmet başına, kapitasyon ve vaka başınadır.
• Donabedian boyutları arasında orijinallik yoktur; yedi boyutu sayarak eleme yapılmalı.
• Olumsuz ifadeli sorularda (değildir, sayılmaz, yer almaz) seçenekleri tek tek doğru/yanlış diye işaretlemek hatayı azaltır.