ATA-AÖF Sağlık Planlaması Çıkmış Sorular

Ders, sağlık hizmetlerinde planlama sürecini, stratejik ve insan kaynakları planlamasını, sağlık finansmanını ve harcamaları, ayrıca hastane bilgi sistemleri ile veri tabanı, CBS ve GPS gibi teknolojileri ele alır.

Planlamanın temelleri

• Planlar niteliğine göre amaç, politika, prosedür, kural, program, bütçe ve standart olarak ayrılır; değişken plan bu ayrımda yoktur.
• İyi plan esnek, zamanlaması uygun, araştırmaya dayalı ve hedef odaklıdır; stratejik planlama ortak çalışma ister, bireysel yürütülmez.
• Kaba planlamada öncelikli sorunlara uygun genel çözüm önerileri değerlendirilir; iş çizelgesi ve bütçe sonraki ayrıntılı aşamadadır.
• Sağlık planlaması giderilmemiş ihtiyaçların saptanmasıyla başlar; çocuk hastalıklarını önleme hedefi buna örnektir.
• Politika döngüsü durum analizi, paydaş katılımı, uygulama ile izleme ve değerlendirmeden oluşur; raporlama ayrı bir basamak değil araçtır.

Stratejik planlama ve çevre analizi

• Çevresel değerlendirme, kuruluşun denetleyebildiği iç etkenlerle denetimi dışındaki dış etkenleri birlikte inceler; genellikle SWOT (GZFT) kullanılır.
• Güçlü yönler olumlu iç etkenlerdir; sağlık bilişimini kötü kullanmak zayıflık sayılır.
• İç çevre analizi personel, bina, finansal kaynak gibi temel varlıkları kapsar.
• Rekabet koşulları dış çevre etkenidir; strateji, yapı, yetenek ve bilgi sistemleri iç çevreye aittir.
• Vizyon kuruluşun ulaşmak istediği gelecek konumdur; misyon varlık nedenidir.

Talep tahmini ve kaynak planlaması

• Talep tahmininde regresyon analizi ve zaman serileri nicel yöntemlerdir; ihtiyaç tahmini de kullanılır.
• İnsan kaynağı talebinde rasyo, regresyon, trend analizi ve matematiksel modeller nicel yöntemdir; Delphi uzman görüşüne dayanan nitel yöntemdir.
• Kaynak ve maliyet planlaması fon denetimi, risk havuzu ve mali yükün kimde olduğu gibi teknik sorularla ilgilenir.
• Hakkaniyetli harcama dağılımı teknik değil, sosyal ve etik bir politika hedefidir.

Sağlık ekonomisi ve finansman

• Sağlık finansmanı, hizmet bedelini ödemek için fonların toplanması ve sunuculara aktarılması işlevlerinin bütünüdür.
• Sağlıkta dönüşüm programında Bakanlık ve üniversite hastanelerinin harcamaları kamu sağlık harcamasıdır.
• Yeni tıbbi buluşların hızla yayılıp talebi artırması, iletişim ve ulaşım olanaklarının sonucudur ve harcamaları yükseltir.
• Ceteris paribus, diğer koşullar sabitken iki değişkenin ilişkisini incelemeyi sağlayan varsayımdır.

İnsan kaynakları yönetimi

• Michigan (Eşleştirme) Modeli seçim, değerlendirme, ödüllendirme ve gelişim işlevlerini stratejiyle eşleştirir; yenilikçilik bunlardan değildir.
• Personel seçiminde psikometrik test, yetenek haritalandırma, biodata ve beceri analizi kullanılır; küçülme işe alım tekniği değildir.
• Kurumun personelden beklediği nitelikler yeterlilik, uyum, bağlanma ve maliyet etkinliktir.
• Oryantasyon, yeni çalışanın işine ve çevresine alışmasını sağlar.
• Kariyer yönetimi, kariyer planlarının oluşturulması, yürütülmesi ve izlenmesinin bütünüdür.

Randevu sistemleri ve acil hizmetler

• Randevu sistemlerinde temel sorunlar hastanın beklemesi ve hekimin boş kalmasıdır.
• Başarı ölçütü toplam maliyettir: TM=MH(B)+MD(S); amaç bunu en aza indirmektir.
• 112 çağrıları sağlık, emniyet ve itfaiye temsilcilerinin bulunduğu Komuta Kontrol Merkezi'nde değerlendirilir.

Bilgi sistemleri ve yazılım

• Hastane bilgi sisteminin bileşenleri donanım, yazılım, veri tabanı, insan ve ağdır; zaman bileşen değildir.
• Asgari nitelikler güvenlik, güvenilirlik, kullanılabilirlik ve esnekliktir; hızlılık performans beklentisidir.
• Yazılım; bilgisayar programlarını, standartları ve kuralları kapsar.
• Raporlama, eğitim, planlama ve analiz yazılımları özel amaçlıdır; veri tabanı programları genel amaçlıdır.
• Bilgi sistemleri planlama, düzenleme, denetleme ve geliştirme işlevlerinin tümünde gerekir.

Veri tabanı, CBS ve GPS

• VTYS'nin işlevleri tasarım ve manipülasyondur; planlama VTYS işlevi değildir.
• Veri bağımsızlığı, verinin fiziksel ve mantıksal saklanma biçiminden etkilenmeden kullanılabilmesidir.
• Decimal türü ondalıklı sayıları saklar; 1,015 örnektir.
• Coğrafi Bilgi Sistemleri grafik ve sözel verileri tematik harita katmanlarında tutup mekânsal analiz yapar.
• GPS, uydu ağıyla enlem, boylam ve yükseklik belirler.
• Durum bilgisi, kurumun adres, oda ve hekim sayısı gibi mevcut özelliklerini anlatır.

SWOT (GZFT)

Güçlü ve zayıf yönler ile fırsat ve tehditleri inceleyen çevre analizi tekniği.

Çevresel değerlendirme

İç ve dış etkenlerin birlikte incelendiği stratejik planlama aşaması.

Vizyon

Kuruluşun gelecekte ulaşmak istediği ideal durum.

Misyon

Kuruluşun varlık nedeni.

Sağlık finansmanı

Hizmet bedeli için fonların toplanması ve sunuculara aktarılması.

Ceteris paribus

Diğer şeyler eşitken anlamına gelen, diğer etkenleri sabit varsayan ilke.

Oryantasyon

Yeni çalışanı kuruma ve göreve alıştıran planlı süreç.

Kariyer yönetimi

Kariyer planlarını oluşturma, yürütme ve izleme çalışmalarının bütünü.

Veri bağımsızlığı

Verinin saklandığı ortamdan bağımsız biçimde kullanıcıya sunulabilmesi.

Coğrafi Bilgi Sistemleri

Konuma dayalı verilerle sözel verileri harita katmanlarında birleştiren sistem.

GPS

Uydu ağıyla konum koordinatlarını veren küresel konumlama sistemi.

Durum bilgisi

Kurumun o anki mevcut özelliklerini anlatan bilgi.

• Vizyon gelecekte ulaşılacak konumu, misyon varlık nedenini anlatır; ikisi karıştırılmamalı.
• Delphi nitel, regresyon ve trend analizi nicel yöntemdir.
• İç çevre kuruluşun denetleyebildiği unsurlardır; rekabet koşulları gibi pazar etkenleri dış çevredir.
• Hızlılık, planlama ve zaman gibi seçenekler ilgili listelerde çoğunlukla olmayan şık olarak gelir.
• Statik sistem çevre değişimine uyum sağlamaz, dinamik sistem uyum sağlar.