ATA-AÖF Sporda Fizyolojik Testler Çıkmış Sorular

Ders, sporcuların ve sıradan bireylerin fiziksel uygunluğunu ölçen saha ve laboratuvar testlerini, test seçiminde aranan niteliklerle birlikte ele alır. Aerobik ve anaerobik kapasite, sürat, çeviklik, denge, esneklik, kuvvet ve vücut yağ dağılımı gibi başlıklar kapsanır.

Test ve ölçümün amacı ile nitelikleri

• Testler mevcut performansı değerlendirmek, gelişimi izlemek, antrenmanı şekillendirmek ve müsabaka hazırlığını planlamak için kullanılır.
• Amaca uygun testi seçmek bir kullanım amacı değil, ölçüm sürecinin planlama basamağıdır.
• Güvenirlik, tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuç alınmasıdır; geçerlilik ise testin ölçmek istediği özelliği gerçekten ölçmesidir.
• İstatistiksel değerlendirmede geçerlilik, güvenirlik, nesnellik ve korelasyon kullanılır; öznellik istenmez.
• Devamlılık istatistik terimi değil, antrenman ilkelerinden biridir.

Aerobik kapasite ve kardiyorespiratuar dayanıklılık

• Kardiyorespiratuar dayanıklılık, dolaşım ve solunumun kaslara oksijen taşıması ile kasların kullanmasıdır; toparlanmayı da etkiler.
• VO2max, birim zamanda tüketilebilen en yüksek oksijen miktarıdır ve aerobik uygunluğun en güvenilir göstergesidir.
• Cooper Testi 12 dakikalık koşu mesafesinden VO2max tahmin eder, laboratuvar gerektirmez.
• 12 Dakika Yüzme Testi, aynı sürede yüzülen mesafeyle fitness düzeyini belirler.
• Bisiklet ergometresi kas-iskelet sistemini az yorduğundan eklem sorunu olan veya kilolu kişilerde uygundur.

Anaerobik kapasite ve enerji yolları

• Egzersizde enerji iki yolla sağlanır: oksijensiz (anaerobik) ve oksijenli (aerobik).
• Anaerobik yol kısa ve şiddetli, aerobik yol uzun ve düşük-orta şiddetli çalışmada baskındır.
• Wingate, kritik güç, dikey sıçrama ve durarak uzun atlama anaerobik kapasiteyi ölçer.
• Aerobik dayanıklılık anaerobik kapasite testleri arasında yer almaz.

Sürat ve çeviklik testleri

• Sürat, hareketi en kısa sürede yapabilme yeteneğidir; tepki süresi, ivmelenme ve en yüksek hız bileşenleri vardır.
• 40 yard sprint testi ivmelenmeyi ve maksimum koşu hızını ölçer.
• Sürat testlerinde mesafeye göre ivmelenme, maksimal koşma, ortalama sürat ve süratte dayanıklılık değerlendirilir; kuvvet değerlendirilmez.
• Pro-Agility yön değiştirme becerisini ölçer.
• T testinde ayakları çaprazlamak ve ileri bakmamak testi yeniden başlatır; koni tabanına dokunmak gereklidir.

Kuvvet ve izokinetik ölçümler

• Bench press üst vücut kas kuvvetini ve gücünü değerlendirir; çoğunlukla bir tekrar maksimum esas alınır.
• Alt vücut için squat ve leg press gibi testler kullanılır.
• Standing cable row üst ekstremiteyi dinamik olarak değerlendiren yöntemlerdendir.
• İzokinetik testte sabit açısal hızda çalışan dinamometre kas gücünü ve bacaklardaki kuvvet dengesini ölçer.

Esneklik, denge ve motor beceri

• Otur-uzan testi bel ve arka bacak kaslarının esnekliğini ölçer; öncesinde ısınma gerekir.
• Düzenli esneme duruşu düzeltir, hareket rahatlığı sağlar, görünüme ve benlik imajına olumlu katkı yapar.
• Fonksiyonel denge testleri arasında Uzanma, Stork, Kalk ve Yürü ile Berg testleri bulunur.
• İzokinetik denge testi fonksiyonel denge grubunda değildir.
• Groningen yaşlı testinde Block Transfer Test ince motor becerisini ölçer.

Proprioseptörler ve vücut yağ dağılımı

• Proprioseptörler vücut konumunu ve hareketi bildiren derin duyu reseptörleridir: kas iğcikleri, Golgi tendon organı, Ruffini ve Pacini yapıları.
• Kemoreseptörler kandaki kimyasal değişimleri algılar ve proprioseptör sayılmaz.
• Android (elma tipi) yağlanmada yağ karında toplanır; kalp-damar hastalığı ve tip 2 diyabet riski yüksektir.
• Jinoid (armut tipi) yağlanmada yağ kalça ve uyluktadır, çoğunlukla kadınlarda görülür.

Güvenirlik

Aynı koşullarda tekrarlanan ölçümlerin birbirine yakın, tutarlı çıkması.

Geçerlilik

Testin ölçmek istediği özelliği gerçekten ölçebilmesi.

Nesnellik

Sonucun uygulayıcının yorumundan etkilenmemesi.

Sürat

Hareketi veya yer değiştirmeyi mümkün olan en kısa sürede yapabilme yeteneği.

VO2max

Birim zamanda tüketilebilen en yüksek oksijen miktarı; aerobik uygunluğun göstergesi.

Kardiyorespiratuar dayanıklılık

Dolaşım ve solunum sistemlerinin kaslara oksijen taşıma ve kasların kullanma kapasitesi.

Anaerobik kapasite

Kısa süreli, yüksek şiddetli eforda oksijensiz enerji üretme gücü.

İzokinetik test

Sabit açısal hızda çalışan dinamometreyle kas kuvvetinin ölçüldüğü laboratuvar yöntemi.

Proprioseptör

Vücudun konumu ve hareketi hakkında bilgi veren derin duyu reseptörü.

Android patern

Yağın karın çevresinde toplandığı elma tipi dağılım.

Jinoid patern

Yağın kalça ve uyluk çevresinde toplandığı armut tipi dağılım.

Cooper Testi

12 dakikada koşulan mesafeden aerobik kapasiteyi tahmin eden saha testi.

• Güvenirlik tutarlılıktır, geçerlilik doğru şeyi ölçmedir; ikisi sık karıştırılır.
• Cooper Testi koşuyla, 12 Dakika Yüzme Testi yüzmeyle yapılır; ikisi de 12 dakikalıktır.
• Android karın, jinoid kalça yağlanmasıdır; riskli olan android tiptir.
• Olumsuz soru kalıplarında (yer almaz, değildir) listeye girmeyen kavramı seç: kemoreseptör, devamlılık, kuvvet, izokinetik denge.
• T testinde koniye dokunmak hata değildir; ayak çaprazlama ve ileri bakmama hatadır.