AUZEF Afetler ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Çıkmış Sorular

Ders, doğal afetlerin (deprem, kuraklık, erozyon, kütle hareketleri) türlerini ve bu afetlerin izlenmesi, analizi ve yönetiminde coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ile uzaktan algılamanın nasıl kullanıldığını anlatır. Planlama süreçlerine CBS katkısı, CBS yazılımları ve afet yönetim projeleri de konunun parçasıdır.

Afet türleri ve kaynakları

• Türkiye'de en fazla can ve mal kaybına neden olan afetlerin başında deprem gelir.
• Kuraklık, yağışın normalin belirgin biçimde altında kalmasıdır; arazi ve su kaynaklarını olumsuz etkileyip hidrolojik dengeyi bozar.
• Ekonomik boyut kuraklığın temel özellikleri arasında sayılmaz.
• Nükleer sızıntı kaynağı doğal olmayan bir olaydır; doğal kaynaklı afetler arasında yer almaz.

Erozyon

• Toprak kaybının derinliğini yamaç uzunluğu, eğim, yağışın miktarı ve yoğunluğu ile yamacın şekli belirler.
• Beşeri faaliyetler bu doğal etkenler arasında gösterilmez.
• Kayaç tabakalarının eğimi erozyonun oluşumunda rol oynayan doğal etkenlerden değildir.

Kütle hareketleri

• Kütle hareketleri içinde hızı en düşük olan türdür krip.
• Morfolojinin yayvan olması kütle hareketlerini tetikleyen bir etken sayılmaz.
• Yamaç yapısı ve eğim, bu hareketlerin değerlendirilmesinde önemlidir.

Uzaktan algılama ve görüntüleme

• Uzaktan algılamada ölçüm, nesneyle fiziksel temas kurulmadan yapılır.
• Termal görüntülerde siyah ve beyaz tonlar görülür.
• Yamacın aldığı güneş ışığı miktarı baki analiziyle ortaya konur.

CBS yazılımları ve analizler

• WinRAR bir sıkıştırma programıdır, CBS yazılımı değildir.
• MapInfo Android işletim sisteminde çalışmaz.
• Görünürlük analizi risk yönetimi ve hasar analizi uygulamaları arasında sayılmaz.
• Arazi değişimleri arasında maden alanlarının artması yer almaz.

Planlama ve CBS katkısı

• CBS planlamaya şeffaflık, etkinlik, verimlilik ve doğruluk kazandırır; yüzeysellik bir kazanım değildir.
• Planlamanın tanımı gelecek, geçmiş, mevcut durum ve bilimsel-teknik bilgiyle ilişkilidir.
• Sosyal faaliyetler bu tanımdaki unsurlar arasında yer almaz.

Topoğrafya, tarihî haritacılık ve projeler

• Yeryüzündeki doğal ve yapay tüm ayrıntıları kapsayan genel kavram topoğrafyadır.
• Piri Reis, Türkiye'nin ilk haritacıları arasında sayılır.
• Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi Projesi'nin kısa adı AYDES'tir.

Topoğrafya

Yeryüzündeki doğal ve yapay bütün ayrıntıları kapsayan genel kavramdır.

Krip

Kütle hareketleri içinde en yavaş olan türdür.

Kuraklık

Yağışın normalin belirgin biçimde altında kalmasıyla arazi ve su kaynaklarını etkileyen doğal olaydır.

Baki analizi

Bir yamacın aldığı güneş ışığı miktarını ortaya koyan analizdir.

Termal görüntüleme

Siyah ve beyaz tonlarla görüntü üreten uzaktan algılama yöntemidir.

Uzaktan algılama

Nesneyle temas kurmadan ölçüm alma yaklaşımıdır.

AYDES

Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi Projesi'nin kısaltmasıdır.

CBS

Coğrafi bilgi sistemi; planlamaya şeffaflık, etkinlik, verimlilik ve doğruluk katar.

Erozyon

Yamaçlarda toprak kaybıdır; derinliği eğim, uzunluk, yağış ve yamaç şekline bağlıdır.

MapInfo

Bir CBS yazılımıdır; Android'de çalışmaz.

• Olumsuz kökle sorulan sorularda (yer almaz, sayılmaz) listede ilgisiz ya da olumsuz kalan seçeneği bulmak gerekir.
• Erozyon derinliğini etkileyen doğal etkenler ile beşeri faaliyetler birbirine karıştırılmamalıdır.
• Doğal kaynaklı afetler ile insan kaynaklı olaylar (nükleer sızıntı gibi) ayrılmalıdır.
• Topoğrafya genel kavram, baki analizi ise güneşlenme analizidir; ikisi karıştırılmamalıdır.