AUZEF Çalışma Alanlarında İş Sağlığı ve Güvenliği I ( Fiziksel+ Biyolojik+ Kimyasal Risk Etmenleri) Çıkmış Sorular

Ders, iş sağlığı ve güvenliğinin (İSG) temel ilkelerini, tarafları, koruma düzeylerini, işyerindeki sağlık ve güvenlik birimlerini, ilgili kurum ve kuruluşları ile iş kazası göstergelerini ele alır. Ayrıca işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının görev ayrımı ile bazı iş mevzuatı hükümleri üzerinde durur.

İSG'nin Niteliği ve Tarafları

• İSG çalışmaları çalışanı, çalıştıranı, üretimi ve çevreyi korumak için sistemli bir yapıya kavuşmuştur.
• Taraflar işçi, işveren, devlet ve destek sağlayan kurumlardır.
• İşçi iyileştirmeyi sendikası aracılığıyla ister; işveren sağlık ve güvenlik harcamasını gider olarak görüp tasarruf eğilimi taşır.
• Devlet mevzuat çıkarır ve denetim yapar.

İşyerinde Sağlık ve Güvenlik Hizmetleri

• İSG'nin teknik boyutu işyerindeki sağlık ve güvenlik hizmetlerini kapsar; bu hizmetler esas olarak önleyicidir.
• Önleme amaçlı mühendislik hizmeti, iş ve çalışma ortamının çalışana uygun hâle getirilmesidir.
• Mühendislik temelli koruma güvenlik birimince, tıbbi koruma sağlık birimince yürütülür; birimlerin yer değiştirmesi yanlıştır.
• Destek hizmetleri çalışanın sağlık düzeyinin en üst seviyeye ulaşmasına katkı verir.

Koruma Düzeyleri ve Sağlık Muayeneleri

• Birincil koruma hastalığın hiç başlamasını önler; örnekler işe giriş muayenesi, sağlık eğitimi ve yaş sınırının yükseltilmesidir.
• İkincil koruma hastalığı belirtisiz erken evrede yakalar; tipik örnek periyodik sağlık muayenesidir.
• Tedavi üçüncül korumaya girer.
• Muayenelerin amacı çalışan sağlığını korumaktır, üretim kalitesini artırmak değildir.
• İşe giriş muayenesi doğru davranış geliştirmeye yardımcı olur; periyodik muayeneler sorunları erken fark ettirir.

İSG Kurulu ve Görevliler

• Kurulda işverenin atadığı üyeler: işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, sivil savunma uzmanı ve idari işlerden sorumlu kişi.
• Çalışan temsilcisi ya da baş temsilci işverence atanmaz, çalışanlarca belirlenir.
• Kimyasalların ortam havasındaki düzeyini ölçmek işyeri hekiminin görevi değildir.
• Çalışanlarda meslek hastalığı belirtisi araştırmak amacıyla sağlık muayenesi yapmak iş güvenliği uzmanının görevi sayılmaz.

Kurum ve Kuruluşlar

• İş kazası istatistiklerini toplayıp derleyen kurum Sosyal Güvenlik Kurumudur.
• İSGÜM ölçüm-analiz hizmeti, standartlara uygun güvenli ortam hizmeti, ISO/IEC 17025 kalitesinde üretim ve danışmanlık desteği verir.
• ÇASGEM'in kuruluş amaçları arasında ölçüm ve analiz hizmeti sunmak yoktur.
• İSG Genel Müdürlüğünün görevleri arasında iş istatistiklerini derleyip yayımlamak yer almaz.
• İSG Merkezi ve Bölge Laboratuvarlarını düzenleyip yönetmek ve denetlemek Bakanlığın görevleri arasında sayılmamıştır.

İş Kazası Göstergeleri ve Türkiye Verileri

• Kaza oranları için sıklık, ağırlık ve olabilirlik oranları kullanılır.
• İşgünü kaybı olan yaralanmalarda toplam olay, ölümlü, ölümsüz ve geçici iş göremezlik sayıları birlikte değerlendirilir.
• Her 6 dakikada bir iş kazası yaşandığı belirtilir.
• 2008 yılı iş kazası maliyeti 38 milyar TL olarak verilmiştir.
• Her 1000 çalışanda 4-12 meslek hastalığı beklenirken yılda yalnızca 400-600 vaka kayda geçer.
• İş kazalarında Avrupa'da birinci, dünyada ilk sıralardayız.

Mevzuat ve Ortam Ölçümü

• Bir yaşından küçük çocuğu olan kadın işçiye günde toplam 1,5 saat süt izni verilir.
• Kimyasal ortam analizinde toz, sis, buhar, gaz gibi maddeler ölçülür; sıcak bu kapsamda değildir.

Birincil koruma

Hastalığın hiç ortaya çıkmasını engelleyen önlemler; işe giriş muayenesi ve sağlık eğitimi gibi.

İkincil koruma

Hastalığın belirti vermeden erken evrede saptanmasını sağlayan uygulamalar; periyodik muayene gibi.

Üçüncül koruma

Hastalık oluştuktan sonraki tedavi aşaması.

Önleyici mühendislik hizmeti

İşin ve çalışma ortamının çalışana uygun hâle getirilmesi.

İşyeri sağlık birimi

Tıbbi korumayı yürüten birim.

İş güvenlik birimi

Mühendislik temelli koruma faaliyetlerini yürüten birim.

Kaza sıklık oranı

İş kazası ölçüm değerlerinden biri; ağırlık ve olabilirlik oranlarıyla birlikte kullanılır.

İSGÜM

İş Sağlığı ve Güvenliği Merkezi Müdürlüğü; ölçüm, analiz ve danışmanlık hizmeti verir.

ÇASGEM

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi.

Çalışan temsilcisi

Çalışanlarca belirlenen, kurulda işverence atanmayan temsilci.

• Birincil, ikincil ve üçüncül korumayı karıştırma: eğitim ve işe giriş muayenesi birincil, periyodik muayene ikincil, tedavi üçüncüldür.
• Sağlık birimi tıbbi korumayı, güvenlik birimi mühendislik korumasını yürütür; soruda yer değiştirmişse yanlıştır.
• Ortam havasındaki kimyasal ölçümü hekimin değil, ölçüm hizmeti sunan birimlerin işidir; hekim ve uzman görevleri karıştırılmamalıdır.
• Hepsini kapsayan şıkların (I, II, III, IV) sık doğru çıktığı sorularda her ifadeyi tek tek kontrol et.
• Ölçüm ve analiz hizmeti İSGÜM'e aittir; ÇASGEM'e değil.