AUZEF Çocukluk Döneminde Sanat Çıkmış Sorular

Çocukluk Döneminde Sanat dersi, sanatın kökenini, dallarını (görsel, işitsel, sahne, dil, el sanatları, dijital) ve bunların çocuğun gelişimi ile etkinliklerindeki yerini ele alır. Çocuk için sanatın amacı teknik başarı değil, oyun, yaratıcılık ve zevktir.

Sanatın tanımı ve kökeni

• Sanat sözcüğünün Batı dillerindeki karşılığı Latince ars kökünden gelir; eski anlamı kurala uygun ustaca iş yapma becerisi, yani tekniktir.
• Sanatın mahiyetini anlamak için önce kökenine bakılır; sanat eseri aracılığıyla izleyiciye ulaşır.
• Sanat eserinin doğması için sanatçıda her şeyden önce yaratıcılık gerekir.
• Picasso sanatı, gerçeği kavramaya yardım eden bir yalan olarak görür.
• Sanat dalları plastik (görsel), işitsel ve dramatik (sahne) diye gruplanır; tiyatro sahne sanatıdır.

Görsel sanatlar

• En eski örnekler Paleolitik dönemde Lascaux ve Altamira gibi mağaraların duvarlarına yapılmış resimlerdir.
• Bilinen en eski heykel Aslan Adam, en eski mimari örnek Göbeklitepe sayılır.
• Ton, bir rengin açıklık-koyuluk derecesidir; zıtlık ise kompozisyonda ilgiyi artıran bir yaratım ilkesidir.
• Resimle duygu ve düşünceyi dışa vurmak sanatsal ifade amacına karşılık gelir.
• Fotoğraf elle üretilen dallardan değildir; ilk kalıcı fotoğraf camera obscura düzeneğiyle 1826'da elde edildi.
• Tiyatro ve sinema tarihi görsel sanatlar eğitiminin kapsamına girmez.

El sanatları

• El sanatları önce ihtiyaçtan doğdu; güzellik ve zevk sonradan eklendi. Kökeni yaklaşık 5000 yıl öncesine uzanır.
• Üç temel öğesi malzeme, ustalık/teknik ve tasarımdır.
• En eski örnekler Indus Vadisi Uygarlığı'na aittir; Dans Eden Kız en eski heykelciklerden biridir.
• İplik ve kâğıt doğada hazır bulunmaz, işlenerek elde edilir; ağaç, taş, metal ve deniz kabuğu doğada bulunur.
• Usta-çırak öğreniminde bilgi diyalogla aktarılır; yapan kişinin tasarım ve üretimi birlikte üstlenmesi bütünsel süreçtir.
• Küreselleşme yerel ve ulusal kimliği zayıflatır; sanatsal nitelik ulusal kalıta bakılarak belirlenir.

Müzik ve çocuk müziği

• Form, eserin bölümlerini ve bağlanış düzenini anlatır; şarkı, koncerto, süit ve semah formdur, rock ise tür.
• Çalma yalnızca çalgılar için kullanılır; söyleme yalnız insan sesine özgüdür.
• Yirmiden fazla çalgıcıdan oluşan topluluk orkestradır; koro ses sanatçılarından kurulur.
• Orff takımı çoğunlukla vurmalı çalgılardan oluşur; trompet bu takımda yer almaz.
• Sonat klasik müzik formudur, çocuk müziği biçimi sayılmaz.
• Bilgisayarla bestelenen ilk eser 1957'deki Illiac Suite for String Quartet'tir.

Dil sanatları

• Dil sanatları edebiyatla eş anlamlı kullanılır; metinler düzyazı (nesir) ve nazım olarak ayrılır, şiir nazmın örneğidir.
• Edebiyat ilk kez yazıyı bulan Sümer'de görüldü; Gılgamış Destanı bunun örneğidir.
• Teşbih benzetmeye, intak ise insan dışı varlığa söz söyletmeye dayanır; mecaz sözün gerçek anlam dışında kullanımıdır.
• Dil becerileri sırasıyla dinleme, konuşma, okuma ve yazmadır.
• İlk düzenli alfabe, 22 ünsüzlü Fenike alfabesidir; ilk modern roman Don Kişot sayılır.
• Racter programının ürünü edebiyat eseridir; mensur bir söz sanatı değil, düzyazıdır.

Sahne sanatları, drama ve oyun

• Sahne sanatları insanlarda ve hayvanlarda görülen oyuna dayanır; Artık Enerji Kuramı oyunu fazla enerjiyi atma isteğiyle açıklar.
• İlk danslar dinsel ve büyüsel törenlerde tanrıları hoşnut etmek için yapıldı.
• Yaratıcı dramanın basamakları ısınma, kaynaştırma, doğaçlama canlandırma ve tartışmadır; işitme basamak değildir.
• Çocuk dramasında bedenin ve duyuların etkin kullanımı esastır; yazınsal boyut daha ileri yaşlara aittir.
• Pantomim sözsüz icra edilen sahne sanatıdır; müzikal oyun, dans, dil, görsel öğe ve müziği birleştirir.
• Rol yapma müziksel değil, dramatik bir etkinliktir.

Çocuk, sanat ve dijital alan

• Çocukluk çağında sanat etkinliğinin asıl yansıması zevktir; başarı baskısı yaratıcılığı zayıflatır.
• Okul öncesi sanat uygulamaları oyunu temel almalıdır; sanat çocuğun zihinsel gelişimini yaratıcılık yoluyla destekler.
• Dijital sözcüğü sayı anlamına gelir; fotoğraf bugün doğrudan dijital üretilen en yaygın daldır.
• Tiyatro canlı performanstır, dijital araçla üretilmez; basılı kitap dijital araç değildir.
• Dijital medya elle tutulur bir taşıyıcı değildir; el işçiliği dijital sanat sayılmaz.

Ars

Sanat sözcüğünün Latince kökü; işi kuralına uygun ve ustaca yapma becerisi, yani teknik.

Plastik sanatlar

Görme duyusuna seslenen resim, heykel, mimari ve karikatür gibi görsel sanatlar.

Form

Müzik eserinin bölümlerini ve bunların bağlanış düzenini ifade eden yapı.

Nazım ve nesir

Nazım ölçü, uyak ve ritme dayalı şiirsel anlatım; nesir düzyazıdır.

Teşbih

İki varlık arasındaki benzerliğe dayanan benzetme sanatı.

İntak

İnsan dışındaki bir varlığa konuşturma sanatı.

Yaratıcı drama

Isınma, doğaçlama ve tartışma basamaklarıyla süreç odaklı çalışılan oyun temelli etkinlik.

Artık Enerji Kuramı

Oyunu, ihtiyaçlar karşılandıktan sonra biriken fazla enerjinin harcanması olarak açıklayan görüş.

Ton

Bir rengin açıklık-koyuluk derecesi.

Orff çalgıları

Müzik eğitimi için oluşturulmuş, çoğunlukla vurmalı çalgılardan kurulu takım.

Pantomim

Dans ve oyunculukla bağlantılı, sözsüz sahne sanatı.

Camera obscura

Karanlık kutunun deliğinden giren ışıkla ters görüntü oluşturan, fotoğrafın dayandığı optik düzenek.

• Form ile tür karıştırılmamalı: şarkı, süit, sonat form; rock ve hard rock müzik türüdür.
• Nazım şiiri, nesir düzyazıyı karşılar; mensur bir söz sanatı değildir.
• El sanatları ihtiyaçtan doğmuştur; en eski örnekler Indus Vadisi'ne ve yaklaşık 5000 yıl öncesine aittir.
• Tiyatro sahne sanatıdır; görsel sanat ya da dijital üretim olarak değerlendirilmez.
• Çocuk için sanatta ölçüt zevk, oyun ve yaratıcılıktır; teknik başarı ve zorunluluk yanlış seçenektir.