AUZEF Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama Uygulamaları Çıkmış Sorular

Ders, uzaktan algılamanın temel koşullarını, raster ve vektör veri yapılarını, CBS ile uzaktan algılama bütünleşmesini, görüntü iyileştirme ve sınıflandırma işlemlerini ve değişim analizini ele alır.

Uzaktan algılamanın temelleri

• Uzaktan algılamada algılayıcı, nesne, enerji ve temassızlık gerekir; nesnenin boyutu zorunlu koşul sayılmaz.
• Görünür ışıkta dalga boyu en uzun renk kırmızıdır.
• Pasif algılayıcılar 1 metreden daha iyi uzamsal çözünürlük sağlayabilir.
• Aktif algılayıcıların çözünürlüğü genel olarak optik algılayıcılardan üstün değildir.

Coğrafi veri tipleri ve öznitelik

• Alansal yayılım gösteren nesneler (tarım alanları) poligonla; yol ve akarsu çizgiyle; direk ve köşe noktası nokta ile gösterilir.
• Koordinat konum (geometri) bilgisidir; öznitelik verisi nesnenin niteliğini anlatır.
• Uydu görüntüleri ve taranmış fotoğraflar piksellerden oluşan raster veridir.
• Ulaşım ağı çizgisel yapıda olup genellikle vektör veri olarak tutulur.

CBS ve uzaktan algılama bütünleşmesi

• Uzaktan algılama verileri raster hâlinde de CBS ile birlikte kullanılabilir; vektöre çevirmek zorunlu değildir.
• Raster veriden vektör veriye dönüşüm yapılabilir.
• Doğal gaz boru hattı güzergâhında konuma bağlı ölçütler kullanılır; boru kalitesi uzamsal ölçüt değildir.

Sayısal yükseklik modeli

• Eğim, bakı, eğim uzunluğu ve eğrilik arazi modelinden türetilir.
• Arazi çeşidi arazi modelinden türetilemez.
• Bakı verisi yükseklik modelinden türetilen üründür; modeli üretmek için kullanılmaz.

Kontrast ve görüntü iyileştirme

• Parlak ve koyu bölgeler arasındaki oran kontrasttır.
• Histogram, parlaklık dağılımını gösterir; görüntünün koyu veya açık tonlu olduğu anlaşılır.
• Histogram eşleme doğrusal olmayan yöntemdir; diğerleri doğrusal germe yöntemleridir.
• Standart sapmayla germede alt ve üst sınır ortalama ± k×standart sapma ile bulunur, değer 0-255 aralığına ölçeklenir.
• Laplacian yüksek geçirgen filtredir, kenarları vurgular, bulanıklaştırmaz.

Geometrik dönüşüm

• İki boyutlu afin dönüşümde 6 bilinmeyen parametre bulunur.

Sınıflandırma

• Iso Cluster kontrolsüz sınıflandırmada kullanılan kümeleme yöntemidir.
• Uygulamada kontrolsüz sınıflandırmanın ilk sonucunda 6 sınıf oluşmuştur.
• Kontrollü sınıflandırma sonunda 5 sınıf elde edilmiştir.
• Eğitim verisinde Deniz sınıfına ayrılan piksel sayısı 1468'dir.

Özellik çıkarımı ve değişim analizi

• Görüntü sıkıştırma veri boyutunu küçültür; özellik çıkarımı yöntemi değildir.
• Trabzon kıyı şeridi değişim analizinde ana bileşenler analizi kullanılmıştır.
• Görüntü kesme, özellik tabanlı değişim analizi aşamalarından değildir.

Uzaktan algılama

Nesneyle temas etmeden algılayıcı ve enerji aracılığıyla bilgi toplama işlemidir.

Pasif algılayıcı

Yüksek, hatta 1 metreden iyi uzamsal çözünürlük sağlayabilen algılayıcı türüdür.

Raster veri

Piksellerden oluşan veri yapısıdır; uydu görüntüleri ve taranmış fotoğraflar örnektir.

Vektör veri

Nokta, çizgi ve poligonla gösterilen veridir; ulaşım ağı çizgi örneğidir.

Öznitelik verisi

Bir nesnenin niteliğini anlatan bilgidir; koordinat bunun dışında kalır.

Kontrast

Görüntüdeki parlak ve koyu bölgeler arasındaki orandır.

Histogram

Parlaklık değerlerinin dağılımını gösteren grafiktir.

Laplacian filtresi

Kenarları vurgulayan yüksek geçirgen filtredir.

Afin dönüşüm

Geometrik düzeltmede kullanılan, 6 parametreli iki boyutlu dönüşümdür.

Iso Cluster

Kontrolsüz sınıflandırmada kullanılan kümeleme algoritmasıdır.

Ana bileşenler analizi

Değişim analizinde (Trabzon kıyı örneği) başvurulan tekniktir.

• Raster ile vektörü karıştırma: uydu görüntüsü raster, yol ve ulaşım ağı vektördür.
• Koordinat konum bilgisidir, öznitelik değildir; soruda 'öznitelik değildir' denirse koordinatı ara.
• Kontrollü sınıflandırma eğitim verisi ister; kontrolsüz olan Iso Cluster gibi kümeleme kullanır.
• Germe sorularında önce alt ve üst sınırı (ortalama ± k×sapma) bul, sonra 255 ile ölçekle.
• Doğrusal germe ile histogram eşlemeyi (doğrusal olmayan) ve yüksek geçirgen Laplacian ile bulanıklaştırmayı karıştırma.