AUZEF Erken Çocukluk Eğitimine Giriş Çıkmış Sorular

Ders, erken çocukluk eğitiminin temel ilkelerini, önde gelen düşünür ve yaklaşımları, ülke programlarını, kurum ve sınıf düzenini, aile katılımını ve çocuğu tanıma-değerlendirme yöntemlerini ele alır.

Düşünürler ve kuramcılar

• Frobel anaokullarının babasıdır; blokları (Hediyeler seti) eğitim aracı yapan ilk isimdir, Pestalozzi'den etkilenmiş, çocuğa küçük bahçe önermiştir.
• Rousseau doğayla uyumu, deneyimle öğrenmeyi ve özerk birey yetiştirmeyi savunur.
• Dewey yapılandırmacılığın öncüsüdür, yaparak yaşayarak öğrenmeyi vurgular; Atatürk onu 1924'te rapor için davet etmiştir.
• Piaget bilişsel gelişimi dört evrede açıklar; Gardner çoklu zekâ kuramını geliştirmiştir.
• Hobbes çocuğun doğasına olumsuz baktığı için ilkelerin düşünürleri arasında sayılmaz.
• Aristo gelişimi doğum öncesinden başlatır ve anne adaylarına sağlıklı beslenme önerir.

Eğitim yaklaşımları

• Montessori: eğitim kendini eğitmedir; hazırlanmış çevre, bağımsızlık ve günlük yaşam, duyusal, matematik, dil, kültür alanları öne çıkar.
• Reggio Emilia: Malaguzzi öncülüğünde, çocuk yetkin ve zengindir; dokümantasyon, proje ve çevre (üçüncü öğretmen) önemlidir.
• High/Scope: Weikart ve arkadaşlarınca dezavantajlı çocuklar için geliştirilmiş; planla-yap-değerlendir döngüsü ve günlük zaman dilimleri vardır.
• Bank Street: sosyal çalışmalar ve demokratik yaşam vurgusu taşır; zamanla zihinsel hedeflere kaydığı için eleştirilmiştir.

Ülke programları ve sistem

• Head Start eğitim, sağlık, ebeveyn katılımı ve sosyal hizmetlerden oluşur.
• İngiltere EYFS kişisel-sosyal-duygusal, fiziksel, iletişim-dil, matematik gibi alanları içerir; din ve değerler eğitimi temel alan değildir.
• Finlandiya'da teknoloji okuryazarlığı ayrı alan değil, çoklu okuryazarlık içinde araçtır.
• Japonya'da Hoikusho gündüz bakım evidir; ders konularındaki makine, trafik gibi temalar Güney Kore ile ilişkilendirilir.
• Türkiye'de ilkokula başlamak için 69 ay gerekir; güncel okul öncesi program 2013'te başlamıştır.

Kurum, personel ve fiziksel düzen

• Tebliğler Dergisi (2004): anaokulu için en az 20, ana sınıfı için en az 10 çocuk; çocuk başına 3 m² oyun alanı.
• Kadro eğitim personeli, destek personeli ve uzmanlardan oluşur; mühendis olağan kadroda yoktur.
• Bahçe ve sınıflar güney ve güneybatıya bakar; ıslak hacimler genellikle kuzeye yerleşir.
• Yemek masası yüksekliği yaklaşık 50-60 cm'dir; kabartmalı yollar görme yetersizliğine göre düzenlenir.
• Çok amaçlı salon gösteri, toplantı, film, yemek ve veli etkinlikleri için kullanılır.

Sınıf ortamı ve öğrenme merkezleri

• Gürültülü alanlar (blok, dramatik oyun, kum-su, müzik) sessiz alanlardan (okuma, dinlenme) ayrı konumlanır.
• Bloklarla oyun yapı merkezine aittir; sanat merkezine ait değildir.
• Blok oyununda taşıma aşamasında bloklar yığılıp taşınır; yatay-dikey sıralar sonraki inşa aşamasıdır.
• Manipülasyon, nesnelere dokunup birleştirerek ve dönüştürerek keşfetmektir.
• Öğretmen merkezlerde izleyip not aldığında değerlendirme rolündedir; gözlemde etkileşim en azdır.

Aile katılımı

• Bireysel görüşme, randevuyla birebir bilgi alışverişidir; yıl başında ihtiyaç belirleme formu dağıtılır.
• Okul aile birliğinde karar alan aile, karar verici rol üstlenmiş olur.
• Aile katılımı yalnızca okul öncesi dönemi kapsar; doğumdan yetişkinliğe tüm evreleri değil.
• Gordon'un rolleri arasında öğretmen olarak görev yapan aile rolü yoktur.

Çocuğu tanıma ve değerlendirme

• Zaman örneklemi formunda yaş, tarih, saat ve gözlemci bilgisi bulunur; aile bilgileri yoktur.
• Hatıra defterinde davranışlar, konuşmalar ve ses tonu ayrıntılı yazılır.
• Portfolyoda çocuğu çok yönlü görmek için farklı türde ürünler toplanır.
• Eğitici drama otantik değerlendirme aracıdır; gerçek yaşama yakın performansı ölçer.
• Görüşmede aktif dinleme gerekir; güçlü yönü ayrıntılı, derin bilgi sağlamasıdır.

Gelişim, sağlık ve ilkeler

• DSÖ izlemi: 6 ay-2 yaş arası üç ayda bir, 2 yaştan sonra altı ayda bir.
• Gelişim alanları iç içedir; her çocuk farklı bir bireydir; gelişimde duyarlı dönemler vardır.
• NAEYC erken çocukluğu 0-8 yaş sayar; okul öncesi 30 ay-5 yaş, küçük çocukluk 12-36 aydır.
• Maslow'da 5. basamak bilişsel, 6. estetik ihtiyaçlardır.
• Bronfenbrenner: mikrosistem en yakın çevre, mezosistem ortamlar arası etkileşim, ekzosistem bireyi içermeyen etkili çevre, kronosistem zamandır.

Zaman örneklemi

Belirli davranışın belirli zaman aralıklarında kaç kez görüldüğünü kaydeden yapılandırılmış gözlem tekniği.

Otantik değerlendirme

Çocuğun bilgisini gerçek yaşama yakın durumlarda nasıl kullandığını ölçen değerlendirme.

Manipülasyon

Çocuğun materyallere dokunması, incelemesi, birleştirmesi ve biçim değiştirmesi.

Fazla enerji kuramı

Oyunu, birikmiş enerjinin boşaltılma yolu sayan görüş.

Küçük kas oyunları

Boncuk dizme, yapboz gibi el becerisini geliştiren oyunlar.

Mikrosistem

Çocuğun en yakın ilişki kurduğu çevre.

Kronosistem

Sistemlerin zaman ve tarihsel süreçten etkilenmesini gösteren düzey.

Sosyal çalışmalar

Bank Street'te çocuğun benlik, aile ve toplum arasında bağ kurmasını sağlayan çalışma.

Portfolyo

Çocuğun gelişimini gösteren çeşitli ürünlerin toplandığı dosya.

Hatıra defteri

Çocuğun günlük davranış ve konuşmalarının ayrıntılı kaydedildiği yöntem.

• Montessori ve Frobel sık karışır: kendini eğitme ve bağımsızlık Montessori'ye, blok ve küçük bahçe Frobel'e aittir.
• High/Scope ve Bank Street özellikleri karıştırılır: planla-yap-değerlendir High/Scope'a, sosyal çalışmalar Bank Street'e aittir.
• Sayısal değerleri ayırt et: 20 ve 10 çocuk, 3 m², 69 ay, DSÖ'de üç ve altı aylık aralıklar.
• Gürültülü ve sessiz alanlar ile güney-kuzey yerleşim sorularında ıslak hacim ve okuma alanı mantığını hatırla.