AUZEF Finansal Kurumlarda Finansal Analiz Çıkmış Sorular

Ders, bankacılık sektörünün hukuki çerçevesini, banka bilançosu ile gelir tablosunun yapısını ve bankaların likidite, aktif kalitesi, sermaye, kur riski ve kârlılık oranlarıyla analizini ele alır. Katılım bankalarının özellikleri de konuya dahildir.

Bankacılık Kanunu ve kurumlar

• 5411 sayılı Kanun banka türlerini mevduat, katılım, kalkınma ve yatırım bankaları olarak sayar; ticari banka ayrı tür değildir.
• Sektörü düzenleme ve denetleme görevi Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundadır; kuruluş ve faaliyet izinlerini Kurul verir.
• Kurul, bankanın faaliyet iznini kaldırıp fona devrine karar verebilir.
• Tasarruf mevduatını sigortalamak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun görevidir; bankaların gözetimi ve denetimi fonun işi değildir.
• Bankalar yalnızca anonim şirket biçiminde kurulabilir.

Kanundaki sınırlamalar

• Gayrimenkullerin net defter değeri öz kaynakların %50'sini aşamaz.
• Tek kişi veya risk grubuna açılacak kredi öz kaynakların %25'ini aşamaz.
• Sermayenin %1 ve üzerine sahip kayıtlı ortaklara ve risk gruplarına verilen kredilerin toplamı öz kaynakların %50'sini geçemez.
• Nitelikli pay: sermayenin en az %10'u veya yönetim kuruluna üye belirleme yetkisi veren paydır.
• Sınırlamalar bankanın verdiği kredilere uygulanır; aldığı kredilere sınırlama yoktur.
• Yalnızca yüksek mevduat tutarı kişiyi risk grubuna dahil etmez.

Riskler, sermaye yeterliliği ve Basel

• Bankalar kredi, piyasa, operasyonel ve kur riskleriyle karşılaşır; yatırım riski bu sınıflandırmada yoktur.
• Öz kaynaklar riske esas tutarın en az %8'i olmalıdır; bu, riske esas tutarın öz kaynakların en çok 12,5 katı olması demektir.
• Basel II'de oran: öz kaynaklar bölü kredi, piyasa ve operasyonel risk tutarları toplamıdır.
• Basel Komitesi, ileri sanayi ülkeleri ile sonradan katılanların merkez bankası başkanları ve denetim otoritelerinden oluşur.
• Zorunlu (munzam) karşılık oranı düşerse bankaların kredi olarak kullandırabileceği fonlar artar.

Banka bilançosu

• Bankanın varlıkları içinde en büyük ve önemli kalem kredilerdir.
• Krediler ve tüketici kredileri aktif kalemidir; yedek akçeler özkaynak olduğundan pasiftedir.
• Pasif, vadeye göre kısa vadeli kaynaklardan sonsuz vadeli özkaynaklara doğru sıralanır.
• Varlıklardan borçlar çıkarılınca kalan tutar özkaynaklardır.
• Donuk alacaklar 3., 4. ve 5. gruptaki alacaklardan oluşur.
• Serbest karşılıklar yasal zorunluluk olmadan ayrıldığından yasal karşılık sayılmaz.
• Türev araçlar nâzım hesaplarda izlenir; kredi kartları nakdi kredidir, gayrinakdi sayılmaz.

Gelir tablosu, nakit akışı ve konsolidasyon

• Ticari kâr/zarar sermaye piyasası, türev ve kambiyo işlemlerinden doğan kâr ve zararı gösterir.
• Net faaliyet kârı için net faiz gelirinden yalnızca karşılık düşülmez; diğer gelirler eklenir, giderler çıkarılır.
• Repo işlemleri için ödenen faiz, faiz giderine girer.
• Maddi olmayan duran varlık değer artışları da diğer kapsamlı gelire dahildir.
• Nakit akış tablosu, üç faaliyetin net girişleriyle dönem sonu nakit tutarını verir.
• Konsolidasyonda ana ortaklık banka ile bağlı ortaklıklar tek işletme gibi gösterilir; bankalar konsolide tablo hazırlamak zorundadır ve yalnızca mali ortaklıklarla sınırlı değildir.

Likidite ve aktif kalitesi

• Likidite, bir varlığın değer kaybetmeden nakde dönüşme hızıdır.
• Likit varlıklar/toplam aktif %50'nin üzerindeyse varlıkların çoğu nakit ve nakde yakın kalemlerden oluşur.
• Kısa vadeli yükümlülükleri karşılama gücü: likit aktifler bölü kısa vadeli yükümlülükler.
• BDDK her iş günü TP ve YP toplam likidite yeterlilik oranının hesaplanmasını ister.
• Aktif kalitesi varlıkların taşıdığı riski ve verimliliği anlatır.
• Takipteki krediler/krediler oranı, geri dönüşü zayıf kredilerin payını gösterir.
• Krediler/toplam aktif oranı aktif yapısını gösterir, verimliliği ölçmez.

Kaynak yapısı, kur riski ve kârlılık

• Mevduat/toplam kaynaklar oranı mevduatın toplam kaynaklar içindeki payını gösterir.
• Özkaynak çarpanı toplam varlıklar bölü özkaynaklardır.
• Kur riski, döviz pozisyonlarının kur değişiminden zarar etme ihtimalidir.
• YP net genel pozisyon yabancı para aktiflerden yabancı para pasiflerin çıkarılmasıyla bulunur; açıklık YP aktif/YP pasif oranıyla izlenir.
• Toplam yatırım kârlılığı toplam gelirler bölü aktif toplamıyla ölçülür.

Katılım bankaları

• Fon toplama yöntemleri: özel cari hesaplar, katılma hesapları, özel fon havuzları.
• Fon kullandırmada kâr-zarar ortaklığı ve vadeli satış gibi yöntemler kullanılır; katılma hesapları fon kullandırma aracı değil, fon toplama aracıdır.
• Katılım bankaları yatırım danışmanlığı ve sermaye piyasası aracılığı gibi işleri yapabilir.
• Mevduat kabulü katılım bankalarının çalışma alanında yoktur.

Nitelikli pay

Sermayenin en az %10'unu oluşturan veya yönetim kuruluna üye belirleme yetkisi tanıyan pay.

Risk grubu

Kredi sınırları bakımından birlikte değerlendirilen kişi ve kuruluşlar topluluğu.

Sermaye yeterlilik oranı

Özkaynakların kredi, piyasa ve operasyonel risk tutarları toplamına oranı; en az %8 olmalıdır.

Munzam karşılık

Bankaların Merkez Bankasında tuttuğu zorunlu karşılık tutarı.

Donuk alacak

3., 4. ve 5. gruptaki tahsili sorunlu alacakların toplamı.

Akreditif

Bankanın mal tesliminden sonra bedeli ödeyeceğini taahhüt ettiği kredi mektubu belgesi.

Gayrinakdi kredi

Bankanın nakit çıkışı olmadan verdiği teminat niteliğindeki krediler; kredi kartı bunlardan değildir.

Konsolidasyon

Bağlı ortaklık ve iştiraklerin mali tablolarının tek tabloda birleştirilmesi.

Likidite

Varlığın değer kaybı olmadan nakde dönüşebilme hızı.

Kur riski

Döviz pozisyonları nedeniyle kur değişiminden zarar etme ihtimali.

Özkaynak çarpanı

Toplam varlıkların özkaynaklara oranı.

Varlığa dayalı menkul kıymet

Bankanın sahip olduğu alacak hakları dayanak gösterilerek ihraç edilen borçlanma aracı.

• Kurum ile Kurul karıştırılmasın: düzenleme ve denetleme Kurumun, izin ve karar yetkisi Kurulun görevidir.
• TMSF mevduatı sigortalar; bankaların gözetimi ve denetimi onun görevi değildir.
• Yüzde sınırları karıştırılmasın: gayrimenkul %50, tek kişiye kredi %25, %1 üzeri ortaklara toplam %50, nitelikli pay %10.
• Aktif ve pasif kalemleri ayrılmalı: krediler ve alacaklar aktif, yedek akçeler ve mevduat pasiftir.
• Soruda doğru değildir ifadesi varsa şıklardaki mutlak ifadelere (yalnızca, hiç, yoktur) dikkat edilmeli.