AUZEF Hadis Metinleri I Çıkmış Sorular

Hadis Metinleri I dersi, sünnet ve hadis kavramlarını, temel hadis kaynaklarını ve Kütüb-i Sitte'nin ilk müelliflerini (Buhârî, Müslim, Mâlik, Tirmizî, Ebû Dâvûd) tanıtır; ayrıca seçilmiş hadis metinlerinin okunmasını ve sözcük, isnad, terim açısından incelenmesini kapsar.

Sünnet, hadis ve ekoller

• Sünnet söz, fiil ve takriri kapsar; hadis bunların rivayet edilmiş hâlidir.
• Ölü balığın helal sayılması yalnızca sünnetle konmuş hükümlere örnektir.
• Nass bulunmayan konuda fetva vermekten çekinmek Ehl-i hadis'e özgü bir niteliktir.
• Hadisleri bilimsel gerçeklerle karşılaştırmak Ehl-i rey yöntemleri arasında sayılmaz.
• Temel hadis kaynağı, müellifin hadisleri kendi senedleriyle topladığı eserdir; Riyazu's-Salihin bunlardan değildir.
• Kütüb-i sitte, en güvenilir sayılan altı hadis kitabıdır.

İmam Buhârî'nin hayatı

• Hicri 194 Şevval ayında doğdu; doğum yeri bugün Özbekistan sınırları içindedir.
• İlk ilim yolculuğunu Mekke'ye yaptı.
• Ahmed b. Hanbel Buhârî'nin hocasıdır, öğrencisi değildir; Tirmizî, Müslim ve Firebrî ondan hadis almıştır.
• Ali b. el-Medînî, 'gözler onun gibisini görmedi' diyerek onu övmüştür.
• Hicri 256'da Semerkant'ta vefat etti.

el-Câmiu's-Sahih ve nüshaları

• İbnü's-Salâh ve Concordance'a göre eserde 7275 hadis vardır.
• İbn Hacer'e göre muallak rivayet sayısı 1341'dir.
• En âli isnadlar sülasi (üç ravili), en nazil isnadlar tüsai (dokuz ravili) olup 22 sülasi isnad bulunur.
• Günümüze ulaşan nüsha Firebrî'ye aittir; Hindistan baskısında es-Sağânî nüshası esas alınmıştır.
• Eseri sened yönünden ilk kapsamlı eleştiren Darekutnî'dir; Yahyâ b. Maîn'e sunulduysa en geç 233'te bitmiştir.

Buhârî şerhleri ve özetleri

• Fethü'l-Bârî İbn Hacer'in şerhidir; Firebrî rivayetinde Ebû Zer el-Herevî nüshasını esas almıştır.
• İrşâdü's-Sârî Kastallânî'nindir.
• Umdetü'l-Kârî Kastallânî'den önce yazıldığından onun hatalarını ele almaz.
• et-Tecridü's-Sarîh, Zebîdî'nin Sahih'i tekrarsız özetlediği eserdir.

Müslim ve Mâlik

• Müslim, Nîsâbûr'da yaşadığı için Nîsâbûrî nisbesiyle anılır; Tirmizî onun hocası değildir.
• Müslim'in Sahih'i yalnızca sahih hadisleri toplama amacıyla yazılmıştır; 'mislehu' metnin aynı olduğunu bildirir.
• Mâlik'in künyesi Ebû Abdillah'tır; Şâfiî onun öğrencisidir.
• Muvatta'da merfû, mürsel, mevkûf ve maktû rivayetler bulunur.
• Altın zincir: Mâlik – Nâfî – İbn Ömer.

Tirmizî ve el-Câmi'i

• Tirmizî Özbekistan topraklarında doğdu; ilel alanında en çok Buhârî'den yararlandı.
• Kitâbü't-Temyîz Müslim'e aittir, Tirmizî'ye değil.
• 'el-Câmi' adı, dinin tüm konularını kapsayan eser kastını gösterir.
• Hadislerden sonra o hadisle amel eden âlimlerin görüşlerini aktarması onu ayırır.
• Eserde sahihin yanında hasen ve zayıf hadisler de vardır; ıstılahlar iyi anlaşılamadığı için âlimler yeniden hüküm vermiştir.

Tirmizî'nin kullandığı ifadeler ve terimler

• 'Ha' işareti (tahvîl), senedin ikinci bir şeyhten devam ettiğini gösterir.
• 'Ve fi'l-bâb...' ifadesi, aynı hadisi rivayet eden diğer sahâbîleri gösterir.
• 'Garîb min hâzel-vech' hadisin yalnızca bu tarikle geldiğini bildirir.
• Ravinin sözden emin olmayıp 'veya' demesi şekkü'r-ravidir.
• Senette dinleme bilinmiyorsa kopukluk vardır; buna munkatı denir.
• Sahabiye ait söz mevkuf sayılır.

Ebû Dâvûd ve seçilmiş hadis metinleri

• Ebû Dâvûd günümüzde İran sınırları içinde doğdu ve geniş ilmî yolculuklar yaptı.
• Basra'ya Zencî isyanı sonrası çağrılmıştır.
• Cebrâil namaz vakitlerini bizzat göstererek öğretti; kadın mescide koku sürünmeden gelir.
• Kurban etini saklama yasağı üç gündür; istîzân üç kez izin istemektir.
• Hucurât 2. âyette Sabit b. Kays cennetlik müjdesi aldı; Hz. Ebubekir 'peygamberler öldükleri yerde defnedilir' sözünü aktardı.

Sünnet

Hz. Peygamber'in söz, fiil ve takrirlerinin tamamıdır.

Hadis

Sünnetin rivayet edilmiş, aktarılmış şeklidir.

Kütüb-i sitte

En güvenilir kabul edilen altı hadis kitabı.

Muallak

Senedinin başından ravi düşürülerek aktarılan rivayettir.

Sülasi isnad

Üç ravili, en yüksek (âli) isnaddır.

Tüsai isnad

Dokuz ravili, en nazil isnad türüdür.

Merfû

Hz. Peygamber'e nispet edilen söz veya davranıştır.

Mevkuf

Sahabiye ait söz veya davranıştır.

Munkatı

Senedinde kopukluk bulunan rivayettir.

Şekkü'r-ravi

Ravinin lafızdan emin olmayıp 'veya' demesidir.

Muhâbere

Tarlayı ürününden belli bir pay karşılığında kiraya vermektir.

Silsiletü'z-zeheb

Buhârî'ye göre en sağlam isnad olan Mâlik-Nâfî-İbn Ömer zinciridir.

• Hocası olan ile öğrencisi olan karıştırılmamalı: Ahmed b. Hanbel Buhârî'nin, Şâfiî Mâlik'in öğrencisi/hocası ilişkisinde ters yerleştirilir.
• Buhârî ve Tirmizî Özbekistan'da doğmuştur; Ebû Dâvûd'un doğum yeri İran'dır.
• Sahih hadis toplamayı amaçlayan Buhârî ve Müslim ile hasen ve zayıf da içeren Tirmizî'yi ayırt etmek gerekir.
• Sahâbîye ait söz mevkuf, Hz. Peygamber'e ait olan merfûdur; sened kopukluğu munkatıdır.
• Olumsuz soru kökünde (yer almaz, değildir) doğru seçeneği değil yanlış olanı bulmak gerekir.