AUZEF Hemşirelik Bilişimi Çıkmış Sorular

Hemşirelik Bilişimi dersi; bilişimin temel kavramlarını, sağlık ve hastane bilgi sistemlerini, elektronik sağlık kayıtlarını, hemşirelik sınıflama sistemlerini (özellikle Omaha), Nightingale Notları yazılımını ve telesağlık uygulamalarını ele alır.

Temel bilişim kavramları

• Girdiyi komutlarla işleyip çıktı üreten elektronik makine bilgisayardır; fiziksel parçalar donanım, komut içeren program bölümleri yazılımdır.
• Çamaşır makinesi, uydu yön bulucu, oyun konsolu ve cep telefonundaki bilgisayarlara gömülü bilgisayar denir.
• Bilgisayarların veri paylaşmak üzere bağlandığı yapı bilgisayar ağıdır; verinin hatasız aktarılması veri iletişimidir.
• Türkiye'de internet kullanımı 1993'te başlamıştır.
• Veri, enformasyon, bilgi ve bilgelik sırasıyla yükselen düzeylerdir; ilişki ve etkililiği ortaya koyan ifade bilgi düzeyindedir.

Sağlık bilgi sistemleri ve standartlar

• Bilgi sistemi bileşenlerinden organizasyon; insan, yapı, iş akışı, politika, kültür ve çevreyi bir arada ele alır.
• Sistemler klinik, idari-finansal gibi kategorilere ayrılır; malzeme yönetimi klinik değil idari niteliktedir.
• Tıbbi görüntülerin yönetimi görüntü depolama ve iletişim sistemleriyle (PACS) yapılır.
• Laboratuvar sonuçlarının kodlanmasında LOINC kullanılır.
• Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü, verilerin tanım ve biçimlerini ortaklaştırır.
• Minimum sağlık veri setleri sistem sınıfı değil, veri standardı çalışmasıdır.

Türkiye'de birinci basamak ve hastane sistemleri

• Aile hekimliği 2005'te pilot olarak başlatılmıştır.
• Birinci basamak yazılımlarında eczane modülü zorunlu değildir.
• Halk Sağlığı Bilgi Sistemi (HSBS), birinci basamak sağlık verilerinin yönetiminde kullanılır.
• Hasta kayıt/kabul modülü kayıt görüntüleme, çıkış/sevk ve randevuyu kapsar; poliklinik modülü tıbbi bilgi girişi, rapor ve istemleri içerir.
• Yeni finans kaynağı bulmak ve çevre sağlığı değerlendirmesi hastane bilgi sisteminin görevi sayılmaz.

Hemşirelik bilişimi ve bilişim hemşireliği

• Sağlık bilişimi, sağlık bilgisinin üretilmesi, paylaşılması ve kullanılmasını sağlayan bilim ve mühendislik dalıdır.
• Hemşirelik bilişimi çalışma grubu (uluslararası tıp bilişimi derneği bünyesinde) 1983'te kurulmuştur.
• HIMSS 1961'de kurulmuş, kâr gütmeyen bir kuruluştur.
• Bilişim hemşirelerinin görev alanlarından ikisi politika geliştirme-savunuculuk ile araştırma-değerlendirmedir.
• Uzaktan eğitim, hemşirelik bilişiminin eğitim alanındaki örneğidir.

Standart hemşirelik dilleri

• Standart dil hemşireler arası iletişimi kolaylaştırır, zorlaştırmaz.
• NOC hemşirelik sonuçları sınıflamasıdır; NMMDS Amerikan Hemşireler Birliğince onaylı veri setlerindendir.
• ABC kodları alternatif fatura kodlarını tanımlar.
• NANDA tanı listesi düzenli güncellenir; tanı sayısı sabit değildir.

Elektronik sağlık kayıtları (ESK)

• ESK, kayda doğru ve eksiksiz erişimi uyarı, yönlendirme ve karar desteğiyle sağlayan yapıdır.
• Eski kayıtların dijitale aktarılması güçlük çıkarabilir; yetkisiz erişimin kolaylaşması bir risktir.
• 1980-1990'larda ESK gelişirken veri güvenliği gündeme gelmiştir.
• Yönetsel süreçlerin raporlanması sağlık kurumuna yarar sağlar.
• Elektronik tıbbi kayıt, kurumda tutulan yasal ve daha yalın kayıttır.

Omaha Sistemi ve Nightingale Notları

• Omaha'da problem sınıflama listesi 42 problem, girişim şeması 75 hedef içerir.
• Fizyolojik alan, yaşamı sürdüren vücut işlevleriyle ilgili problemleri kapsar.
• Girişim kategorileri arasında tedavi ve işlem, sağlık eğitimi-rehberlik ve sürveyans bulunur.
• Değerlendirme ölçeğinde davranış için 5 puan, davranışın her zaman uygun olduğunu gösterir.
• Nightingale Notları Omaha'yı temel alır, Mozilla Firefox ile çalıştırılır; kullanıcı adından sonra şifre ekranı gelir.

Telesağlık ve güvenlik

• Teletıp mesafe sorununda sağlık hizmeti sunumudur; telesağlık bunu kapsayan, bilgi ve eğitimi de öne çıkaran daha geniş kavramdır.
• Telesağlık harcamaları düşürmeyi hedefler; teletriyaj telehemşirelikte aciliyetin uzaktan değerlendirilmesidir.
• Sağlık Bakanlığı 2006'da telesağlık eylem planı hazırlamıştır.
• Analog gönderim yüksek çözünürlüklüdür ama donanım ve maliyeti yüksek olduğundan az tercih edilir.
• Güvenlik, kurum varlıklarının zarar, tehlike ve kayba karşı korunmasıdır.

Gömülü bilgisayar

Günlük cihazların içinde yer alan bilgisayarlardır.

Enformasyon

Belirli bir bağlama ilişkin derlenmiş bilgi parçasıdır.

Elektronik sağlık kaydı

Bilgisayar tabanlı hasta kaydına destekli ve eksiksiz erişim sağlayan yapıdır.

PACS

Tıbbi görüntülerin yönetildiği görüntü depolama ve iletişim sistemidir.

LOINC

Laboratuvar ve klinik gözlem sonuçlarını kodlayan standarttır.

USVS

Sağlık verilerinin tanım ve biçimini ortaklaştıran veri sözlüğüdür.

HSBS

Birinci basamakta sağlık verilerini yöneten halk sağlığı yazılımıdır.

NOC

Hemşirelik sonuçları sınıflamasıdır.

Omaha Sistemi

Problem sınıflama, girişim şeması ve değerlendirme ölçeğinden oluşan hemşirelik sınıflama sistemidir.

Teletriyaj

Hastanın aciliyetinin uzaktan değerlendirilip önceliklendirilmesidir.

Telesağlık

Teletıbbı da kapsayan, hizmet ile bilgi ve eğitim sağlamayı içeren geniş kavramdır.

• Teletıp ile telesağlık karıştırılmamalı; telesağlık daha geniş kapsamlıdır.
• Veri, enformasyon ve bilgi örnekleri ayırt edilmeli; sayı veya rakam veridir, ilişki ve etkililik bilgidir.
• Olumsuz kökte (olmayan, yer almaz) yararlar ile riskler ve klinik ile idari sistemler ayrılmalı.
• Omaha sayıları (42 problem, 75 hedef) ve girişim kategorileri karıştırılmamalı.