AUZEF Hemşirelikte Mevzuat Çıkmış Sorular

Ders, Türkiye'de ve dünyada sağlık hizmetlerinin ve hemşireliğin hukuki-kurumsal çerçevesini ele alır: sağlık politikaları, Sağlıkta Dönüşüm, Sağlık Bakanlığı teşkilatı, hemşirelik mevzuatı, memur ve iş hukuku, meslek örgütleri, ceza sorumluluğu ve hasta güvenliği.

Tarihsel gelişim ve sağlık hizmetleri

• Bakanlığın ilk adı Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâleti olmuştur.
• Cumhuriyet'in başında temel yaklaşım koruyucu sağlık hizmetleridir.
• Sosyalleştirme Kanunu'nda hizmetin en küçük birimi Sağlık Evi olarak geçer; kamu dışı hizmeti yasaklamaz.
• 1980 öncesinde hemşire sayısının artırılması politikası izlenmiştir.
• Cumhuriyet döneminde hastabakıcı hemşire hekim gözetiminde hasta bakar ve cilt altı enjeksiyon yapar.

Sağlıkta Dönüşüm ve reform

• Programın temelini oluşturan ilk belge Master Plan Etüdü'dür.
• Programın çerçevesinde en etkili uluslararası kuruluş Dünya Bankası'dır.
• Genel Sağlık Sigortası programın parametrelerindendir; çakılı kadro uygulaması parametre değildir.
• Sağlık reformunun ilk uygulandığı ülke İngiltere kabul edilir.
• Hastanelerin işletme gibi personel ve işletme politikası belirlemesine ilk imkân Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ile gelmiştir.

663 sayılı KHK ve Bakanlık teşkilatı

• KHK 11 bölüm ve 58 maddeden oluşur; Tıpta Uzmanlık Kurulu dördüncü bölümdedir.
• Koruyucu ve geliştirici hizmetler Türkiye Halk Sağlığı Kurumu'na verilmiştir.
• Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü eskiden Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü adını taşırdı.
• KHK öncesinde başhemşirelik pozisyonu vardı ve hastaneler il sağlık müdürlüklerine bağlıydı.
• Sağlıkta Dönüşüm Programı Koordinatörlüğü tek başına bir müsteşar yardımcısına bağlıydı.

Uluslararası sağlık politikaları

• Alma-Ata 1978 konferansı sağlığı tam iyilik hâli ve temel insan hakkı olarak vurgular, birinci basamağı öne çıkarır.
• DSÖ sağlığı bedensel, ruhsal ve sosyal tam iyilik hâli olarak tanımlar.
• DSÖ Avrupa Bölgesi politikası '21. yüzyılda 21 Hedef' başlığıyla ele alınmıştır.
• Temel ilkeler: sağlık toplumsal gelişmenin temelidir, eşitlik gözetilir, ilerleme bilimsel izlenir.
• Eylemlerde vurgu koruyucu hizmetlerdedir; tedavi edici hizmetlere ağırlık verilmesi vurgulanmaz.

Hemşirelik mevzuatı ve eğitimi

• Hemşirelik Kanunu 1954'te yürürlüğe girmiş, 2007'de güncellenmiştir; hemşire yardımcısı ilk kez burada anılır.
• Yönetimde lisans mezunlarına öncelik hakkı korunmuştur.
• 2007 değişiklikleri arasında serbest çalışma hakkı yoktur.
• 2011 Hemşirelik Yönetmeliği uzman hemşirenin görev tanımlarına yer verir; hemşirelik bütçesi hazırlama kapsamda değildir.
• Yetki belgesi için Bakanlıkça onaylı eğitime katılmak gerekir.
• Ekinlik belgesi mezuniyet sonrası eğitime farklı meslek gruplarının ve sektörlerin katılımını öngörür.

Memurluk, iş hukuku ve çalışma hayatı

• 657 sayılı Kanun'da memurlar dernek kurabilir ve derneğe üye olabilir.
• Engelli memura isteği dışında gece nöbeti veya vardiya verilemez.
• Yıllık izin 20 gündür ve bir ile on yıl hizmeti olanlar için geçerlidir.
• Kanundaki sınıflar arasında hukuk hizmetleri sınıfı yoktur; avukatlık hizmetleri sınıfı vardır.
• İş Kanunu'nda geciken ücrete mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.
• Dinlenme arası çalışma süresinden sayılmaz; çağrı üzerine çalışmada işverenin bir gün önceden bildirmesi yeterlidir.

Meslek örgütleri ve uluslararası kuruluşlar

• İlk hemşire meslek örgütü 1933'te Türk Hastabakıcılar Cemiyeti adıyla kurulmuştur.
• Türk Hemşireler Derneği kamu yararına çalışan mesleki örgüt işlevli bir kuruluştur.
• Tabip, diş hekimi, veteriner ve eczacı birlikleri kamu kurumu niteliğindedir; fizyoterapistler değildir.
• Bir veya birkaç il düzeyindeki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşuna oda denir.
• Uluslararası Hemşireler Konseyi sağlık mesleklerinde ilk kurulan geniş federasyondur.
• Türkiye ILO'nun sekiz temel sözleşmesinin tamamını imzalamıştır; ILO İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulmamıştır.

Ceza sorumluluğu ve hasta güvenliği

• Bilinçli taksirde sonuç öngörülür ama istenmez; olası kastta sonuç göze alınır.
• Ceza sorumluluğu şahsidir, sözleşmeyle devredilemez.
• Hakkını kullanan kişi cezalandırılmaz.
• Sağlık mensupları görevleri dışında öğrendikleri suçu bildirmekle yükümlü değildir.
• Hasta güvenliği kültüründe amaç hata yapanı suçlamak değil sistemi iyileştirmektir; hatalar açıkça konuşulur.
• Engelli hastalar için özel düzenleme yapılmaması yönetmeliğe aykırıdır.

Sağlık İnsangücü Geliştirme

Sağlık çalışanlarının kariyer gelişimini de kapsayan insangücü planlama kavramı.

Sağlıkta Dönüşüm Programı

Türkiye'de sağlık sistemini yeniden yapılandıran reform programı; temeli Master Plan Etüdü'ne dayanır.

Sosyalleştirme

Sağlık hizmetlerinin herkese eşit ulaştırılmasını amaçlayan düzenleme; en küçük birim Sağlık Evi.

663 sayılı KHK

Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşların teşkilat ve görevlerini düzenleyen, 11 bölüm ve 58 maddelik karar.

Alma-Ata Bildirgesi

1978'de birinci basamak sağlık hizmetlerini ve sağlığın temel hak oluşunu vurgulayan belge.

157 sayılı Tavsiye Kararı

Hemşirelik personelinin çalışma ve yaşam koşullarına ilişkin ILO belgesi.

Bilinçli taksir

Failin sonucu öngörüp istememesi durumu.

Olası kast

Öngörülen sonucun göze alınması durumu.

Oda

Bir veya birkaç ilde çalışan, tüzel kişiliği olan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu.

Yetki belgeli hemşire

Bakanlıkça onaylı eğitimi tamamlayarak yetki belgesi alan hemşire.

• Soru olumsuzsa (yer almaz, yanlıştır) doğru ifadeyi tersine çevirerek seçeneği ele.
• Bilinçli taksir ile olası kast sık karıştırılır: biri sonucu istemez, diğeri göze alır.
• İş Kanunu'nda geciken ücrette en yüksek faiz, kamu kurumu niteliğindeki meslek örgütlerinde ise tabip, diş hekimi, veteriner ve eczacı birlikleri akılda tutulmalı.
• Sağlıkta Dönüşüm Programı ile 663 sayılı KHK ve Sosyalleştirme Kanunu birbirinden ayrı dönemlerin düzenlemeleridir.
• Sayısal bilgiler (11 bölüm, 58 madde, 1933, 1978) doğrudan sorulur.