AUZEF Kalem Mevzuatı Çıkmış Sorular

Kalem Mevzuatı, mahkeme ve savcılık yazı işlerinde kayıt tutma, resmî yazışma ve dosya işlemlerini düzenleyen kuralları kapsar. Adli teşkilat, yazı işleri görevlileri, UYAP, hukuk yargılaması (HMK) ve ceza muhakemesi (CMK) süreçleri birlikte ele alınır.

Yargı teşkilatı ve birimler

• Yargı işlevi organik (şekli) ve maddi ölçütlerle tanımlanır; asli ölçüt diye bir ölçüt yoktur.
• Dört temel yargı kolu: anayasa, adli, idari ve uyuşmazlık yargısı; askeri yargı bu sayımda yer almaz.
• Ağır Ceza Mahkemesi yağma, irtikâp ve nitelikli dolandırıcılığa bakar.
• Paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi davaları değere bakılmaksızın Sulh Hukuk Mahkemesinde görülür.
• Asliye Hukuk, Asliye Ticaret ve Fikri Sınai Haklar mahkemeleri tek hâkimle çalışır.
• Mahkemelerin dağılımındaki anlaşmazlığı adalet komisyonu başkanı çözer; afetle yok olan dosyaların yenilenmesine Adalet Bakanlığı karar verir.

Cumhuriyet başsavcılığı ve bölge adliye

• Suç duyuruları ilk olarak Müracaat Savcılığında kayda alınır, soruşturma numarası verilir.
• Savcının yargısal görevleri soruşturma, kovuşturma ve infazdır; başsavcı vekili atamasına ilişkin ifade yanlıştı.
• Bölge adliye daireleri arasındaki iş bölümünü Hâkimler ve Savcılar Kurulu belirler; uyuşmazlığı Başkanlar Kurulları çözer.
• Bölge adliye mahkemesi başkanı Başkanlar Kurullarına ve Adalet Komisyonuna başkanlık eder.
• Adalet memurlarının görev suçlarında izin aranmadan, bulundukları yer savcılığı genel hükümlerle soruşturma yapar.

Yazı işleri görevlileri

• Yazı işleri hizmetlerini Yazı İşleri Müdürü yürütür, kalem personelinin iş paylaşımını da o yapar.
• Zabıt kâtibi hâkim veya savcının yanında hazır bulunur; ifade, keşif gibi işlemlerde zorunludur.
• Mübaşirin işlerine yardım eden adalet memuru hizmetlidir.
• Hâkimlerin anlaşamadığı görev dağılımında adalet komisyonu başkanının görüşü esas alınır.
• Zabıt kâtibine ret istemini görev yaptığı mahkemenin hâkimi karara bağlar.
• Kâtibin yasaklılığı eş, kayın hısımlığı ve evlatlık bağı gibi hâllerde doğar.

Defterler, kayıtlar ve dosya işlemleri

• Esas kaydında davaların aşamaları izlenir; posta havalesiyle gelen para posta mutemet kaydına işlenir.
• İstinabe kaydı hukuki yardım isteklerini, sorgu kaydı tutuklama ve adli kontrol işlemlerini içerir.
• Tebliğname kaydı istinaf incelemesine ilişkin başsavcılık görüşünü; zimmet kaydı UYAP'tan gönderilemeyen evrakı gösterir.
• Gölge dosya asıl dosya başka yerdeyken geçici oluşturulur; dizi listesi dosyadaki belgeleri gösterir.
• Dosya incelemesi zabıt kâtibi gözetiminde yapılır; tutanakla işlemlerin doğruluğu ispatlanır.

Resmî yazışma ve UYAP

• Resmî yazışma ıslak veya güvenli elektronik imzayla yürütülür; kurallar ilgili yönetmelikte yer alır.
• İmza, ad ve soyadın üstündeki boşluğa atılır.
• Acele veya günlü ibaresi sağ üst köşeye kırmızı yazılır.
• UYAP adalet hizmetlerinin elektronik yürütüldüğü sistemdir; Kurum Bilgi Sistemi tüzel kişilere, SEGBİS ses ve görüntü aktarımına yöneliktir.
• Bilirkişi tespit ve teslim tutanağını bir hafta içinde göndermelidir.

Hukuk yargılaması (HMK)

• Yazılı ve basit yargılama usulleri vardır; aşamalar dilekçeler, ön inceleme, tahkikat, sözlü yargılama ve hükümdür.
• Dava dilekçesinde taraf bilgileri veya talep sonucu eksikse bir haftalık kesin süre verilir.
• Davalı cevap dilekçesini tebliğden itibaren iki hafta içinde verir; hukuki dinlenilme hakkı buna dayanır.
• Gider avansı dava açarken yatırılır ve dava şartıdır.
• Tanık, bilirkişi ve keşif takdiri delildir; adresi eksik tanık için kesin süre verilir.
• İsticvaptan mazeretsiz kaçınan kişi olguları ikrar etmiş sayılır.
• İstinaf dilekçesi kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilir.
• İlama dayanan ihtiyati haciz talebinde teminat aranmaz.

Ceza muhakemesi (CMK)

• İddianamede duruşma günü ve saati bulunmaz; mahkeme bunu sonradan belirler.
• Tanık listesinde ad, adres ve dinletilecek olay yer alır; yer, gün ve saat yer almaz.
• Mağdur ve suçtan zarar gören dosya örneklerini harçsız alabilir.
• Bağlayıcı emri yerine getirme hâlinde beraat değil, ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir.

Kalem Mevzuatı

Mahkeme yazı işlerinde kayıt tutma ile resmî yazışma usullerini düzenleyen kurallar bütünüdür.

Müracaat Savcılığı

Şikâyet ve ihbarları kaydedip soruşturma numarası veren ve dosyayı savcıya dağıtan birimdir.

Ön Büro

Dava açılışından itibaren evrak ve işlemlerin yürütüldüğü yazı işleri birimidir.

Gölge dosya

Asıl dosya başka yerdeyken işlemler aksamasın diye geçici tutulan dosyadır.

Dizi listesi

Dosya başka mercie gönderilirken içindeki belgeleri gösteren listedir.

Tebliğname

Başsavcılığın istinaf incelemesi sonunda daireye yazılı bildirdiği görüştür.

İsticvap

Tarafın kendi aleyhine olan olaylar konusunda hâkimce dinlenmesidir.

Delil avansı

Delilin ikamesi için mahkemece belirlenen avanstır.

Çekişmesiz yargı

Uyuşmazlık ve karşıt taraf bulunmayan, kanunda ölçütleri ve işleri belirtilen yargı alanıdır.

Bilirkişi

Özel veya teknik bilgi gerektiren konularda hâkimin görüşüne başvurduğu kişidir.

Resmi yazışma

Kurumların fiziksel veya güvenli elektronik imzayla yürüttüğü haberleşme işlemleridir.

• Yazı işleri müdürü, zabıt kâtibi, mübaşir ve hizmetlinin görevleri karıştırılır; 'görevi olmayan' soruları dikkatle okunmalıdır.
• Defter adları benzer görünür: esas, karar, istinabe, sorgu, tebliğname, zimmet ve posta mutemet kaydı ayrı işlevlidir.
• Gün ve saat bilgisi iddianamede, tevzi formunda ve tanık listesinde bulunmaz; bunlar mahkemenin belirlediği bilgilerdir.
• Ceza yargılamasında zabıt kâtibi zorunludur; hem CMK hem HMK'da yasaklılık ve ret hükmü yalnız zabıt kâtibi için ortaktır.