AUZEF Kamu Personel Yönetimi Çıkmış Sorular

Kamu Personel Yönetimi dersi, kamu görevlisi kavramını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde memurluğa giriş, hak ve yükümlülükleri, disiplin düzenini, memurluğun sona ermesini ve emeklilik, sendika, yargılama gibi ilgili mevzuatı ele alır.

Kamu görevlisi kavramı ve istihdam türleri

• Geniş anlamda kamu görevlisi hem seçilmişleri (milletvekili, belediye başkanı, muhtar) hem atanmışları kapsar.
• Dar anlamda kamu görevlisi, atanarak gelen ve asli, sürekli hizmet yürüten kişidir; şef örnek verilebilir.
• Anayasa m.128: asli ve sürekli görevleri memurlar ve diğer kamu görevlileri yürütür.
• 657 m.4 dört istihdam türü sayar: memur, sözleşmeli, geçici personel ve işçi; gönüllü personel yoktur.
• İşçiler 657 kapsamı dışındadır. Hâkim-savcı, askeri ve akademik personel kendi özel kanunlarına tabidir.
• KİT sözleşmelileri 399 sayılı KHK'ya tabidir; sözleşmeliler sosyal haklardan yararlanır, sözleşme mali yıl esaslıdır.

Tarihçe ve temel yapı

• 788 sayılı Memurin Kanunu 1926'da kabul edilmiş, yerini 1965'te 657 sayılı Kanun almıştır.
• Memurlar görev niteliğine göre sınıflara ayrılır; şef genel idare hizmetleri sınıfındadır.
• Kadro, boş ya da dolu olabilen ve belirli görev ile sorumluluğu kapsayan makamdır; atama boş kadroya yapılır.
• Dereceler 15'ten 1'e yükselir; en son nokta 1/4'tür.
• Becayiş, aynı kurumda benzer sınıf ve derecedeki memurların karşılıklı yer değiştirmesidir.

Memurluğa giriş koşulları ve atama

• Genel şartlar: vatandaşlık, yaş, öğrenim, kamu haklarından yoksunluk olmaması, askerlik ve sağlık.
• Özel şart, atanılacak sınıfın gerektirdiği diploma gibi niteliklerdir.
• Genel yaş sınırı 18'dir; kazaî rüşt almış meslek okulu mezunları için 15'tir.
• Bir yıl ve üzeri kasıtlı hapis cezası ile sayılan özel suçlar memurluğa engeldir; taksirli suç engel değildir.
• Adaylık süresi en az 1, en çok 2 yıldır; başarısız ya da uygunsuz adayların ilişiği süre dolmadan kesilebilir.
• Atananlar tebliğden sonra 15 gün içinde yola çıkar.
• Üst kademe yöneticilerin atama esaslarını Cumhurbaşkanı belirler; dekan bu gruba girmez.

Yükümlülükler ve yasaklar

• Sadakat yükümlülüğü Anayasa ve kanunlara karşıdır.
• Tarafsızlık: herkese eşit davranmak ve siyasi görüşü göreve yansıtmamak.
• Hediye ve menfaat yasağı kapsamını Kamu Görevlileri Etik Kurulu belirler; iş sahibinden borç para almak da yasaktır.
• Emir kanuna aykırıysa bildirilir; üst yazılı ısrar ederse uygulanır, sorumluluk emri verene aittir.
• Konusu suç olan emir hiçbir koşulda yerine getirilmez.
• Ticaret yapma, grev ve siyasi faaliyet yasaktır; sendikal faaliyet ise haktır.
• Mal bildirimi 3628 sayılı Kanunla düzenlenir; muhtarlar kapsam dışındadır.

Disiplin

• 125. madde cezaları hafiften ağıra sıralar; en ağırı devlet memurluğundan çıkarmadır.
• Çıkarma cezasını Yüksek Disiplin Kurulu verir; kademe ilerlemesinin durdurulması disiplin kurulu kararıyla uygulanır.
• Mazeretsiz 3-9 gün devamsızlık ve yasak bilgiyi açıklama kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektirir.
• Disiplin cezası verme yetkisi fiilden itibaren 2 yılda zamanaşımına uğrar.
• Aylıktan kesme alan, 5 yıl boyunca vali ve büyükelçi kadrolarına atanamaz.
• Ceza kovuşturması nedeniyle görevden uzaklaştırılanın durumu 2 ayda bir değerlendirilir.
• Yargı denetimi yalnızca hukuka uygunlukla sınırlıdır; yerindelik denetimi yapılamaz.

Memurluğun sona ermesi ve emeklilik

• Çekilme, çekilmiş sayılma, çıkarma, atanma şartlarını yitirme, emeklilik ve ölüm memurluğu bitirir; görevden uzaklaştırma geçici bir önlemdir.
• Kesintisiz 10 gün mazeretsiz gelmeyen memur çekilmiş sayılır.
• Olağanüstü mazeretle ayrılan 6 ay sonra yeniden memur olabilir; devir-teslimsiz ayrılan için süre 3 yıldır.
• Olağanüstü hal, savaş gibi durumlarda memur istifa kabul edilmeden ayrılamaz.
• Re'sen emeklilik için 30 hizmet yılı aranır; erken yaşlananlar 55 yaşında aylık alabilir.
• 2025'te memurluğa başlayan erkek için emeklilik yaşı 60'tır.
• Emeklilik işlemlerini Sosyal Güvenlik Kurumu yürütür; kurulun görevi politika belirlemek değildir.
• Yıllık izinde en çok iki yılın izni birleştirilebilir.

Sendika ve yargılama

• 4688 sayılı Kanunla belirli hizmet kollarında sendika kurulabilir; kolluk ve askeri personel kuramaz.
• Memurlar sendika hakkına 1961'de, toplu sözleşme hakkına 2010'da kavuşmuştur.
• 4483 sayılı Kanun görev suçlarında soruşturma izni arar; ilçede kaymakam, ilde vali yetkilidir.
• Valinin izin kararına Bölge İdare Mahkemesi'ne itiraz edilir.
• Rüşvet, zimmet, işkence ve ağır cezalık suçüstü izin kapsamı dışındadır; bakanlar Yüce Divan'a tabidir.
• Bakan yardımcılarının görev suçlarına Yargıtay ilgili ceza dairesi bakar.
• Cumhurbaşkanı kararlarına karşı dava Danıştay'da açılır.

Geniş anlamda kamu görevlisi

Seçimle ve atamayla gelen, kamu hizmeti yürüten tüm görevlileri kapsayan kavram.

Dar anlamda kamu görevlisi

Atanarak gelen, asli ve sürekli kamu hizmeti yürüten kişi.

Kadro

Belirli görevlerin ve sorumluluğun bağlı olduğu, dolu ya da boş makam.

Adaylık

Atamadan sonra 1-2 yıl süren eğitim ve staj dönemi; başarıyla asil memurluğa geçilir.

Becayiş

Memurların karşılıklı yer değiştirmesi.

Serbestlik ilkesi

Kamu hizmetine girişin zorla olmayıp kişinin iradesiyle gerçekleşmesi.

Tarafsızlık

Görevde herkese eşit davranma ve siyasi görüşü yansıtmama yükümlülüğü.

Kamu Görevlileri Etik Kurulu

Hediye yasağının kapsamını belirleyen ve üst düzey görevlilerden hediye listesi isteyebilen kurul.

Soruşturma izni

4483 sayılı Kanunla görev suçlarında soruşturma için aranan amir izni.

Re'sen emeklilik

Memurun isteğine bakılmaksızın kurumca emekli edilmesi.

• Süre ve sayıları karıştırma: adaylık 1-2 yıl, çekilmiş sayılma 10 gün, zamanaşımı 2 yıl, aylıktan kesme sonrası bekleme 5 yıl.
• Seçimle gelen (muhtar, belediye başkanı) geniş anlamda; atanan memur dar anlamda kamu görevlisidir.
• Görevden uzaklaştırma geçici önlemdir, memurluğu bitirmez; çıkarma ise kesin sondur.
• Cumhurbaşkanı kararıyla atananlar üst kademe yöneticilerdir; dekan ve kaymakam bu grupta değildir.
• Sorularda 'hiçbir şekilde', 'kesilemez' gibi mutlak ifadeler çoğunlukla yanlış şıkkın işaretidir.