AUZEF Klimatoloji (Atmosfer ve Sıcaklık) Çıkmış Sorular
İstanbul Üniversitesi AUZEF Klimatoloji (Atmosfer ve Sıcaklık) dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 393 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Klimatoloji (Atmosfer ve Sıcaklık) konu özeti
Ders, atmosferin yapısını ve katmanlarını, Güneş ışınımı ile ısının dağılışını, sıcaklığın ölçümünü, zamana ve yere göre değişimini, dikey sıcaklık değişimini ve basınç ile rüzgâr temellerini ele alır.
Atmosferin yapısı ve katmanları
- Atmosferde en çok bulunan gaz azottur.
- Yer yüzeyine en yakın ve yoğunluğu en yüksek katman troposferdir; hava olayları burada görülür.
- Troposferin kalınlığı en fazla Ekvator'da, yoğun ısınma nedeniyle görülür.
- Ozon tabakası stratosferdedir.
- Homosferde gazların karışım oranı sabittir.
- Ekzosfer fiziksel-kimyasal sınıflamada yer almaz; şemosfer ise sıcaklığa göre ayrılan katmanlardan değildir.
Isı, güneş ışınımı ve albedo
- Isı birimi kalori veya joule'dür.
- Isı aktarım yolları arasında refleksiyon yer almaz.
- Güneş sabiti yaklaşık 2 cal/cm2/dakikadır.
- Albedo, yüzeyin gelen ışınımı yansıtma oranıdır; Dünya'nın albedosu yaklaşık % 33'tür.
- Çöl kumu gibi açık yüzeylerin albedosu yüksektir, emilim azdır.
- Güneş lekesi azlığı dönemlerinden biri Dalton Minimumu'dur (MS 1795-1823).
Dünya'nın hareketleri ve gün uzunluğu
- Dünya'nın Güneş çevresindeki turu 365 gün 6 saattir.
- Dönme ekseninin eğikliği 23°27'dir.
- Dünya, Güneş'e en çok 3 Ocak'ta yaklaşır.
- Ekvator'a ışınlar yılda iki kez dik gelir (21 Mart, 23 Eylül).
- Kuzey Yarım Küre'de güneşlenme 21 Aralık'tan sonra uzar, en uzun 21 Haziran'dadır.
- Güney Yarım Küre'de güneşlenme 21 Haziran'dan sonra uzamaya başlar.
Sıcaklık ölçümü ve ölçekleri
- Termograf sıcaklığı hem ölçer hem kaydeder.
- Cıvalı termometreyi ilk kullanan Fahrenheit'tır; ABD'de bu ölçek kullanılır, suyun donma noktası 32'dir.
- Fizyolojik sıcaklık 36,6'dır.
- Rahat hissedilen aralık 18-22 derecedir.
- Hissedilen sıcaklığı rüzgâr, sıcaklık ve nem birlikte belirler.
- Yaz günü için en yüksek sıcaklık 25 dereceyi aşmalıdır; ısıtmaya dış sıcaklık 18 altına inince başlanır.
Günlük ve coğrafi sıcaklık değişimi
- En düşük sıcaklık gün doğumu civarında (06), ışınım en yüksek değeri öğlen görülür.
- Enlem sabit bir coğrafi özelliktir; günlük değişim etkenlerinden sayılmaz.
- Günlük sıcaklık farkı en çok 40. enlem dolayında beklenir.
- Enlem, Ekvator'dan kutuplara sıcaklık azalmasını yönlendirir ve sıcaklık kuşaklarını belirler.
- Yakın yerler arasındaki belirgin farkın başlıca nedeni yüksekliktir.
- Kuzey Yarım Küre'de karalar geniş olduğundan yaz-kış farkı büyüktür; Güney'de denizler dağılışı düzenli kılar.
- Kuzey Yarım Küre'de sıcaklık farkları daha büyüktür.
Dikey sıcaklık değişimi ve terselme
- Troposferde ortalama dikey gradyan 0.65 oC/100 m'dir.
- Kuru adyabatik oran yaklaşık 0.98 oC/100 m, doymuş havada 0.55 oC/100 m'dir.
- Soğumanın başlıca nedeni yükseldikçe basıncın azalması ve havanın genleşmesidir.
- 10 oC/1000 m'yi aşan azalma süperadyabatik durumdur.
- İnversiyon (terselme) en çok troposferde önemlidir ve hava kirliliğini artırır.
- Oraj, dikey sıcaklık değişimiyle en yakından ilişkili yağıştır.
Okyanus akıntıları ve Güney Salınımı
- Sıcak akıntılar Ekvator'dan kutuplara, soğuklar kutuplardan Ekvator'a doğru akar.
- Ekvatoral ters akıntı sıcak, Oyaşivo soğuk akıntıdır.
- Deniz suyunda yatay ve dikey hareketler ısınma-soğumayı yavaşlatır.
- Walker, Tahiti ile Darwin arasındaki basınç farkını inceleyerek Güney Salınımı'nın temelini attı.
Basınç, rüzgâr ve harita terimleri
- Deniz seviyesinde normal basınç 1013 mb; 1 cm2'ye yaklaşık 1033 g etki eder.
- Serbest atmosferde alçaldıkça basınç artar.
- Yükselen havada genleşme nedeniyle mutlak nem azalır.
- Rüzgâr havanın belli yönde hareketidir; adveksiyon yatay hareket, türbülans düzensiz karışımdır.
- İzoterm eş sıcaklık, izonomal ortalamadan sapma çizgisidir; izoamplitüd haritaları karasallık farkını gösterir.
- IPCC'ye göre 1880-2012 arasında küresel artış 0.85 oC'dir; Türkiye'nin yıllık ortalaması 13.1 oC'dir.
Önemli kavramlar
- Albedo
- Bir yüzeyin gelen güneş ışınımını geri yansıtma oranı.
- İnversiyon (terselme)
- Sıcaklığın yükseklikle normal azalışının tersine döndüğü durum; kirleticileri yere yakın tutar.
- Adyabatik değişim
- Havanın çevresiyle ısı alışverişi yapmadan yükselirken veya alçalırken ısınıp soğuması.
- Dikey sıcaklık gradyanı
- Sıcaklığın yükseklikle değişim oranı; ortalama 0.65 oC/100 m.
- Süperadyabatik
- Azalma oranının kuru adyabatik değer olan 10 oC/1000 m'yi aştığı durum.
- Termograf
- Sıcaklığı ölçüp sürekli kaydeden alet.
- İzoterm
- Aynı sıcaklıktaki noktaları birleştiren eğri.
- İzonomal
- Sıcaklığın ortalama değerden sapmasını gösteren eğri.
- Klimatogram
- İlişkili iklim elemanlarını tek grafikte gösteren çizim.
- Gradyan (basınç)
- İki nokta arasındaki basınç farkı.
- Homosfer
- Gazların karışım oranının sabit kaldığı atmosfer bölümü.
- Türbülans
- Havanın yatay ve dikey hareketlerinin düzensiz karıştığı durum.
Sınav ipuçları
- Kuru adyabatik (0.98 oC/100 m), doymuş (0.55 oC/100 m) ve ortalama gradyan (0.65 oC/100 m) değerleri karıştırılmamalı.
- İzoterm eş sıcaklığı, izonomal ortalamadan sapmayı, izobar eş basıncı gösterir.
- Kuzey Yarım Küre'de güneşlenme 21 Aralık'ta artmaya başlar; Güney'de 21 Haziran'da.
- Sıcak akıntılar Ekvator'dan kutuplara, soğuk akıntılar kutuplardan Ekvator'a gider.
- Sıcaklığın günlük değişiminde enlem sabit olduğundan etken sayılmaz.
Hangi sınavların soruları var?
Klimatoloji (Atmosfer ve Sıcaklık) örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. Bir bölgede görülen meteorolojik olayların uzun yıllara dayanan ortalama durumunu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- Genel sirkülasyon
- Hava durumu
- İklim
- Fenoloji
- Günlük sıcaklık
Cevabı gör
Doğru cevap: C) İklim
İklim, bir yerde sıcaklık, yağış, rüzgâr gibi olayların uzun yıllık ortalama durumudur.
2. Atmosferin yeryüzü sıcaklığı üzerindeki etkisini doğru ifade eden seçenek hangisidir?
- Atmosfer sıcaklığı düşürür.
- Atmosfer sıcaklığı dengeler ve sera etkisi oluşturur.
- Atmosferin sıcaklık üzerinde herhangi bir etkisi yoktur.
- Atmosfer yalnızca geceleri sıcaklığı etkiler.
- Atmosfer yalnızca gündüzleri sıcaklığı etkiler.
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Atmosfer sıcaklığı dengeler ve sera etkisi oluşturur.
Atmosferdeki sera gazları yeryüzünden yayılan ısıyı tutarak sıcaklığı yaşanabilir düzeyde dengeler. Bu etki gece ve gündüz geçerlidir.
3. Havanın dikey hareketi sırasında çevresiyle ısı alışverişi yapmadan ısınması veya soğuması olayına ………… denir. Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- adveksiyon
- yansıma
- dağılma
- adyabatik
- albedo
Cevabı gör
Doğru cevap: D) adyabatik
Bir hava kütlesi dışarıyla ısı alışverişi yapmadan genleştiğinde veya sıkıştığında sıcaklığı değişir; buna adyabatik değişim denir. Yükselen hava soğur, alçalan hava ısınır.
4. Bir cismin ısısı ile sıcaklığı arasında nasıl bir bağlantı vardır ve bu bağlantı maddenin moleküllerini nasıl etkiler?
- Ters orantılıdır. - Sıcaklık yükseldikçe maddenin toplam ısı miktarı düşer.
- Doğru orantılıdır. - Isı arttıkça moleküller büyür, fakat hareketleri aynı kalır.
- Ters orantılıdır. - Isı arttıkça moleküllerin hareketi yavaşlar.
- Doğru orantılıdır. - Isı arttıkça moleküllerin hareketi hızlanır ve sıcaklık yükselir.
- Aralarında ilişki yoktur. - Isı ve sıcaklık moleküler yapıyı etkilemez.
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Doğru orantılıdır. - Isı arttıkça moleküllerin hareketi hızlanır ve sıcaklık yükselir.
Cisme ısı verilince moleküllerin kinetik enerjisi ve hızı artar, sıcaklık yükselir. Bu yüzden ısı ile sıcaklık doğru orantılıdır.
5. Bir meteoroloji kurumu, ölçümlerinde kullandığı gözlem istasyonlarını otomatik sisteme çevirmiştir. Bu otomatik istasyonların sağladığı yararlara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Gözlemciden doğan hataları gidererek ölçümleri tek tip bir düzene sokar.
- Yalnızca rüzgar hızının ölçülmesine imkân verir.
- Manuel istasyonlara kıyasla daha seyrek ölçüm yapar.
- Yalnızca gün ışığı süresince çalışabilir.
- Elle yapılan ölçümlere göre doğruluğu daha düşüktür.
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Gözlemciden doğan hataları gidererek ölçümleri tek tip bir düzene sokar.
Otomatik istasyonlar insan kaynaklı hataları gidererek ölçümleri güvenilir ve standart kılar. Ayrıca gün boyu kesintisiz çalışır ve elle yapılan ölçümlerden daha sık veri alır.
6. Ozon tabakasının incelmesine yol açan başlıca kimyasallar hangileridir ve bu maddelerin kullanımının artmasıyla ozon tabakası arasında nasıl bir bağıntı vardır?
- Azot ve oksijen - Ters orantı vardır.
- Su buharı ve hidrojen - Bağıntı yoktur.
- Kloroflorokarbonlar (CFC) ve halonlar - Doğru orantı vardır.
- Argon ve neon - Ters orantı vardır.
- Karbondioksit ve metan - Doğru orantı vardır.
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Kloroflorokarbonlar (CFC) ve halonlar - Doğru orantı vardır.
Ozon tabakasını inceltenlerin başında CFC'ler ve halonlar gelir. Bunların kullanımı arttıkça incelme de artar; yani aralarında doğru orantı vardır.
7. Bir istasyonun sıcaklığı ile bulunduğu enlemin normal sıcaklığı arasındaki farkın hesaplanıp bu değerlere göre çizilmesiyle elde edilen haritaya ne ad verilir?
- İzobat
- İzohiyet
- İzoterm
- İzonormal
- İzostati
Cevabı gör
Doğru cevap: D) İzonormal
Bir istasyonun sıcaklığının enlemin normal sıcaklığından farkını gösteren haritalar izonormal haritalardır. İzoterm eş sıcaklık, izohiyet eş yağış, izobat eş derinlik eğrisidir.
8. Kara ile denizin ısınma özellikleri arasındaki ayrım nedir ve bu ayrımın sonucu ne olur?
- Denizler çabuk ısınıp çabuk soğur, karalar geç ısınıp geç soğur
- Karalar çabuk ısınıp geç soğur, denizler geç ısınıp çabuk soğur
- Karalar ve denizler eşit hızda ısınıp soğur
- Karaların ve denizlerin ısınma özellikleri mevsime göre farklılaşır.
- Karalar çabuk ısınıp çabuk soğur, denizler geç ısınıp geç soğur.
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Karalar çabuk ısınıp çabuk soğur, denizler geç ısınıp geç soğur.
Karaların özgül ısısı düşük olduğundan çabuk ısınır ve çabuk soğur. Denizlerin özgül ısısı yüksek olduğundan geç ısınır ve geç soğur.
9. Yüksek dağlık yerlerde yer ışımasının fazla olmasına yol açan etken aşağıdakilerden hangisidir?
- Sürekli karla örtülü olması
- Su buharının az olması
- Sıcaklığın düşük olması
- Güneş ışınlarının geliş açısı
- Güneşe yakın olması
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Su buharının az olması
Yüksek dağlarda hava kuru olup su buharı azdır. Su buharı yer ışımasını tutan başlıca bileşen olduğundan, az olması ışımanın kolayca uzaya kaçmasına yol açar.
10. Güneşlenme süresiyle sıcaklık arasında nasıl bir bağlantı bulunur?
- Güneşlenme süresi uzadıkça sıcaklık yükselir.
- Güneşlenme süresi yalnızca kışın sıcaklığı etkiler.
- Güneşlenme süresi ile sıcaklık arasında bağlantı yoktur.
- Güneşlenme süresi uzadıkça sıcaklık düşer.
- Güneşlenme süresi yalnızca geceki sıcaklığı etkiler.
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Güneşlenme süresi uzadıkça sıcaklık yükselir.
Güneşlenme süresi yeryüzünün aldığı enerjiyi doğrudan etkiler. Süre uzadıkça alınan enerji ve sıcaklık artar; ilişki doğru orantılıdır.
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
AUZEF Klimatoloji (Atmosfer ve Sıcaklık) çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de AUZEF Klimatoloji (Atmosfer ve Sıcaklık) dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 393 sorusu var (2026 Final, 2025 Vize, 2025 Final, 2025 Büt). Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Klimatoloji (Atmosfer ve Sıcaklık) vize soruları ve final soruları ayrı çözülebilir mi?
Evet. Uygulamada "Vize (hepsi)" ve "Final (hepsi)" düğmeleriyle yalnız o sınavın sorularını, yıl düğmeleriyle de tek bir yılın sınavını çözebilirsin.
AUZEF Klimatoloji (Atmosfer ve Sıcaklık) çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
AUZEF Klimatoloji (Atmosfer ve Sıcaklık) ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Klimatoloji (Atmosfer ve Sıcaklık) soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.
2. sınıf Güz diğer dersler
- Afetlerde Çevre Sağlığı Hizmetleri çıkmış sorular
- Ahlak Felsefesi çıkmış sorular
- Ambalaj Grafiği Tasarımı çıkmış sorular
- Anayasa Hukuku çıkmış sorular
- Anne Çocuk Sağlığı çıkmış sorular
- Antik Numismatik çıkmış sorular
- Balkan Tarihi (250-1453) çıkmış sorular
- Bebeklik Döneminde Gelişim ve Eğitim çıkmış sorular
- Beşeri Faktörlerin Turizme Etkisi çıkmış sorular
- Bilgi Teknolojileri çıkmış sorular
- Bizans Mimarisi ve Sanatı çıkmış sorular
- Bütünleşik Pazarlama İletişimi çıkmış sorular
- Ceza Hukuku Özel Hükümler çıkmış sorular
- Coğrafi Bilgi Sistemleri çıkmış sorular