AUZEF Kurumsal Bilgi Sistemleri Çıkmış Sorular

Kurumsal Bilgi Sistemleri dersi; veri-bilgi ilişkisini, bilişim toplumunu, ERP, MİY (CRM) ve tedarik zinciri yönetimini, sistemlerin edinilmesi ve entegrasyonunu işler. Kurumsal sistemlerin işletme süreçlerini bütünleştirerek verimlilik ve değer yaratma amacı öne çıkar.

Bilgi, bilişim ve toplum

• Veri ham haldedir; işlenince enformasyona, yorumlanıp deneyimle birleşince bilgiye dönüşür. Gözlemle ulaşılan unsur veridir.
• Bilgi hiyerarşisi (DIKW): veri, üst-bilgi, bilgi, bilgelik. Eğitim bu katmanlardan biri değildir.
• Bilişim, bilgiyle ilgili tüm faaliyetlerin bütünüdür; bilişim toplumunda gelişmenin itici gücü bilgidir.
• Bilişim okuryazarlığı, bilgiyi üretme, dönüştürme, paylaşma ve kullanma konusunda kavrayış sahibi olmaktır.
• Ürün veya hizmet tasarlayan mühendisler, mimarlar, araştırmacılar bilgi çalışanı sayılır.

Sistem kavramı ve kurumsal bilgi sistemleri

• Sistemin bileşenleri girdi, süreç, çıktı ve geribildirimdir; entropi bileşen değil, bozulma eğilimidir.
• İlk ticari bilgisayar kullanımı İkinci Dünya Savaşı sonrası, 1950'lerde muhasebe ve envanter işleriyle başladı.
• Kurumsal bilgi sistemleri iş ve işletme çevresinin yarattığı zorluklara yönelik organizasyon ve yönetim çözümleridir; nispeten yeni bir alandır.
• Terimdeki kurum, birlikte iş gören işletmeleri anlatır.
• Çağdaş sistemler yalnız üretime değil, işletmenin birçok işlevine bütünleşik destek verir.
• Doğru işletilen sistem tekrarı ve maliyeti azaltır, daha verimli bir örgüt ortaya çıkarır.

Sistem düzeyleri, altyapı ve ERP

• Günlük, rutin ticari faaliyetler operasyonel düzeydeki sistemlerle desteklenir; üst yöneticilere yönetici destek sistemleri hizmet eder.
• Ortak donanım, yazılım, ağ ve veri depolama olanaklarına bilişim teknolojileri altyapısı denir.
• ERP işletme kaynaklarının verimli kullanımını sağlar; modülleri üretim, insan kaynakları, finans-muhasebe ve satış-pazarlamadır. Ar-Ge kapsam dışıdır.
• ERP ağırlıklı olarak işletme içi süreçleri bütünleştirir; müşteri bağlantısı MİY'in, tedarikçi bağlantısı tedarik zinciri yönetiminin işidir.
• Farklı kademelerdeki sistemleri birbirine bağlamak teknik olarak karmaşık ve masraflıdır.

Fayda, verimlilik ve edinme–geliştirme

• Ölçülebilir somut faydaların yanında soyut faydalar (müşteri memnuniyeti, marka imajı) genellikle daha büyük stratejik değer taşır.
• Verimlilik paradoksu: teknolojik güç kendiliğinden verimliliğe dönüşmez; süreç, eğitim ve kültür uyumu gerekir.
• Geleneksel sistem geliştirme sırası: analiz, tasarım, yazılım, entegrasyon, sürdürülebilirlik. Test, sistemin ihtiyaçları karşılayıp karşılamadığına bakar.
• Paralel stratejide eski ve yeni sistem bir süre birlikte kullanılır.
• Rakibin yazılımını kopyalamak meşru edinme yolu değildir.
• Kurumsal analiz iş süreçlerine, stratejik analiz işletmenin amaçlarına odaklanır.

Müşteri ilişkileri yönetimi (MİY)

• MİY müşteri merkezli bir stratejidir; hedef müşteriyle uzun vadeli, kârlı ilişkidir.
• Müşteriler çoğunlukla demografik özelliklere ve satın alma alışkanlıklarına göre segmentlere ayrılır.
• Operasyonel MİY temas noktalarındaki süreçleri otomatikleştirir; analitik MİY'in dayanağı veri ambarıdır.
• Veri madenciliği hedef pazar hakkında ayrıntılı bilgi sağlar.
• Kurum kültürünün dönüşmesi başlıca uygulama güçlüğüdür; projenin şirket yapısına uygunluğu başarıyı artırır.
• Talebin üretimle karşılanması MİY değil tedarik zinciri konusudur; paydaş ilişkileri MİY hedefi dışındadır.

Tedarik zinciri yönetimi

• Amaç zincirdeki toplam değeri yükseltmektir; bu, ortaklar arası iş birliğiyle planlama ve eşgüdümü kolaylaştırır.
• Lojistik, tedarik zinciri yönetiminin kapsamı içinde yer alan operasyonel kısımdır.
• Müşteri talebindeki değişkenlik belirsizlik doğurur ve kırbaç etkisine yol açar.
• Küresel zincirlerde kur farkları, taşıma giderleri, dil-kültür farkları ve siyasi riskler zorluk yaratır.
• Soğuk zincir en yoğun sağlık alanında kullanılır; yeşil zincir çevresel zararı en aza indirir.
• Kapalı döngü zincirde üretici ileri ve geri lojistiği birlikte yönetir; bozulma, zincirden basamak çıkarılmasıdır.

E-iş, değer ağı ve stratejik tedarik

• E-iş, işletme süreçlerinin tamamının dijital ortama taşınmasıdır; yalnız internetten satış (e-ticaret) değildir.
• Değer ağı, birden fazla değer zincirinin birleşmesiyle oluşur.
• Bilişim ağlarının yaygınlaşması ağlarla birbirine bağlı işletmeleri doğurdu.
• Geleneksel tedarik yalnız satın alma fiyatına, stratejik tedarik toplam maliyete bakar.
• Ürün yaşam süresi artış, doygunluk ve düşüşten oluşur; radyo en uzun ömürlü örnektir.

Veri

Gözlem, ölçüm veya kayıtla elde edilen işlenmemiş ham haldir.

DIKW piramidi

Veri, üst-bilgi, bilgi ve bilgelik katmanlarından oluşan bilgi hiyerarşisidir.

Verimlilik paradoksu

Teknoloji gücünün artmasına rağmen verimliliğin kendiliğinden artmaması durumudur.

KKP (ERP)

İşletme içi süreçleri tek veritabanında bütünleştirip kaynak kullanımını iyileştiren sistemdir.

MİY (CRM)

Müşteriyle uzun vadeli kârlı ilişki kurmayı hedefleyen müşteri merkezli stratejidir.

Veri ambarı

Analitik MİY uygulamalarının başlıca teknolojik dayanağıdır.

Veri madenciliği

Müşteri veri tabanlarından değerli bilgi çıkaran, hedef pazar çözümlemesinde kullanılan yöntemdir.

Tedarik zinciri yönetimi

Bilgi, para ve ürün akışının tamamını planlayan, lojistiği içine alan geniş çerçevedir.

Kırbaç etkisi

Talep sapmalarının zincir boyunca büyüyerek dalgalanmaya dönüşmesidir.

Kapalı döngü tedarik zinciri

Üreticinin ileri ve geri lojistiği birlikte kontrol ettiği yapıdır.

Paralel strateji

Eski ve yeni sistemin aynı dönemde birlikte çalıştırıldığı geçiş yoludur.

Bilişim teknolojileri altyapısı

Birimlerce ortak kullanılan donanım, yazılım, ağ ve depolama olanaklarının bütünüdür.

• ERP işletme içini, MİY müşteriyi, tedarik zinciri yönetimi tedarikçi ve ürün akışını bütünleştirir; seçeneklerde bunları karıştırma.
• Lojistik tedarik zincirinin içindedir, tersi değildir; talep değişkenliği hem belirsizliğin hem kırbaç etkisinin nedenidir.
• Operasyonel sistemler rutin günlük işlere, yönetici destek sistemleri üst kademeye hitap eder.
• Veri ham, bilgi anlam kazanmış haldir; DIKW içinde eğitim ve entropi gibi seçenekler tuzaktır.
• 'Yer almaz/değildir' sorularında kapsam dışı örnekleri ara: Ar-Ge, arz-talep dengesi, paydaş yönetimi, kopyalama.