AUZEF Liderlik Çıkmış Sorular

İstanbul Üniversitesi AUZEF Liderlik dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 64 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.

Ders kodu: ISU324Z3. sınıf Bahar64 soruDers kitabı sorularıSesli dinleme

Bu dersin 64 sorusunu ücretsiz çöz →

Liderlik konu özeti

Liderlik dersi; liderlik kavramını, yönetici ile lider farkını, güç kaynaklarını, klasik ve durumsal kuramları, LMX'i, çağdaş liderlik türlerini, değişim, kültür, etik, yenilik, koçluk-mentorluk ve takım ile stratejik liderlik konularını ele alır.

Liderlik kavramı ve yönetici farkı

Liderlik; liderin, izleyicilerin ve koşulların bir fonksiyonudur.
Kendiliğinden doğan liderlik, resmî etki kadar önemlidir.
Kontrole dayalı ilişki yöneticiye aittir; lider bunun dışındaki özellikleri taşır.
Liderlik yalnız kavramsal beceriye değil, insan ilişkileri ve teknik becerilere de dayanır.
Kavramsal beceri en çok üst yönetim kademesinde önemlidir.

Güç kaynakları

Güç kaynaklarının bir kısmı pozisyona, bir kısmı kişisel özelliklere dayanır.
Ödül gücü, istenen davranışların ödüllendirilmesine dayanır; cezalandırma ayrı bir güçtür.
Güçlü kişilerle kurulan bağlantılardan doğan güç, mantıksal ikna değil bağlantı gücüdür.
Pozisyon gücü kişisel değil, pozisyondan doğan güçtür.

Klasik liderlik kuramları

Özellikler kuramı izleyici ve koşulları göz ardı ettiği için eleştirilir.
X kuramı insanı doğuştan tembel ve çalışmaktan hoşlanmayan görür; diğer varsayımlar Y kuramına aittir.
Lewin'e göre otokratik lider emir verir ve sıkı denetler; özgür bırakıcı lider müdahale etmez.
Likert'in Sistem 4'ünde (katılımcı) lider astlarına tam güvenir ve onlara sürekli danışır.
Ohio State'te işe yönelik lider işin nasıl ve ne zamana kadar yapılacağını belirler.
1990'lardan sonra köklü çevre değişimleri yeni liderlik yaklaşımlarını doğurmuş; vizyon, değişim ve dönüşüm öne çıkmıştır.

Durumsal yaklaşımlar ve LMX

Fiedler'de durumsal koşullar liderin durumsal kontrol düzeyini belirler.
Amaç-Yol yaklaşımı yönlendirici, destekleyici, katılımcı ve başarı odaklı liderliği sayar; belirleyici olan çalışanın ihtiyaçları ve ortamdır.
İşbirlikçi, kolaylaştırıcı, taahhüt edici adları katılımcı tarz için kullanılır.
LMX'te dikey ikili, lider ile çalışan etkileşimiyle başlar; görev reddiyle değil.
Grup dışı ilişki yalnız göreve dayanır; grup içinde güven, saygı, destek ve ödül artar.
Birbirinin beklentisine uygun davranma ve destek olma sadakat boyutudur.

Çağdaş liderlik, vizyon ve değişim

Her koşulda geçerli tek bir en iyi liderlik tarzı yoktur.
Karizmatik liderlik daima olumlu sonuç vermez.
Vizyoner liderlik ödül-ceza temelli değil, ortak gelecek tasarımı kazandırmaya dayanır.
Dönüşümcü liderlik vizyon kurma, yayma ve benimsetme gereksinimlerini karşılar.
Karmaşık örgütsel değişim, sıradan teknik sorunlardan farklı bir liderlik ister.
Vizyon evresinde ikna etmek rol olabilir, zorlamak olmaz.
Güçlendirme evresinde emir vermek, gündem belirlemek, izlemek ve kontrol etmek beklenmez.

Kültür ve rekabet

Kültür boyutlarla ele alınıp ölçülebilir; Hofstede'nin boyutları arasında klan kültürü yoktur.
Güç mesafesi yüksekse çalışanlar yöneticilerini rahatça sorgulayamaz.
Performans odaklı işletmelerde yöneticiler maddi ödülle çalışanı motive eder.
İnsan odaklılık düşükse olumlu iş tutumları beklenmez.
İnsan odaklı lider zor koşullarda yetki ve sorumluluğu üstlenebilir.
Rekabet üstünlüğünün kaynağı 2000'lerde finansal varlık değildir; 1980'lerdeki ana düşünce de ucuz ve çok üretim değildir.

Etik, hizmetkar ve otantik liderlik

Laub'a göre tam güven ve karşılıklı hizmet en üst düzey sağlıklı örgütü anlatır.
Karizma hizmetkar liderliğin boyutu değildir.
Otantik liderlik: öz farkındalık, içselleştirilmiş ahlaki bakış, dengeli yönlendirme, ilişkilerde şeffaflık.
Etik davranış tutarlılık ister; ilkeler karara göre seçilemez.
Ahlak toplumdan topluma değişir; evrensel tek kurallar bütünü değildir.
Etik liderlikte güç paylaşımı yetkiyi çalışanlarla paylaşmaktır; etik lider güvenilir rol modeldir.

Yenilik, koçluk, takım ve strateji

Yenilik yapmadan aynı ürünlerle sürekli başarı beklenemez; dış çevreye yönelmek ve değişmek gereklidir.
Otokratik liderlik yenilik sürecine katkı veren tarzlardan değildir.
Mentor, Yunan mitolojisindeki bilge danışmandan gelir; koç özellikle spor alanında yaygınlaşmıştır.
Danışanı azarlamak koçluk ve mentorluk aşaması değildir.
Belirsizliğe toleransı yüksek takım üyeleri farklı kişilerden gelen liderliği daha kolay kabul eder.
Üst yönetim ağırlıklı olarak stratejik ve uzun vadeli kararlar alır.

Önemli kavramlar

Liderlik fonksiyonu: Liderliğin lider, izleyiciler ve koşulların birlikte belirlediği bir süreç olması.
X ve Y kuramı: X insanı tembel ve kaçınan, Y ise çalışmayı doğal ve istekli gören varsayımlar bütünüdür.
Durumsal kontrol: Fiedler'de koşulların liderin kontrol düzeyini belirlemesi.
Amaç-Yol yaklaşımı: Lider davranışının çalışan ihtiyaçları ve ortama göre seçildiği yaklaşım.
LMX: Lider ile her üye arasındaki ikili ilişkinin niteliğine odaklanan kuram.
Dikey ikili: Görev dağıtımı ve yetki devriyle oluşan lider-üye ilişkisi.
Dönüşümcü liderlik: Vizyon kurup yayarak örgütü ve çalışanları dönüştüren liderlik.
Güç mesafesi: Toplumda otorite ve eşitsiz güç paylaşımının ne ölçüde benimsendiği.
Otantik liderlik: Öz farkındalık ve şeffaflığa dayanan, ahlaki bakışı içselleştirmiş liderlik.
Etik liderlik: Dürüst, güvenilir ve adil davranışla rol model olan liderlik.
Mentorluk: Bilge danışman figüründen türeyen, bireye yol gösterme süreci.
Koçluk: Bireyin performansını geliştirmesine yardım etme süreci.

Sınav ipuçları

Soruların çoğu yanlış olanı sorar; mutlak ifadeler (daima, hiç, tüm, yalnızca) genellikle yanlıştır.
Fiedler (durumsal kontrol) ile Amaç-Yol (çalışan ihtiyaçları ve ortam) karıştırılmamalıdır.
Güç türlerinin tanımları (ödül, bağlantı, mantıksal ikna, pozisyon) birbirine kaydırılarak çeldirici yapılır.
Otokratik ve özgür bırakıcı tarz ile etik liderlik tanımları sık yer değiştirilir.
Hizmetkar ve otantik liderliğin bileşenleri birbirine karıştırılmasın; karizma ve hizmet çeldiricidir.

Liderlik örnek sorular

Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.

1. Aşağıdaki ifadelerden hangisi liderlik açısından doğrudur?

Çağdaş işletmelerde her lider aynı zamanda yöneticidir.
Resmî yetkiler, yöneticiyi etkili biçimde liderlik yapabilecek duruma getirir.
Her yönetici aynı zamanda liderdir.
Her lider, izleyicilerine göre hiyerarşide daha üst bir konumdadır.
Kendiliğinden doğan liderlik, resmî etki kadar, hatta ondan daha da önemlidir.

Cevabı gör

Doğru cevap: E) Kendiliğinden doğan liderlik, resmî etki kadar, hatta ondan daha da önemlidir.
Kendiliğinden ortaya çıkan liderlik, resmî etkiyle en az aynı önemdedir. Diğer şıklar genelleme içerdiği için yanlıştır.

2. Liderlik fonksiyonunu oluşturan değişkenler aşağıdakilerin hangisinde eksiksiz olarak verilmiştir?

yönetici, izleyiciler ve kurallar
yönetici, takipçiler ve değişkenler
veriler, senaryolar ve kurallar
lider, izleyiciler ve koşullar
faaliyet, süreç ve yöntemler

Cevabı gör

Doğru cevap: D) lider, izleyiciler ve koşullar
Liderlik; liderin, izleyicilerin ve koşulların bir fonksiyonudur.

3. Aşağıdakilerden hangisi liderlerden çok yöneticilerden beklenen özellikler arasında yer alır?

Kontrole dayalı ilişki
Güvene dayalı ilişki
Uzun vadeli bakış açısı
İnsanlara ve geleceğe odaklanma
Neden diye sorma ve mevcut duruma meydan okuma

Cevabı gör

Doğru cevap: A) Kontrole dayalı ilişki
Yöneticiler kontrole dayalı ilişki kurar; diğer şıklar lider özellikleridir.

4. Liderlik kavramı hakkında öne sürülen görüşlerden hangisi hatalı bilgi içerir?

Liderlik, belirli hedeflere ulaşmak için diğer insanları etkileyip harekete geçirme sürecidir.
Lider, izleyicilerini etkilerken hem bulunduğu pozisyondan hem de kişisel niteliklerinden doğan güç kaynaklarından yararlanır.
Liderlik; lider, izleyiciler ve içinde bulunulan koşulların bir araya gelmesiyle oluşan bir işlevdir.
Liderliğin ortaya çıkması için resmî bir yapının ve meşru yetkinin bulunması şart değildir.
Liderlik yalnızca kavramsal beceriye dayanır; insan ilişkileri ve teknik beceriler bu süreçte önem taşımaz.

Cevabı gör

Doğru cevap: E) Liderlik yalnızca kavramsal beceriye dayanır; insan ilişkileri ve teknik beceriler bu süreçte önem taşımaz.
Liderlik kavramsal becerinin yanı sıra insan ilişkileri ve teknik becerileri de gerektirir; bu nedenle e yanlıştır.

5. Güç kaynaklarına dair verilen açıklamalar içinde yanlış olan hangisidir?

Meşru güç, bulunulan pozisyonun gereği olarak hangi kararların alınabileceğini belirler.
Uzmanlık gücü, liderin sahip olduğu geniş bilgi ve deneyime dayanır.
Referans gücüne sahip liderleri izleyiciler kendilerine örnek alır ve onlara benzemeyi arzular.
Karizmatik güç, liderin kişisel çekiciliğine ve insanlarda uyandırdığı hayranlığa dayanır.
Mantıksal ikna gücü, liderin örgüt içindeki ve dışındaki güçlü, önemli kişilerle kurduğu bağlantılardan kaynaklanır.

Cevabı gör

Doğru cevap: E) Mantıksal ikna gücü, liderin örgüt içindeki ve dışındaki güçlü, önemli kişilerle kurduğu bağlantılardan kaynaklanır.
Güçlü kişilerle bağlantıya dayanan güç, mantıksal ikna değil bağlantı gücüdür; e yanlıştır.

6. Liderin güç kaynaklarıyla ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi yanlıştır?

Mantıksal ikna gücü, liderin izleyicileri rasyonel argüman ve kanıtlarla ikna etmesine dayanır.
Ödül gücü, performansı veya davranışı istenen düzeyde olmayan çalışanların cezalandırılmasına dayanır.
Politik güç, liderin bürokratik kontrol ve politik manevralarla etki yaratması ve karşıt görüşleri zayıflatmasıdır.
Dönüştürücü güç, liderin örgütün yönünü, kültürünü ve iklimini değiştirebilme yeteneğidir.
Bağlantı gücü, liderin örgüt içi ve dışındaki güçlü, önemli kişilerle kurduğu ilişkilere dayanır.

Cevabı gör

Doğru cevap: B) Ödül gücü, performansı veya davranışı istenen düzeyde olmayan çalışanların cezalandırılmasına dayanır.
Ödül gücü cezalandırmaya değil, istenen davranışların ödüllendirilmesine dayanır.

7. Aşağıdaki ifadelerden hangisi yönetici becerileri bakımından doğru değildir?

Alt kademeden üst kademeye çıkıldıkça teknik becerilerin önemi azalır.
İnsan ilişkileri becerisi, tüm yönetim kademelerinde aynı derecede önemlidir.
Kavramsal beceri; ileriyi görebilmek, vizyon geliştirmek ve bunu başkalarına iletebilmekle ilgilidir.
Kavramsal becerinin en çok önem taşıdığı kademe alt yönetim kademesidir.
Teknik beceri, yöneticinin uzmanlık alanındaki teknik bilgisine ilişkindir.

Cevabı gör

Doğru cevap: D) Kavramsal becerinin en çok önem taşıdığı kademe alt yönetim kademesidir.
Kavramsal beceri en çok üst yönetim kademesinde önemlidir; d yanlıştır.

8. Aşağıdakilerden hangisi güç kaynakları konusunda yanlış bir yargıdır?

Liderin temel işlevi izleyicileri etkileyerek hedeflere ve beklentilere ulaşmalarını sağlamaktır; bu da güç kullanmayı gerektirir.
Güce erişmek ve onu kullanmak hem yöneticiler hem de liderler açısından önemlidir.
Liderler çoğunlukla üstün, süper kahraman gibi görülerek sıradan insanlardan ayrılır ve ağırlıklı olarak bireysel güç kaynaklarıyla etkili olurlar.
İzleyicilerin davranışlarını olumlu yönde etkilemek için başvurulabilecek, hem meşru hem de kişisel temelli birçok güç kaynağı vardır.
Tüm güç kaynakları pozisyona dayanır.

Cevabı gör

Doğru cevap: E) Tüm güç kaynakları pozisyona dayanır.
Güç kaynaklarının bir kısmı pozisyona, bir kısmı kişisel özelliklere dayanır; e yanlıştır.

9. Liderlik kuramlarının gelişimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Liderlik kavramı insanlık tarihi kadar eskidir.
Toplumsal değişim, etkili liderlik tarzlarını değiştirmekte; bu tarzları açıklayan kuramlar da buna bağlı olarak gelişmektedir.
Liderlik üzerine ilk çalışmalar 1940'lı yıllarda, işletmelerde başarılı yöneticilerin kişisel özelliklerini belirleyip evrensel bir lider profili çıkarmayı amaçlamıştır.
1950'li yıllarda liderin tavır ve davranışlarının nasıl olması gerektiğini inceleyen çalışmalar ağırlık kazanmıştır.
1990'lı yıllarda bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerle işletme çevresinde köklü değişimler yaşanmış, bu da eski liderlik yaklaşımlarının sürdürülmesini gerekli kılmıştır.

Cevabı gör

Doğru cevap: E) 1990'lı yıllarda bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerle işletme çevresinde köklü değişimler yaşanmış, bu da eski liderlik yaklaşımlarının sürdürülmesini gerekli kılmıştır.
Köklü çevre değişimleri eski yaklaşımları değil, yeni liderlik yaklaşımlarını zorunlu kılmıştır.

10. Aşağıdakilerden hangisi X kuramının varsayımlarından biridir?

Çalışmak, oyun ve dinlenme kadar doğaldır.
İnsanlar doğuştan tembeldir ve çalışmaktan hoşlanmaz.
İnsan doğası gereği tembel değildir; uygun ortam ve iş verildiğinde çalışmak oyun oynamak kadar zevklidir.
Kişinin çalışmak istemesinde geçmişteki olumsuz deneyimlerinin payı vardır.
Koşullar uygun olduğunda çalışanlar sorumluluk üstlenmek ister.

Cevabı gör

Doğru cevap: B) İnsanlar doğuştan tembeldir ve çalışmaktan hoşlanmaz.
X kuramı insanı tembel ve çalışmaktan kaçınan olarak görür; diğer şıklar Y kuramı varsayımlarıdır.

Tüm 64 soruyu çözmeye başla →

Bu dersi alan bölümler

AUZEF İşletme (Uzaktan) (Lisans)64 soru →

Nasıl çalışmalı?

Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular