AUZEF Lojistik Maliyetleri ve Raporlama Çıkmış Sorular

Ders, lojistik faaliyetlerin maliyetinin nasıl tanımlandığını, sınıflandırıldığını ve hangi yöntemlerle hesaplandığını anlatır. Maliyet bilgisinin karar süreçlerindeki rolü ile lojistik süreç türleri de ele alınır.

Maliyet kavramı ve kullanım alanları

• Maliyet, bir amaç uğruna tüketilen ya da feda edilen kaynakların parasal karşılığıdır.
• Maliyet bilgisi stok değerlemesinde, bütçe hazırlamada, stratejik kararlarda ve satış fiyatı belirlemede kullanılır.
• Kâr payı dağıtımı daha çok kârlılık ve finansal tablolarla ilgilidir; maliyet bilgisi gerektiren işlerden sayılmaz.
• Hatalar yüzünden normali aşan malzeme kullanımının bedeli zarar olarak adlandırılır.

İzlenebilirliğe göre maliyetler

• Ürüne doğrudan yüklenebilen maliyetler direkt, dolaylı yüklenenler endirekt maliyettir.
• Fabrika kirası birden çok ürüne hizmet ettiği için endirekt maliyete örnektir.
• Direkt maliyetlerin büyük kısmı üretimle birlikte değiştiğinden değişken niteliktedir.

Diğer maliyet sınıflandırmaları

• Davranışa göre: sabit, değişken, yarı sabit ve yarı değişken maliyetler; direkt maliyet bu grupta yer almaz.
• Doğaya göre: ilk madde-malzeme, işçilik ve genel üretim giderleri; pazarlama satış dağıtım gideri bu gruba girmez.
• Gider merkezlerine göre: esas üretim, yardımcı üretim, yardımcı hizmet ve destek hizmet yerleri; genel yönetim giderleri fonksiyon sınıflamasındadır.
• Geri kazanılamayan ve gelecekteki kararı etkilemeyen geçmiş harcamalar batık maliyettir; başarısız Ar-Ge harcaması örnektir.

Maliyet sistemleri

• Tam maliyet yönteminde sabit ve değişken tüm üretim giderleri mamul maliyetine yüklenir.
• Bu sistemde doğrudan ya da dolaylı olması da fark etmeksizin üretimle ilgili her gider ürüne katılır.

Maliyetleme yöntemleri

• Sipariş maliyetlemede maliyetler iş ya da sipariş bazında izlenir; gemi, inşaat, özel makine, yayınevi gibi işletmelere uygundur.
• Safha maliyetlemede maliyetler mamul değil, üretim safhaları bazında hesaplanır.
• Karma yöntem, sipariş ve safha maliyetlemenin birlikte uygulanmasıdır.

Lojistik faaliyetler ve süreçler

• Lojistik faaliyetler bilgi akışı, stok, depo, taşıma ve müşteri hizmetlerini kapsar; finans yönetimi bunlara dahil değildir.
• Giden lojistik sipariş işleme, paketleme, dağıtım, araç-kargo takibi ve teslimatı içerir.
• Tersine lojistik, iade, hasar ya da kullanım ömrü bitimi gibi nedenlerle ürün ve ambalajın geriye dönmesidir.
• Depolama maliyetleri taşıma, elleçleme, stoklama ve istifleme faaliyetlerine aittir; pazarlama maliyeti buna girmez.

Lojistik maliyetlerin tahmin edilebilirliği

• Önceden tahmin edilebilirliğe göre lojistik maliyetler belirgin ve belirgin olmayan olarak ikiye ayrılır.
• Belirgin olmayan maliyetler gizli ya da öngörülmesi güç kalemlerdir.

Maliyet

Bir hedef için harcanan ya da vazgeçilen kaynakların para cinsinden değeridir.

Direkt maliyet

Belirli bir ürüne doğrudan yüklenebilen maliyettir.

Endirekt maliyet

Belirli bir ürüne doğrudan yüklenemeyen, ortak nitelikli maliyettir.

Batık maliyet

Önceden yapılmış, geri alınamayan ve gelecek kararları etkilemeyen harcamadır.

Zarar

Hatalar nedeniyle normalin üzerinde tüketilen kaynağın bedelidir.

Tam maliyet (Absorption Costing)

Sabit ve değişken tüm üretim giderlerinin mamul maliyetine katıldığı sistemdir.

Sipariş maliyetleme

Maliyetlerin iş ya da sipariş bazında toplandığı yöntemdir.

Safha maliyetleme

Maliyetlerin üretim evreleri bazında hesaplandığı yöntemdir.

Karma maliyet yöntemi

Sipariş ve safha maliyetlemenin birlikte kullanılmasıdır.

Giden (outbound) lojistik

Ürünün işletmeden müşteriye ulaşmasına kadarki süreçleri kapsar.

Tersine lojistik

Ürünlerin tüketim noktasından geri kazanım veya elden çıkarma için zincirde geri hareketidir.

• Direkt-endirekt ayrımı izlenebilirliğe aittir; sabit-değişken ayrımı davranışa aittir. İkisi karıştırılmamalıdır.
• Pazarlama, satış-dağıtım ve genel yönetim giderleri fonksiyonlara göre sınıflamaya girer; doğaya göre veya gider merkezi sınıflamasında aranmaz.
• Mamul bazında hesaplama sipariş maliyetlemeye, evre bazında hesaplama safha maliyetlemeye özgüdür.
• Giden lojistik müşteriye doğru, tersine lojistik müşteriden geriye doğru akışı anlatır.
• Olumsuz kökle sorulan sorularda (yanlıştır, sayılmaz, yer almaz) kapsam dışı kalan kalemi bulmak gerekir.