AUZEF Lojistik Çıkmış Sorular

Lojistik dersi, malın çıkış noktasından tüketim noktasına akışının planlanması ve denetlenmesini; taşıma kipleri, taşıma belgeleri, teslim şekilleri, ödeme yöntemleri, gümrük işlemleri ve dağıtım kanalı akışlarını kapsar. Amaç, müşteri ihtiyacını karşılarken toplam maliyeti en aza indirmektir.

Lojistiğin temelleri ve tedarik zinciri

• Lojistik ilk olarak askeri alanda ikmal ve ulaştırma planlaması olarak ortaya çıkmış, savaştan sonra işletmelere uyarlanmıştır.
• Hedef, doğru ürünün doğru zamanda ve doğru yerde en uygun maliyetle hazır bulunmasıdır; hız ile maliyet dengelenir.
• Lojistik, tedarik zinciri yönetiminin alt bileşenidir; zincirin kapsamı hammaddeden son tüketiciye uzanır.
• Pazarlamanın dağıtım öğesi lojistikle yerine getirilir; bu yüzden lojistik rekabet aracıdır.
• Tersine lojistik, iade, hasarlı ve ömrü biten ürünlerin geri toplanıp değerlendirilmesini kapsar.
• Emniyet stoğu, talep ve tedarik belirsizliğine karşı tutulan ek stoktur; yüksek tutulursa maliyet artar.

Taşıma kipleri ve konteyner terimleri

• Kara yolu aktarmasız kapıdan kapıya teslim sağladığı için en esnek kiptir.
• Deniz yolu büyük hacimde birim maliyeti en düşük, ama en yavaş kiptir.
• Hava yolu en hızlı ve en pahalı kiptir; küçük, değerli, acil yüklerde seçilir.
• FCL tek göndericiye ait tam konteynerdir; LCL paylaşılan parsiyel taşımadır ve birim maliyeti yüksektir.
• İntermodal taşımada yük kabı açılmadan farklı kipler arasında aktarılır; elleçleme ve hasar azalır.
• Transit yükleme, yükün yolda bir taşıyıcıdan diğerine aktarılmasıdır.

Taşıma belgeleri

• Deniz taşımasında konşimento (B/L), kara yolunda CMR, demir yolunda CIM, hava yolunda AWB düzenlenir.
• Yalnızca deniz konşimentosu malı temsil eden kıymetli evraktır; diğerleri taşımanın varlığını kanıtlar.
• Emre yazılı konşimento ciro ve teslimle devredilir; böylece mal yoldayken satılabilir.
• Teslim emri (ordino), malın depolama yerinden çıkarılabilmesi için taşıyıcı veya acente tarafından verilir.
• Çeki listesi, yüklenen miktarı ve birim ağırlıklarını gösterir; ranseyman mektubu da denir.
• FIATA, taşıma organizatörlerinin standart belgelerini yayımlar.

Taşıma maliyetleri ve ölçü birimleri

• Navlun taşıma hizmetinin bedelidir; teslim şekline göre satıcı ya da alıcı öder.
• Demuraj konteynerin serbest süreyi aşan kullanımı için taşıyıcıya ödenir.
• Ardiye eşyanın depo ya da antrepoda beklemesi karşılığı alınır.
• THC terminal elleçleme ücretidir; ödeyen taraf teslim şekline ve anlaşmaya bağlıdır.
• TEU yirmi fitlik konteyner eşdeğeridir; bir FEU iki TEU eder.
• Konsolidasyon, küçük yüklerin birleştirilip tek kapta taşınmasıdır.

Dağıtım kanalı akışları ve depolama

• Fiziksel akış üreticiden tüketiciye, ödeme akışı tüketiciden üreticiye doğru ilerler.
• Bilgi akışı iki yönlüdür: sipariş tüketiciden, sevkiyat bilgisi üreticiden gelir.
• Mülkiyet akışı hak devridir; fiziksel akışla aynı anda olmak zorunda değildir.
• Çapraz sevkiyatta mal stoklanmadan ayrıştırılıp doğrudan çıkış araçlarına yüklenir.
• Elleçleme, eşyanın asıl niteliğini değiştirmeyen boşaltma, yükleme, istifleme gibi işlemlerdir.
• Ambalaj korur, taşıma ve istiflemeyi kolaylaştırır, işaretlerle bilgi verir.

Incoterms ve ödeme yöntemleri

• Incoterms 2010 on bir kuraldır ve E, F, C, D gruplarına ayrılır; FAS, FOB, CFR, CIF yalnız denize özgüdür.
• EXW satıcıya en az, DDP en çok yükümlülük getirir.
• C grubunda satıcı ana taşıma masrafını öder, risk ise mal taşıyıcıya verilince alıcıya geçer.
• Peşin ödeme satıcı için en güvenli; mal mukabili alıcı için en güvenlidir, satıcı için en risklidir.
• Vesaik mukabilinde banka tahsil aracısıdır, ödeme garantisi vermez.
• Akreditifte bankalar mal değil, belgelerin koşullara uygunluğunu denetler.
• Kabul kredilide alıcı poliçeyi kabul ederek vadede ödeme borcu altına girer.

İhracat, ithalat ve gümrük

• Fiili ihracat tarihi, gümrük beyannamesinin kapatıldığı tarihtir.
• Beyanname tescilinden önce belgeler sağlanır ve ihracatçı birliği onayı alınır.
• Gümrük müşaviri beyan işlemlerinde temsilcidir; akreditifin tarafı değildir.
• Serbest dolaşım için beyanname tescil edilir, vergiler ödenir, muayene tamamlanır.
• Antrepo rejiminde vergiler eşya serbest dolaşıma girene kadar ertelenir.
• A.TR ve EUR.1 dolaşım belgeleridir; EUR.MED yalnızca PAAMK sisteminde geçerlidir.

Yer seçimi

• Arazinin ileride büyümeye olanak vermesi öncelikli ölçüttür.
• Ulaşım ve taşıma kolaylıkları coğrafi yer seçimini etkiler.
• Weber'in malzeme indeksi yaklaşımında tesis yeri hammadde ve ürün büyüklüğüne bakılarak belirlenir.

Demuraj

Serbest süreyi aşan konteyner kullanımı için taşıyıcıya ödenen bekleme bedeli.

Ardiye

Eşyanın depo veya antrepoda tutulması karşılığı alınan ücret.

Navlun

Taşıma hizmeti karşılığında taşıyıcıya ödenen bedel.

LCL / FCL

Paylaşılan parsiyel konteyner yükü / tek göndericiye ait tam konteyner yükü.

Konsolidasyon

Farklı göndericilerin küçük yüklerinin tek kapta birleştirilmesi.

İntermodal taşımacılık

Yükün kabı değişmeden farklı taşıma türleriyle aktarılması.

Teslim emri (ordino)

Malın alıcıya verilebileceğini gösteren, taşıyıcı veya acente belgesi.

Elleçleme

Eşyanın niteliğini değiştirmeyen yükleme, boşaltma, istifleme gibi işlemler.

Çapraz sevkiyat

Malın depoda stoklanmadan doğrudan çıkış araçlarına yönlendirilmesi.

Emniyet stoğu

Talep ve tedarik belirsizliklerine karşı tutulan ek stok.

Antrepo rejimi

Eşyanın gümrük gözetiminde depolanıp vergilerin ertelendiği rejim.

TEU

Yirmi fitlik konteyner eşdeğeri ölçü birimi.

• Demuraj konteyner için, ardiye depolama için, navlun taşıma hizmeti içindir; üçü sık karıştırılır.
• Malı temsil eden belge yalnızca deniz konşimentosudur; CMR, CIM ve AWB sadece taşımayı kanıtlar.
• Ödeme akışı fiziksel akışın tersidir; bilgi akışı iki yönlüdür.
• Mal mukabili satıcıyı, peşin ödeme alıcıyı en çok riske sokar.
• Hız için hava yolu, düşük maliyet için deniz yolu, esneklik için kara yolu akla gelmelidir.