AUZEF Maliyet Muhasebesi Çıkmış Sorular

Maliyet Muhasebesi dersi; maliyetlerin sınıflandırılmasını, maliyet davranışlarını, genel üretim giderlerinin bölümlere dağıtımını, sipariş ve safha maliyetlemeyi, ortak maliyetlerin paylaştırılmasını, stok değerlemeyi ve faaliyet tabanlı maliyetlemeyi kapsar.

Maliyet sınıflandırması ve davranışı

• Ürüne kolayca izlenebilen kalemler direkt, izlenmesi güç olanlar endirekt maliyettir; kereste ve otomobil camı direkt malzemedir.
• Toplam sabit maliyet hacimle değişmez; hacim artınca birim sabit maliyet düşer.
• Değişken maliyetin birim tutarı sabittir, toplamı hacimle artar.
• Hem sabit hem değişken öğe taşıyan ücret yarı değişken maliyettir.
• Yüksek-düşük yöntemi: birim değişken maliyet, maliyet farkının hacim farkına oranıdır; sabit maliyet bundan türetilir.
• Hizmet işletmeleri fiziksel ürün stoklamadığından stoklanabilir maliyet taşımaz.

Brüt kâr ve stok hesapları

• Brüt kâr satış hasılatından satılan mamul maliyetinin çıkarılmasıyla bulunur; satış ve yönetim giderleri hesaba girmez.
• Satılan mamul maliyeti, satışa hazır mamullerden dönem sonu mamul stokunun düşülmesiyle de bulunur.
• Üretime verilen direkt malzeme Yarı Mamuller hesabına borç yazılır.
• Satılmayan birimler birim maliyetle değerlenip bilançoda stok olarak gösterilir.
• FIFO'da çıkış en eski partiden, LIFO'da en son giren partiden başlar.

İşçilik maliyetinin ayrımı

• Fazla mesai özel bir sipariş için yapılmışsa normal ücret ve zamlı kısım o siparişin direkt işçiliğine yazılır.
• Elektrik kesintisinde boşa geçen süre ve temizlik saatleri endirekt işçiliktir.
• Garanti ücret nedeniyle üretimin karşılığını aşan ödeme endirekt işçilik sayılır.
• Genel merkez muhasebecisinin maaşı sabit yönetim giderdir; mühendis ücreti sabit-endirekt maliyettir.

Bölümlere dağıtım ve yükleme haddi

• Sıra: maliyet çeşitlerinin maliyet yerlerine dağıtımı, yardımcı yerlerden esas yerlere aktarım, esas yerlerden mamullere yükleme.
• İlk dağıtımda ortak gider tüm bölümlere alan, personel gibi anahtarla paylaştırılır.
• Direkt dağıtımda hizmet bölümleri birbirinden pay almaz; yalnız esas bölümler üzerinden paylaştırılır.
• Yükleme haddi, bütçelenen genel üretim maliyetinin bütçelenen faaliyet düzeyine bölünmesidir ve yıl başında belirlenir.
• Götürü yükleme haddi, yüklenen tutarın fiili faaliyet düzeyine bölünmesiyle bulunur; yüklenen maliyet haddin fiili hacimle çarpımıdır.

Sipariş ve safha maliyetleme

• Safha maliyetleme kesintisiz, seri ve türdeş üretimde kullanılır; cep telefonu uygundur, kargo gemisi uygun değildir.
• Sipariş maliyet kartında direkt maddeler, gerçekleşen direkt işçilik saati ve yüklenen genel üretim maliyeti görünür.
• Ortalama birim maliyet, safhada biriken maliyetin üretilen miktara bölünmesiyle bulunur.
• Eşdeğer birim = tamamlanan birim + dönem sonu yarı mamul × tamamlanma oranı.
• Hammadde baştan verilirse yarı mamul hammaddede %100, dönüştürmede kendi oranında sayılır; hammadde ve dönüştürme için ayrı eşdeğer birim hesaplanır.
• Ağırlıklı ortalamada birim maliyet, dönem başı maliyet ile dönem maliyetinin toplamının eşdeğer birime bölünmesiyle bulunur.

Ortak maliyetlerin paylaştırılması

• Net satış değeri yönteminde ek işlem maliyetleri düşülmüş değerler esas alınır.
• Ayrım noktası satış değeri yönteminde pay, ürünün satış değerinin toplama oranıyla bulunur.
• Ortak maliyet batık maliyettir; ek işlem kararında yalnız ek gelir ile ek maliyet karşılaştırılır.
• Ek gelir ek maliyete eşitse ek işlemle kâr değişmez.

Faaliyet tabanlı maliyetleme

• FTM endirekt maliyetleri farklı maliyet etkenleriyle ürünlere daha isabetli yükler.
• Faaliyet başına maliyet bulunur, ürünün kullandığı faaliyet sayısıyla çarpılıp ürün birimine bölünür.
• Her birime tekrarlanan faaliyet birim düzeyindedir; etiket yapıştırma buna örnektir.
• Geleneksel sistem endirekt maliyetleri ortalamayla yükler, maliyetleri çarpıtır; tek havuz yerine çok sayıda homojen havuz önerilir.
• Bir ürüne fazla yüklenen maliyet başka ürüne eksik yüklenmesine ve pazar payı kaybına yol açabilir.

Direkt maliyet

Ürüne kolayca ve doğrudan izlenebilen maliyettir.

Endirekt maliyet

Ürüne doğrudan izlenemeyen, paylaştırma gerektiren maliyettir.

Yarı değişken maliyet

Sabit ve değişken öğeleri birlikte taşıyan maliyettir.

Satılan mamul maliyeti

Satılan birimlerin üretim maliyetidir; brüt kârın hesabında hasılattan düşülür.

Eşdeğer birim

Yarı mamulün tamamlanma oranıyla tam birime çevrilmiş sayısıdır.

Yükleme haddi

Bütçelenen genel üretim maliyetinin bütçelenen faaliyet ölçüsüne oranıdır.

Direkt dağıtım yöntemi

Hizmet bölümü maliyetlerini yalnız esas bölümlere dağıtan yöntemdir.

Net satış değeri yöntemi

Ortak maliyeti, ek maliyetler düşülmüş satış değerine göre paylaştırır.

Batık maliyet

Geçmişte katlanılmış, alınacak karara etki etmeyen maliyettir.

Safha maliyetleme

Seri ve türdeş üretimde maliyetin safhalarda toplanıp ortalamayla birime bölündüğü sistemdir.

Faaliyet tabanlı maliyetleme

Endirekt maliyetleri faaliyetlere göre ürünlere yükleyen sistemdir.

Bütçelenmiş maliyet

Dönem öncesinde planlanan ya da tahmin edilen maliyettir.

• Brüt kâr sorularında satış ve yönetim giderlerini hesaba katma; bunlar dönem giderdir.
• Direkt dağıtım ile hizmet bölümleri arası karşılıklı dağıtımı karıştırma; direkt dağıtımda hizmet bölümleri birbirine pay vermez.
• Eşdeğer birimde hammadde baştan verildiyse dönem sonu yarı mamulü hammaddede %100, dönüştürmede tamamlanma oranıyla say.
• Toplam sabit maliyet değişmez, birim sabit maliyet hacimle düşer; değişkende tersi geçerlidir.
• FIFO ve LIFO sorularında önce hangi partiden çıkış başladığını belirle, sonra partileri sırayla tüket.