AUZEF Modern Üretim Sistemleri Çıkmış Sorular

Ders, üretim sistemlerinin türlerini (kesikli, sürekli, parti, proje), itme ve çekme yaklaşımlarını, üretim yönetiminin kapsamını, stok yönetimini ve maliyet kalemlerini, ekonomik sipariş miktarı hesabını ve kademeli dağıtım ağında brüt gereksinim mantığını ele alır.

Klasik üretim sistemleri

• Klasik sistemler dörde ayrılır: sürekli, parti, kesikli ve proje tipi üretim.
• Yalın üretim klasik sayılmaz; israfı ortadan kaldırmayı hedefleyen modern bir yaklaşımdır.
• Tesis üretim sistemi diye bir klasik grup yoktur.
• Sınıflandırma üretim miktarına ve sürecin yapısına bakılarak yapılır.

Kesikli üretim

• Talep ve üretim miktarı azdır, ürün çeşidi fazladır.
• Her ürünün işlem sırası farklı olduğundan benzer makineler bir arada gruplanır; atölye tipi (süreç) yerleşim kullanılır.
• İmalat hattı biçiminde düzen kesikli üretime değil sürekli üretime aittir.
• Örnekler: prototip makine üretimi, hastane hizmeti ve işe ya da siparişe özgü çalışmalar.

Sürekli üretim

• Aynı ürün durmadan, standart akışla ve çoğunlukla yüksek hacimde üretilir.
• Çeşit azdır, miktar yüksektir, üretim hattı kullanılır.
• Hat durursa bütün üretim aksayacağından bakım faaliyetleri merkezî öneme sahiptir.
• Örnekler: çimento üretimi, otomobil fabrikası.

Parti ve proje tabanlı üretim

• Parti üretiminde ürünler belirli miktarlı gruplar hâlinde üretilir; konfeksiyon tipik örnektir.
• Proje tabanlı üretim tek seferlik, büyük ve işe özgüdür.
• Gemi inşaatı, santral inşaatı ve film yapımı projeye örnektir.
• Otomobil montajı seri üretimdir, proje sayılmaz.

İtme-çekme, strateji ve kapsam

• Çekme sisteminde üretim müşteri talebiyle başlar; her aşama öncekinden ihtiyacı kadar malzeme çeker, stoklar düşük kalır.
• Müşteriyi merkeze alıp talebe göre üretimi öne çıkaran yaklaşım çekme yöntemidir.
• Strateji işletme hedeflerine göre oluşturulur; hedef belirlemeye katkı sağlaması strateji için doğru kabul edilmez.
• Pazarlama ve tarımsal girdi üretimi, üretim ve operasyon yönetiminin kapsamı dışında kalır.
• Tedarik ağı hammadde sağlama ve üretime hazırlamayı kapsar; dağıtım gereksinim planlaması dağıtım ağına aittir.

Stok yönetimi ve maliyetler

• Stok yönetiminin amaçları birlikte değerlendirilir; sorudaki doğru seçenek hepsini kapsayan seçenekti.
• Elde bulundurma maliyetinin en büyük payı fırsat maliyetidir: stokta bağlanan paranın alternatif getirisi.
• Yeni işe geçiş için harcanan süre ve para hazırlık maliyetidir.
• Yıllık elde bulundurma maliyeti, sipariş bedeli ile yıllık oranın çarpımıdır; haftalığı için 52'ye bölünür.

Sipariş miktarı ve EOQ

• Ekonomik sipariş miktarı formülü: karekök içinde (2 × talep × sipariş maliyeti ÷ birim elde bulundurma maliyeti).
• Örnek: talep 200, sipariş maliyeti 20, elde bulundurma 5 ise sonuç 40 olur.
• Örnek: haftalık talep 30, hazırlık 60, haftalık tutma 1 ise sonuç 60 olur.
• Sabit sipariş periyodu yönteminde siparişler eşit aralıklarla verilir, miktar değişebilir.

Kademeli dağıtım ağı

• Dağıtım ağında her kademenin brüt gereksinimi bir alt kademeden gelir.
• Dört kademeli ağda en üstteki fabrikanın brüt gereksinimi ana depoların planlanan sipariş miktarlarından derlenir.

Kesikli üretim

Az miktarda, çok çeşitli ve işe özgü üretimin yapıldığı, atölye tipi yerleşimin kullanıldığı sistemdir.

Sürekli üretim

Standart ürünün yüksek hacimde, durmaksızın bir hat üzerinde üretildiği sistemdir.

Parti üretimi

Ürünlerin belirli miktarlarda gruplar hâlinde üretilmesidir.

Proje tabanlı üretim

Tek seferlik, büyük ve projeye özgü işlerin yürütüldüğü üretim biçimidir.

Çekme yöntemi

Üretimin müşteri talebiyle başlatıldığı, stokların düşük tutulduğu yaklaşımdır.

Yalın üretim

İsrafı yok etmeyi amaçlayan modern üretim sistemidir.

Ekonomik sipariş miktarı (EOQ)

Sipariş ve elde bulundurma maliyetlerinin toplamını en aza indiren sipariş büyüklüğüdür.

Hazırlık maliyeti

Yeni bir işe geçiş için yapılan hazırlığın işletmeye maliyetidir.

Fırsat maliyeti

Stokta bağlanan paranın başka alanda getireceği kazançtan vazgeçilmesidir.

Sabit sipariş periyodu

Sipariş aralığının sabit, miktarın değişken olduğu yöntemdir.

Tedarik ağı

Hammadde ve malzemenin sağlanması ile üretime hazırlanmasını kapsayan yapıdır.

• Çimento ve otomobil sürekli üretimdir; prototip makine kesikli, gemi ve santral inşaatı proje tabanlıdır.
• İmalat hattı düzeni sürekli üretime, atölye tipi yerleşim kesikli üretime aittir; soruda ters kurulmuş ifadeye dikkat edilmelidir.
• Soru kökündeki 'değildir', 'sayılmaz', 'yanlıştır' gibi olumsuz ifadeler yanıtı tersine çevirir.
• EOQ sorularında talep, sipariş maliyeti ve elde bulundurma maliyeti birimlerinin aynı dönemde olduğundan emin olunmalıdır.
• Dağıtım gereksinim planlaması tedarik ağına değil dağıtım ağına aittir.