AUZEF Nesneye Yönelik Programlama Çıkmış Sorular

Ders, C# ve .NET ortamında nesneye yönelik programlamanın temel ilkelerini, dil yapılarını, UML modellemesini ve tasarım desenlerini kapsar. Bellek yönetimi, sınıf yapıları, hata yönetimi ve yazılım kalitesi de sınavda sık işlenen konulardandır.

Veri tipleri ve bellek

• Değer tipleri (int, double, bool, struct) veriyi doğrudan tutar ve stack bellekte durur.
• Referans tipleri (class, string, object) verisini heap'te saklar; stack'te yalnızca adres bulunur.
• Değer tipinin object değişkenine atanması boxing'dir; veri stack'ten heap'e kopyalanır.
• double 8 byte, int 4 byte yer kaplar.
• İki tamsayının bölümü tamsayı çıkar (13/2=6); ondalıklı bölümde 6.5 elde edilir.

NYP'nin temel ilkeleri

• Dört ilke: kapsülleme, kalıtım, çok biçimlilik ve soyutlama.
• Kapsülleme alanları private yapıp property ile denetimli erişim sağlar.
• Soyutlama gereksiz ayrıntıyı gizler; C#'ta soyut sınıflar ve arayüzlerle kurulur.
• Çok biçimlilik: aynı arayüzle farklı davranış; override dinamik, overload ve operatör aşırı yükleme statik türdür.
• Kalıtım 'is-a', bileşim 'has-a' ilişkisini ifade eder.

Sınıf yapıları ve üyeler

• Sınıf veri ve metotları birleştirir; class ile bildirilir, new ile nesne üretilir.
• Yapıcı metot new ile nesne oluşurken, yıkıcı nesne yok edilirken çalışır.
• static üyeye nesne üretmeden SınıfAdı.Üye ile erişilir; static içinde this kullanılamaz.
• this, çalışan nesneyi gösterir ve alan-parametre ad çakışmasını çözer.
• Struct değer tipidir, yıkıcı tanımlanamaz; class referans tipidir.
• sealed sınıftan türetme yapılamaz; abstract sınıftan doğrudan nesne üretilemez.

Erişim, kalıtım ve arayüz

• private yalnızca aynı sınıftan, protected sınıf ve alt sınıflardan erişilir; public her yerden.
• C#'ta bir sınıf tek bir temel sınıftan türeyebilir.
• Birden çok arayüz uygulamak çoklu kalıtımın yerini tutar.
• Struct'lar da arayüz uygulayabilir.
• Operatör aşırı yüklemede karşılaştırma operatörleri çift yüklenir (== ile !=); + tek başına yüklenebilir.

Dil temelleri ve hata yönetimi

• Sabit const ile tanımlanır; tek satır yorum // ile yazılır.
• Değişken adı rakamla başlayamaz; metot adında operatör bulunamaz.
• Parametre varsayılan olarak değerle geçer; ref ve out referansla geçirir.
• Hatalar try-catch-finally ile ele alınır; finally her durumda çalışır.
• Genel hata sınıfı Exception'dır; sıfıra bölme DivideByZeroException üretir.
• a++ önce değeri kullanır sonra artırır; --a önce azaltıp sonra kullanır.
• Array.Reverse diziyi tersine çevirir; HashSet, List, Dictionary koleksiyondur.

.NET platformu

• Platform birçok dili destekler; hazır bileşenler Framework Class Library'dedir.
• CLS farklı dillerin uyumlu çalışmasını sağlar; XML programlama dili değildir.
• Pre-JIT tüm programı baştan çevirir; Eco-JIT yalnızca gereken kısmı çevirir.
• Çapraz platform, birden çok işletim sisteminde çalışabilmektir.
• dotnet build projeyi derleyip DLL gibi çıktılar üretir.
• Namespace sınıfları gruplar ve isim çakışmasını önler.

UML ve yazılım süreci

• Kullanım senaryosu diyagramı fonksiyonel gereksinimleri aktör etkileşimiyle gösterir.
• Sıra ve iletişim diyagramları etkileşim diyagramı grubundadır.
• Durum makinesi diyagramı nesnenin durumlarını ve geçişlerini gösterir; nesneler arası iletişimi göstermez.
• Arayüzü uygulayan sınıf ucu boş üçgenli kesikli çizgiyle bağlanır (gerçekleştirme).
• 4+1 modelinde kullanıcı etkileşimini Kullanım Senaryoları Görünümü anlatır.
• NYP düşüncesi ve doğrulama çalışması tasarım aşamasında başlar.
• Kalite ölçütleri performans, güvenilirlik, kullanılabilirlik, taşınabilirlik; satır sayısı kalite ölçütü değildir.

SOLID ve tasarım desenleri

• SOLID: Tek Sorumluluk, Açık/Kapalı, Liskov İkame, Arabirim Ayırma, Bağımlılığı Tersine Çevirme.
• Desen kategorileri: Oluşturucu, Yapısal, Davranışsal.
• Tekil ve Fabrika oluşturucu, Adaptör yapısal, Gözlemci davranışsaldır.
• Gözlemci durum değişikliğini bağlı nesnelere iletir; Sorumluluklar Zinciri isteği nesneden nesneye aktarır.
• Köprü soyutlama ile uygulamayı ayırır; Bileşik parça-bütün ağaç yapısı kurar.

Boxing

Değer tipindeki verinin object gibi referans tipine atanıp heap'e kopyalanması.

Kapsülleme

İç verilerin saklanıp yalnızca get/set gibi denetimli yollarla erişime açılması.

Soyutlama

Gereksiz ayrıntıları gizleyip yalnızca gerekli yönleri sunma ilkesi.

Çok biçimlilik

Aynı metot adı veya arayüzün farklı nesnelerde farklı davranması.

Bileşim (Composition)

Bir sınıfın başka sınıfın nesnesini alan olarak taşıdığı has-a ilişkisi.

Mühürlü sınıf

sealed ile işaretlenen, kendisinden türetme yapılamayan sınıf.

Soyut sınıf

Alt sınıflara şablon olan, nesnesi doğrudan üretilemeyen, gövdesiz üye içerebilen sınıf.

Metot aşırı yükleme

Aynı adlı metotların parametre sayısı veya türüyle ayrılması.

Namespace

Tip ve sınıfları gruplayan, isim çakışmasını önleyen isim alanı.

Gerçekleştirme (Realization)

Sınıfın bir arayüzü uygulamasını gösteren UML ilişkisi.

Eco-JIT

Yalnızca o anda gereken kodu makine koduna çeviren JIT türü.

Arabirim Ayırma Prensibi

Şişkin arayüzlerin küçük, amaca yönelik arayüzlere bölünmesi.

• Boxing değer tipinden referans tipine, aşağı doğru dönüşümle karıştırılmamalı; stack'ten heap'e taşınma anahtardır.
• Kalıtım 'is-a', bileşim 'has-a' ilişkisidir; Araba-Taşıt kalıtım, Otomobil-Motor bileşimdir.
• Sınıf tek sınıftan türer; çoklu kalıtım yerine arayüzler kullanılır.
• private ve protected farkı: protected alt sınıflara erişim verir, private vermez.
• 'Değildir' tipi sorularda dışarıdaki seçeneği ara: Donanım Diyagramı UML'de yoktur, C yapısal dildir, satır sayısı kalite ölçütü değildir.