AUZEF Takip Hukuku I (İcra) Çıkmış Sorular

Takip Hukuku I (İcra) dersi, alacağın devlet gücüyle zorla tahsilini sağlayan cebri icra sistemini anlatır. İcra teşkilatı, takip yolları, haciz, satış, şikâyet ve itiraz mekanizmaları ile icra suçları ele alınır.

Kaynaklar, teşkilat ve genel ilkeler

• Özel hukuk alacaklarının cebren tahsilinde ana kaynak İcra ve İflas Kanunu'dur; kamu alacakları 6183 sayılı kanuna tabidir.
• İcra dairesinde icra müdürü görev yapar; haciz işlemini icra müdürü gerçekleştirir.
• İcra mahkemesi teşkilatın parçası değildir; icra dairelerini denetler, şikâyet ve itirazları inceler.
• Kanundaki sürelerin tarafların anlaşmasıyla değiştirilmesi yasaktır; süreler takibi hızlandırmak içindir.
• Görevlinin kusurundan doğan tazminat davası devlete karşı açılır, devlet sonradan görevliye rücu eder.
• Takip ehliyeti, maddi hukuktaki fiil ehliyetine denk düşer.
• Harçlar Harçlar Kanunu'na göre belirlenir; sonuçta haksız çıkan borçlu harcı karşılar.

Şikâyet ve süreler

• Şikâyet icra hukukuna özgü bir kanun yoludur ve icra mahkemesine yapılır.
• Süreye bağlı sebeplerde şikâyet süresi 7 gündür.
• Hakkın hiç yerine getirilmemesi veya sebepsiz geciktirilmesinde şikâyet süresizdir.
• Mahkeme aksine karar vermedikçe şikâyet takibi durdurmaz.
• Şikâyet yerinde bulunursa işlem bozulur, düzeltilir veya yapılması emredilir; mahkeme kolluğa kendisi talimat yazmaz.
• Tatil saatleri güneş batışından bir saat sonra başlayıp doğuştan bir saat öncesine kadar sürer; talik sebepleri arasında hastalık, ölüm, askerlik vardır, gece vakti yoktur.

İlamlı takip

• İlam, mahkeme hükmünün mühürlü ve imzalı örneğidir; icraya konu olan kısmı hükümdür.
• İlama dayalı takip ve ilamın infazı 10 yıl sonra zamanaşımına uğrar.
• İlamlı takipte borçluya icra emri tebliğ edilir.
• İlama dayalı takipte Türkiye sınırları içindeki herhangi bir icra dairesi yetkilidir.
• Nafaka borcunu ödemeyene alacaklının şikâyetiyle icra ceza mahkemesi tazyik hapsi verebilir.

İlamsız takip: adi (genel) haciz yolu

• Takip, takip talebiyle başlar; icra dairesi üç gün içinde ödeme emrini hazırlayıp borçluya gönderir.
• Borçlu ödeme emrine 7 gün içinde itiraz edebilir; itiraz sebepleri yetki, borç ve imzadır.
• Yetki itirazı icra dairesine yapılır; yetki yalnız borçlunun bulunduğu yere bağlı değildir.
• Süresi geçmiş itiraz (gecikmiş itiraz) icra mahkemesine sunulur.
• İtirazın iptali davası 1 yıl içinde açılır.
• Haksız itirazı mahkemece kaldırılan borçlu, asıl alacağın en az yüzde yirmisi kadar icra inkâr tazminatına mahkûm olur.

Kambiyo senedine dayalı takip ve rehin yolları

• Kambiyo yolunda alacaklı bono, çek veya poliçe sunar; bu belgeler TTK'da düzenlenir, fatura ve sözleşme yeterli değildir.
• Ödeme emri hemen gönderilir ve kambiyo senedi sureti ekli olur.
• Borçlu 5 gün içinde borca, imzaya ve yetkiye itiraz edebilir; itirazı icra mahkemesi inceler.
• Rehnin paraya çevrilmesi iki türlüdür: taşınır rehni ve ipotek (taşınmaz rehni).
• Rehin takibi de takip talebiyle başlar; ipotekte ipotek akit tablosu verilir.
• Önce rehne müracaat kuralı geçerlidir; kanundaki istisnalar saklıdır.
• Kiracının ilamsız tahliyesinde talep icra dairesine yapılır; ödeme emrine 7 günde itiraz edilmezse ve kira ödenmezse altı ay içinde icra mahkemesi tahliyeye karar verir, inceleme duruşmalıdır.

Haciz, ihtiyati haciz ve hacze iştirak

• Haczedilecek mal devredilebilir olmalı ve parasal değeri bulunmalıdır.
• Borçlunun ve ailesinin zorunlu ev eşyası haczedilemez (haczedilmezlik kuralı).
• Üçüncü kişinin malın kendisine ait olduğunu söylemesi istihkak iddiasıdır.
• İhtiyati haciz için alacak kural olarak rehinsiz ve vadesi gelmiş olmalıdır; karar mahkemece verilir, icra dairesi uygular, konan haciz ihtiyati niteliktedir.
• Hacze iştirakte öncelik için ilam, ilam niteliğinde belge, aciz vesikası veya resmî senet gerekir; adi senet yetmez.
• Hacze iştirak uygun bulunursa icra dairesi sıra cetveli düzenler; sıra cetveline şikâyet icra mahkemesine yapılır.
• Devlet alacaklısıysa hacze iştirak 6183 sayılı kanuna göre yürür.

Satış, ihalenin feshi ve aciz

• Satış talebi mahkemeye değil icra dairesine yapılır; süre içinde istenmezse o maldaki haciz kalkar.
• Birinci ve ikinci artırmada teklif en az tahmini bedelin yüzde 50'si olmalıdır.
• İhalenin feshi İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenir; fesat, usulsüz ilan, ayıp veya şartnamede önemli niteliğin yazılmaması sebep olabilir.
• Fesih talebini icra mahkemesi inceler ve duruşmayı en geç 20 gün içinde yapar.
• Mal varlığı yetmezse alacaklıya aciz vesikası verilir; rehinli takipte kesin rehin açığı belgesi de İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenmiştir.

İcra suçları

• İstenen beyanın gerçeğe aykırı verilmesi hakikate muhalif beyan suçudur.
• Ödeme planına uymayan borçlu ödeme şartını ihlal suçunu işler.
• İcra suçlarında yalnız gerçek kişi sanık olabilir.
• Adi konkordatoda geçici mühlet kararı icra mahkemesi hâkiminin görevi değildir.

Cebri icra

Borçlunun edimi kendiliğinden yerine getirmemesi üzerine alacağın devlet gücüyle zorla tahsil edilmesi.

İlam

Mahkeme hükmünün mühürlü ve imzalı, taraflara verilen örneği.

Ödeme emri

İlamsız takipte icra dairesinin borçluya gönderdiği, borcu ödemesini veya itiraz etmesini bildiren belge.

İcra emri

İlamlı takipte borçluya tebliğ edilen evrak.

Kambiyo senedi

Bono, çek ve poliçe; özel haciz yoluyla takibe dayanak olur.

İhtiyati haciz

Borçlunun mal kaçırmasını önlemek için mahkeme kararıyla mallara geçici el konulması.

Hacze iştirak

Başka alacaklının koyduğu hacze katılma; öncelik için ilam, aciz vesikası veya resmî senet gerekir.

Aciz vesikası

Borçlunun malları alacağı karşılamayınca alacaklıya verilen, ödenmeyen kısmı gösteren belge.

İstihkak iddiası

Üçüncü kişinin haczedilen malın kendisine ait olduğunu ileri sürmesi.

İpotek

Taşınmaz üzerindeki rehin hakkı.

İcra inkâr tazminatı

Haksız itirazı kaldırılan borçlunun ödediği, asıl alacağın en az yüzde yirmisi tutarındaki tazminat.

Sıra cetveli

Hacze iştirak uygun bulununca alacaklıların paylaşım sırasını gösteren cetvel.

• İtiraz süreleri karıştırılmamalı: adi haciz yolunda 7 gün, kambiyo senedine özgü yolda 5 gün.
• İcra mahkemesi şikâyet, itiraz ve ihale feshini inceler; icra dairesi ise takibi yürütür, satış talebi ve yetki itirazı ona yapılır.
• Zamanaşımı ilamlı takipte 10 yıl, itirazın iptali davası süresi ise 1 yıldır.
• Adi senet hacze iştirakte öncelik sağlamaz; kambiyo takibinde fatura ve sözleşme yeterli değildir.
• Ödeme emri üç gün içinde hazırlanır; kambiyo yolunda ödeme emri hemen gönderilir.