AUZEF Türkiye’de Sosyal Hizmet Uygulamaları Çıkmış Sorular

Ders, Türkiye'de sosyal hizmetin kuramsal temellerini, uzmanın rollerini, müdahale düzeylerini, hizmet veren kurumları ve çocuk koruma mevzuatının temel kavramlarını ele alır.

Sosyal hizmetin tanımı ve temel kavramlar

• Sosyal hizmetler; kişi ve ailelerin yoksunluklarını gidermeyi, sorunları önlemeyi ve çözmeyi, yaşam standardını yükseltmeyi amaçlayan sistemli, programlı hizmetlerin tümüdür.
• Hizmetten yararlanan ya da kendisiyle çalışma yürütülen birey, grup veya topluluğa müracaatçı denir.
• Sosyal hizmet ilk olarak aile refahı alanında uygulanmıştır.

Kuramlar ve yaklaşımlar

• Sistem Kuramı sosyal hizmetin temel kuramlarından biridir.
• Aile ve arkadaşlık ilişkileri doğal sistemlere örnektir; diğer sistemler resmi ya da kurumsaldır.
• Ekolojik yaklaşım bireyi çevresiyle etkileşim içinde ele alır; temel kavramı çevresi içinde bireydir.
• İhtiyaçlar hiyerarşisini basamaklar halinde sıralayan bilim insanı Abraham Maslow'dur.

Uzmanın rolleri ve müdahale düzeyleri

• Vaka savunuculuğu ve sınıf savunuculuğu uzmanın savunucu rolünün işlevleridir.
• Bireyle çalışma mikro düzeydir; bu alanın öncüsü Mary Richmond'dur.
• Hedefi toplum ya da geniş topluluklar olan müdahaleler makro düzeydedir.
• Sosyal politikaya yönelik çalışmalar da makro düzeyde yer alır.

Sosyal hizmet yürüten kurumlar

• Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2011 yılında faaliyete geçmiştir.
• Toplum Sağlığı Merkezleri Sağlık Bakanlığına bağlıdır.
• TUBİM çalışmalarını İçişleri Bakanlığı bünyesinde yürütür.
• Suçluların topluma uyumuna yönelik sosyal hizmeti denetimli serbestlik birimleri yürütür.
• Büyükşehir belediyelerinde sosyal belediyecilik çalışmalarını Sağlık ve Sosyal Hizmetler / Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı koordine eder.
• Muhtarlıklar sosyal hizmet uzmanı istihdam eden kuruluşlar arasında değildir.

Çocuk koruma mevzuatı

• 5395 sayılı Kanun Çocuk Koruma Kanunudur.
• 0-18 yaş arasındaki her birey çocuk sayılır.
• Tedbir kararları danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınmadır; korunma tedbiri bunlar arasında sayılmaz.
• Sağlık tedbirini Sağlık Bakanlığı yerine getirir.

Korunmaya ihtiyacı olan çocuk ve bakım modelleri

• Ebeveyn ihmali nedeniyle fuhuş, dilencilik, alkol veya uyuşturucu gibi tehlikelere açık bırakılan çocuk korunmaya muhtaçtır.
• Ebeveynsiz, ebeveyni belirsiz veya terk edilmiş çocuklar da korunmaya ihtiyacı olan çocuk tanımına girer.
• Yuva bakımı kurum bakımıdır; aile ortamında bakım modelleri arasında sayılmaz.

Sosyal hizmetler

Yoksunlukları gidermeyi, sorunları önlemeyi ve yaşam standardını yükseltmeyi hedefleyen sistemli, programlı hizmetlerin bütünüdür.

Müracaatçı

Sosyal hizmetten yararlanmak için başvuran veya kendisiyle çalışılan birey, grup ya da topluluktur.

Sistem Kuramı

Sosyal hizmetin temel kuramlarından biridir; doğal ve resmi sistemler ayrımı bu çerçevede yapılır.

Doğal sistemler

Aile ve arkadaşlık gibi kendiliğinden oluşan ilişki ağlarıdır.

Ekolojik yaklaşım

Bireyi çevresinden ayırmadan, karşılıklı etkileşim içinde ele alan yaklaşımdır.

Çevresi içinde birey

Ekolojik yaklaşımın temel kavramıdır.

Savunucu rolü

Vaka ve sınıf savunuculuğunu kapsayan uzman rolüdür.

Mikro müdahale

Bireyle çalışmayı kapsayan düzeydir; öncüsü Mary Richmond'dur.

Makro müdahale

Toplumu, geniş toplulukları ve sosyal politikayı hedefleyen düzeydir.

Denetimli serbestlik

Suçluların topluma uyumunu destekleyen sosyal hizmet birimidir.

Çocuk

0-18 yaş arasındaki, 18 yaşını doldurmamış her bireydir.

Korunmaya ihtiyacı olan çocuk

İhmal, terk veya ebeveynsizlik nedeniyle tehlikeye açık kalan çocuktur; 5395 sayılı Kanun kapsamındadır.

• Mikro düzey bireyle çalışmadır, makro düzey toplum ve sosyal politikadır; bu ikisi karıştırılmamalıdır.
• Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi, Mary Richmond ise bireyle sosyal hizmet ile eşleştirilmelidir.
• Çocuk tedbirlerinde korunma tedbiri yoktur; danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma vardır.
• Kurum eşleştirmelerinde bağlı bakanlığa dikkat edilmelidir: Toplum Sağlığı Merkezleri Sağlık Bakanlığına, TUBİM İçişleri Bakanlığına bağlıdır.
• Yuva bakımı aile ortamı modeli değil, kurum bakımıdır.