AUZEF Yaşam Boyu Spor Çıkmış Sorular

Yaşam Boyu Spor dersi; sağlığın ve esenliğin bileşenlerini, fiziksel aktivite ile egzersiz farkını, sporun bedensel, ruhsal ve sosyal etkilerini, stres ve kilo kontrolü ilişkisini, kas ve kemik yapısını ve fiziksel uygunluk testlerini ele alır.

Sağlık ve esenlik (wellness)

• Sağlık; bedensel, ruhsal ve sosyal iyilik halidir, bazı modeller manevi boyutu da ekler.
• Maddi durum sağlığın temel bileşeni sayılmaz.
• Sürekli öğrenme ve merak vurgusu entelektüel wellness boyutuna işaret eder.
• Öğrenme becerisi ve zihinsel kapasite ruhsal (zihinsel) sağlık kapsamındadır.

Fiziksel aktivite ve egzersiz

• Fiziksel aktivite; kas ve eklem kullanımıyla enerji harcatan, nabzı ve solunumu artıran her türlü harekettir.
• Egzersiz, fiziksel aktivitenin planlı ve düzenli alt türüdür.
• Geniş araştırmalarda belirli sporları düzenli yapanlarda ölüm riski hareketsizlere göre %28 ile %47 arasında daha düşük bulunmuştur.
• Pekka Oja'nın 1994-2008 araştırması yüzme, aerobik, bisiklet ve raket sporlarında %47 düşüş bildirmiştir.

Sporun bedensel ve ruhsal yararları

• Düzenli spor endorfin salgısını destekler ve zihinsel rahatlama sağlar.
• Spor stresi yükseltmez, azaltmaya yardımcı olur.
• Doğru yönlendirilen spor saldırganlığı denetlemeye ve enerjiyi olumlu kanala yöneltmeye yarar.
• Benlik saygısı ile spor arasındaki ilişki karşılıklı ve karmaşıktır; düşük benlik saygısı katılımın etkilerini olumsuz etkileyebilir.

Çocuk ve gençlerde spor

• Spor disiplin, zaman yönetimi, takım çalışması ve liderlik gibi becerileri kazandırır.
• Ticari beceri sporun doğrudan kazanımı değildir.
• Sosyal çevreyi genişletir, iletişimi geliştirir; sosyalleşmeyi sınırlamaz.
• İşbirliği, fair-play ve takım ruhu hedeflenir; bencil ve çıkarcı tutumlar bu hedefle bağdaşmaz.

Stres

• Düzenli egzersiz kortizol ve adrenalin gibi stres hormonlarını dengeler.
• Egzersiz strese karşı direnci azaltmaz, artırır.
• Yorgunluk, travma ve yoğun çalışma fiziksel stres belirtileridir.
• Zihin karışıklığı, hafıza sorunu ve karar verme güçlüğü zihinsel stres belirtileridir.
• Aşırı hayal kurma ve oksijen yetersizliği, sırasıyla fiziksel ve zihinsel stres belirtisi sayılmaz.

Kilo kontrolü ve kondisyon

• İdeal kilo için alınan ve harcanan enerji arasında denge kurulmalıdır.
• Eski çağlarda insanlar elle yapılan işlerde çok enerji harcadığı için şişmanlık seyrekti.
• İyi kondisyonlu sporcuda antrenmanla solunum sistemi gelişir; solunum güçlüğü artmaz.

Kas ve kemik yapısı

• İskelet kasları kemiklere bağlıdır ve irade ile yönlendirilebilen tek kas türüdür.
• Kalp kası ve düz kaslar istem dışı çalışır.
• Çene bölgesindeki masseter, uyguladığı basınca göre vücudun en güçlü kasıdır.
• Osteoblastlar kemik oluşturur; osteoklastlar kemik dokusunu yıkar.

Fiziksel uygunluk testleri ve esneklik

• Squat testinde bacaklar omuz genişliğinden biraz açık durur, uyluk yere paralel olana dek çömelinip kalkılır.
• Esnekliği eklem yapısı, kas ve tendon uzunluğu etkiler; yetenek yapısal öğe değildir.
• Esneklik testinde kişinin kendi kapasitesi ölçülür; dışarıdan yardım ve zorlama yapılmaz.
• Zorlama sonucu geçersiz kılar ve sakatlık riskini artırır.

Spor politikaları

• Kalkınma planlarında spor, merkezi bir idari yapıyla yönetilmesi hedeflenen alandır.
• Merkezi kuruluş olmadan spor geliştirilmesi, İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın yaklaşımına ters düşer.

Fiziksel aktivite

Kas ve eklemlerin kullanımıyla enerji harcatan, kalp ve solunum hızını artıran her türlü bedensel hareket.

Egzersiz

Fiziksel aktivitenin planlı, düzenli ve amaçlı alt türü.

Entelektüel wellness

Sürekli öğrenme, merak ve zihinsel olarak aktif kalmayı içeren esenlik boyutu.

Ruhsal sağlık

Zihinsel ve duygusal iyilik hali; öğrenme becerisi ve zihinsel kapasiteyi kapsar.

Endorfin

Egzersizle salgılanması desteklenen, rahatlama ve iyi oluş sağlayan hormon.

Kortizol ve adrenalin

Düzenli egzersizle dengelenen stres hormonları.

Enerji dengesi

Besinlerle alınan enerji ile hareketle harcanan enerjinin birbirine yakın olması.

İskelet kası

Kemiklere bağlı, istemli hareket sağlayan ve iradeyle yönlendirilen kas türü.

Masseter

Çiğneme kası; uyguladığı basınca göre vücudun en güçlü kası.

Osteoblast

Kemik matrisini sentezleyerek yeni kemik dokusu oluşturan hücre.

Osteoklast

Kemik dokusunu yıkan hücre.

Squat

Bacakların açık olduğu, uyluk yere paralel olana dek çömelip kalkmaya dayanan çökme testi.

• Olumlu etkiler sorulduğunda stresi yükselten, saldırganlığı artıran ya da sosyal çevreyi sınırlayan seçenekler yanlıştır.
• Osteoblast kemik yapar, osteoklast kemiği yıkar; ikisi karıştırılmamalıdır.
• Fiziksel aktivite geniş kavramdır, egzersiz onun planlı ve düzenli alt türüdür.
• Fiziksel, zihinsel ve duygusal stres belirtilerini ayırmak gerekir; zihinsel belirtiler bilişseldir, oksijen yetersizliği fizyolojik bir durumdur.
• Soru kökünde olumsuz ifadeler (yanlıştır, yer almaz, sayılmaz) dikkatle okunmalıdır.