AUZEF Yaşlı Bakım İlke ve Uygulamaları Çıkmış Sorular

Ders, yaşlılığın tanımını ve nüfusun yaşlanmasını, yaşlanmayla sistemlerde ortaya çıkan değişiklikleri, yaşlılarda sık görülen hastalıkları, korunma düzeylerini ve temel insan gereksinimleri ile günlük yaşam aktivitelerine dayalı temel bakım ilkelerini ele alır.

Yaşlılık ve nüfusun yaşlanması

• Dünya Sağlık Örgütü yaşlılığın başlangıcını 65 yaş olarak kabul eder.
• Yaşlanma türlerinden biyolojik yaşlanma, organ işlevlerinin azalmasıyla ilerleyen ve ölümle sonlanan kaçınılmaz süreçtir.
• 65 yaş üzeri nüfus oranı %8 ise toplum yaşlı toplum olarak sınıflanır.
• Nüfusun yaşlanmasının birden çok nedeni vardır; soruda tüm seçenekler birlikte doğru sayılmıştır.

Kemik, kas ve solunumla ilgili değişiklikler

• Diyafragmada düzleşme, yaşlanmada kemik yapıda görülen bir değişiklik değildir.
• Osteoporozda kemik yoğunluğu ve gücü azalır, kırılganlık ve kırık riski artar, mikro yapı bozulur.

Dolaşım, kan ve böbrek değişiklikleri

• Ortostatik hipotansiyon kardiyovasküler sistemdeki değişikliklerden kaynaklanır.
• Yaşlılıkta damar duvarları sertleşir, esneklikleri azalır; esnekliğin artması beklenmez.
• Eritropoetin üretiminin azalması böbrekteki değişimin sonucudur.

Sindirim, bağışıklık ve sinir sistemi

• Süt intoleransının azalması sindirimdeki gerçek bir yaşlanma değişikliği değildir; yanlış ifadedir.
• Bağışıklıkta bireyin lehine sayılabilecek değişim alerjik belirtilerin şiddetinin azalmasıdır.
• Demans, yaşlılarda sık görülen sinir sistemi sorunlarındandır.

Sık görülen sağlık sorunları

• Stres inkontinansta öksürme, gülme, ağır kaldırma gibi karın içi basıncı artıran durumlarda idrar istemsiz kaçar.
• Zayıflık koroner hastalık risk etmenleri arasında yer almaz.
• Hipertansiyonda sistolik sınır değeri 140 mmHg alınır.
• Diabetes Mellitus, insülin salgısı veya etkisindeki yetersizlikten doğar.

Korunma düzeyleri

• Birincil korunma hastalık ya da kaza oluşmadan önce alınan önlemleri kapsar.
• Görme ve işitme taramaları hastalığı erken evrede bulmayı amaçlar; bu nedenle ikincil korunmadır.

Temel insan gereksinimleri

• Maslow piramidinin en tepesinde kendini gerçekleştirme basamağı bulunur.
• Güvenlik, fiziksel ihtiyaçlar grubunda sayılmaz.
• Telefonun yaşlının rahatça ulaşabileceği yerde durması güvenlik gereksinimine yönelik önlemdir.

Günlük yaşam aktiviteleri ve temel bakım

• Beslenme, hareket, giyinme ve banyo temel günlük yaşam aktivitelerindendir; telefonla konuşma bunların dışında kalır.
• Temel bakım yaşlının sosyal yaşama katılımını destekler; evde tutmak bakımın yararı değildir.
• Bakımın haftada bir kez yapılması temel bakım kurallarından değildir.
• Alışveriş yapmak temel bakım uygulamaları arasında yer almaz.

Biyolojik yaşlanma

Bedenin canlılığını ve temel işlevlerini sürdürme kapasitesini yitirdiği, ölümle sonlanan süreçtir.

Yaşlı toplum

65 yaş üstü nüfusun toplam nüfusa oranının %8 olduğu toplum sınıfıdır.

Ortostatik hipotansiyon

Kardiyovasküler sistemdeki yaşlanma değişikliklerine bağlı gelişen bir sorundur.

Eritropoetin

Yaşlılıkta üretimi azalan ve böbrek değişimiyle ilişkili olan maddedir.

Osteoporoz

Kemik yoğunluğu ve gücü azalan, kırık riski artan metabolik kemik hastalığıdır.

Demans

Yaşlılarda sık rastlanan bir sinir sistemi sorunudur.

Stres inkontinans

Karın içi basıncı artıran durumlarda idrarın istemsiz gelmesidir.

Diabetes Mellitus

İnsülin salgısı veya etkisindeki yetersizlikle ortaya çıkan hastalıktır.

Birincil korunma

Hastalık ya da kaza meydana gelmeden önce alınan önlemlerdir.

İkincil korunma

Tarama gibi, hastalığı erken evrede saptamayı amaçlayan girişimlerdir.

Kendini gerçekleştirme

Maslow piramidinin en üstündeki gereksinim basamağıdır.

• Birincil korunma ile ikincil korunma karıştırılmamalı: önlem önceden alınıyorsa birincil, tarama ve erken tanı ise ikincildir.
• Yaşlanmada damar esnekliği artmaz, azalır; olumsuz ifadeyi içeren sorularda 'yer almaz' ve 'değildir' kalıplarına dikkat edilmeli.
• Maslow piramidinde güvenlik fiziksel ihtiyaç sayılmaz; temel günlük yaşam aktiviteleri ile telefon kullanımı gibi karmaşık etkinlikler ayrı tutulmalı.
• Temel bakım sosyal katılımı engellemez, destekler; haftada bir kez bakım gibi seyrek uygulama kural değildir.