AUZEF Yeni İletişim Ortamları Çıkmış Sorular

Ders, internetin ortaya çıkışını, yeni medyanın özelliklerini, yöndeşmeyi ve yeni ekonomiyi ele alır. Ayrıca telekomünikasyon ve sayısal yayıncılık teknolojileri ile web siteleri, bloglar ve sosyal medya araçlarını işler.

İnternet ve Türkiye'de kullanım

• İnternet sözcük olarak bilgisayar ağlarının ağı anlamına gelir.
• Türkiye'nin internete ilk bağlantısı 1993'te kurulmuştur; World Wide Web ise 1992'den beri kullanılmaktadır.
• TÜİK verilerinde yaş yükseldikçe internet kullanımı azalır, eğitim düzeyi arttıkça artar.
• Hanelerde en yaygın bilişim teknolojisi cep telefonudur; internet en çok sosyal medya amacıyla kullanılır.
• ITU 2017 verilerine göre 3,5 milyardan fazla kişi internete erişmiş, bu da dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 48'idir.
• Sayısal uçurum, bilgi ve iletişim teknolojilerine erişimdeki adaletsizliği anlatır.

Yeni medyanın nitelikleri

• Rogers'a göre yeni medya etkileşimlilik, kitlesizleştirme ve eşzamansızlık özellikleriyle nitelenir.
• Kitlesizleştirme, kişiye özel hazırlanmış iletilerin seçilmiş kullanıcılara ulaşmasıdır.
• Eşzamansızlık, içeriğe yayın anından bağımsız, istenen zamanda erişebilmektir.
• Manovich'in ilkeleri sayısal temsil, modülerlik, otomasyon, değişkenlik ve kod çevrimidir; mobilite bunlara girmez.
• Modülerlikte görüntü, ses ve yazı bağımsız parçalardır ve ayrı ayrı düzenlenebilir.
• Otomasyon, insan müdahalesi olmadan işlem yapılabilmesidir.

Etkileşim ve Heeter'in boyutları

• Etkileşimde alıcı verici konumuna geçebilir, kaynak mesaj üzerindeki denetimini artırabilir.
• Kaynak karşısındakini tanıdıkça etkileşim artar; öneri sistemleri buna örnektir.
• Heeter'in boyutları: kullanıcı çabası, seçim karmaşıklığı, sistem kullanımını izleme ve kişiler arası iletişimin kolaylaştırılması.
• Kitlesizleştirme Heeter'in boyutlarından değildir.
• Sürekli içerik güncellemesi geri bildirim aracı sayılmaz.

Yöndeşme ve yeni ekonomi

• Yöndeşme (yakınsama), yayıncılık, telekomünikasyon ve bilgi işlemin tek ortamda buluşmasıdır.
• Bunu mümkün kılan gelişme sayısal teknolojidir; kitap gibi tek işlevli ortamlar örnek olmaz.
• Tapscott'a göre yeni ekonomi bilgi temellidir; dijitalleşme, ivedilik ve yenilikçilik özellikleridir.
• Üretici ile tüketici arasındaki çizgi bulanıklaşır.
• Türkiye'de .tr alan adlarında en çok tercih edilen uzantı .com'dur.

Teknolojik temel ve telekomünikasyon

• Bilgisayar sayısal devreler, mikro işlemciler ve bellekle çalışır; temel yetenekleri arasında veri işleme ve veri dağıtımı vardır.
• Analog süreklidir, sayısal ise kesikli durumlara sahiptir.
• Fiber optik kablolarda bilgi ışık olarak taşınır ve işletim-bakım maliyeti tel kabloya göre düşüktür.
• Uydu teknolojisi uzayı tele, veri ve kitle iletişimi için kullanılabilir kılar.
• Cep telefonu Türkiye'de 1994'te başlamıştır; 2018 başında mobil hat yaklaşık 78 milyon, 4.5G aboneliği yaklaşık 66 milyondur.
• Telefonun mucidi olarak Antonio Meucci gösterilir; 3G ile internette video ve TV izleme olanaklı hale gelmiştir.

Sayısal yayıncılık ve film teknolojileri

• Sayısal yayıncılıkta sayısallaştırma, sıkıştırma ve modülasyon kullanılır; Türkiye'de uydu, kablo ve IP platformları vardır.
• IPTV, genişbant altyapı üzerinden internet protokolüyle sunulan televizyondur ve televizyonu kişiselleştirilmiş bir araca dönüştürür.
• Sıkıştırma, iletim hızını düşürmek için yapılır; kablo ortamında MPEG-2 kanal sayısını artırır.
• Sayısal mobil televizyon, üçüncü kuşak telefonlarda kaliteli görüntü aktarımını sağlar.
• Sinema filmi selüloz tabaka ve gümüş taneciklerden oluşur; video kaydı elektrik-elektronik konusudur.
• Toy Story tümüyle bilgisayarla üretilen ilk uzun metrajlı filmdir; motion capture algılayıcılı giysilerle hareket kaydıdır.

Web siteleri ve çevrimiçi gazetecilik

• WWW, birbirine bağlanabilen çok sayıda siteden oluşan sunucu sistemidir.
• Kurumsal web siteleri hedef kitleye ulaşma sorununu çözmüş, işleri daha ekonomik yapmayı sağlamıştır.
• Sitede en önemli unsur içeriktir; bilgiler doğru ve güncel olmalı, eskiyen metinler arşive taşınmalıdır.
• Kişiselleştirme için dil seçenekleri, ayrı siteler ve düzen ayarı sunulabilir.
• Reklamla gelir sağlayan yayında asıl müşteri reklam verendir.
• Doğrulanmayan internet bilgileri habere yanlış bilgi sokabilir.

Blog, RSS ve sosyal medya

• Blog web günlüğüdür; yazana blogger, güncelleme faaliyetine blogging denir.
• İçeriğe göre bloglar sponsorlu, kişisel, kurumsal ve temasal olarak sınıflanır.
• Podcast ses dosyalarını RSS ile paylaştıran sistemdir; RSS yeni içeriğin izlenmesini kolaylaştıran dosya biçimidir.
• Usenet 1979'da, SixDegrees ile modern sosyal medya 1997'de başlamıştır.
• Haber siteleri, örneğin Milliyet, sosyal medya aracı sayılmaz.

Sayısal uçurum

Bilgi ve iletişim teknolojilerine ulaşma olanaklarındaki eşitsizlik.

Kitlesizleştirme

Mesajların herkese aynı biçimde değil, kişiye özel olarak seçilmiş kullanıcılara iletilmesi.

Eşzamansızlık

İçeriğe yayın zamanından bağımsız olarak istenen anda erişebilme.

Modülerlik

Medya ögelerinin birbirinden bağımsız parçalar olarak düzenlenebilmesi.

Otomasyon

İşlemlerin kullanıcı müdahalesi olmadan yürütülmesi.

Etkileşim

Alıcının verici konumuna geçebilmesi veya kaynağın mesaj denetimini artırabilmesi.

Yöndeşme

Yayıncılık, telekomünikasyon ve bilgi işlemin sayısal teknolojiyle tek ortamda birleşmesi; yakınsama da denir.

IPTV

Genişbant altyapı üzerinden internet protokolüyle sunulan televizyon yayını.

Motion capture

Oyuncuların algılayıcılı giysilerle hareketlerinin kaydedilerek animasyona aktarılması.

World Wide Web

Birbirine bağlanabilen çok sayıda siteden oluşan internet sunucu sistemi.

RSS

Yeni eklenen içeriğin kolayca izlenmesini sağlayan dosya biçimi.

Podcast

Ses dosyalarının RSS yoluyla istenildiğinde paylaşılmasını sağlayan yayın dağıtım sistemi.

• Rogers (etkileşimlilik, kitlesizleştirme, eşzamansızlık), Manovich (sayısal temsil, modülerlik, otomasyon, değişkenlik, kod çevrimi) ve Heeter'in listeleri birbirine karıştırılmamalıdır.
• Kitlesizleştirme Heeter'in boyutu, mobilite Manovich'in ilkesi değildir.
• Yöndeşme ile ilgili 'örnek olamaz' sorularında tek işlevli geleneksel ortam (kitap) aranır.
• Tarih sorularında 1992 (WWW), 1993 (internet bağlantısı), 1994 (cep telefonu), 1979 (Usenet), 1997 (SixDegrees) ayrılmalıdır.
• 'Yer almaz' tipi sorularda konuyla ilgisiz seçenek (bütçe yönetimi, gazete basmak, hesap silme) genellikle yanlıştır.