AUZEF Yeni Yönetim Yaklaşımları Çıkmış Sorular

Ders, yönetim düşüncesinin klasik, neoklasik ve modern aşamalarını, örgüt-çevre kuramlarını ve çağdaş konuları (bilgi ve entelektüel sermaye, toplam kalite, sanal örgütler, içsel pazarlama, işveren markası, girişimcilik) ele alır.

Klasik ve neoklasik yaklaşımlar

• Bilimsel Yönetim (Taylor), Yönetim Süreci (Fayol) ve Bürokrasi (Weber) klasik dönemin yaklaşımlarıdır.
• Klasik anlayış yalnızca resmi yapıya bakar; informel ilişkileri ve sosyal grupları göz ardı ettiği için eleştirilir.
• Hiyerarşi, departmanlaşma ve rasyonellik klasik yaklaşıma özgü kavramlardır.
• Weber'e göre görev ve yetkiler kişilere göre değil, yazılı kurallara göre belirlenir.
• Fayol'un ilkelerinde emir-komuta birliği ve yetki-sorumluluk vardır; merkeziyetçiliği savunur, yetki devri ona ait değildir.
• Hawthorne araştırmaları (Mayo) çalışanın informal grup normlarına göre davrandığını gösterdi; bağımsız birey görüşü çürüdü.

Modern, sistem ve durumsallık yaklaşımları

• Modern yaklaşım örgütü çevresiyle etkileşen açık sistem sayar; sinerji, teknoloji ve bilgi akışı temel kavramlardır.
• Sistemde alt sistemler birbiriyle ilişkilidir; kapalı sistem modern örgüt yapısının özelliği değildir.
• Durumsallık: tek bir en iyi yönetim yolu yoktur; çevre belirsizliği, teknoloji, büyüklük ve strateji yapıyı belirler.
• Durumsallık mikro ölçekli bakışa sahiptir; finansal varlıklar temel belirleyici sayılmaz.
• Postmodernizm bürokratik ve formal yapıya karşıdır; çeşitliliği ve bireysel özgürlüğü öne çıkarır.

Örgüt-çevre kuramları

• Çevreye uyum görüşleri adaptasyon, çevrenin belirleyiciliği görüşleri ise çevresel belirleyicilik olarak ayrılır.
• Bilgi İşleme, Örgütsel Strateji, İşlem Maliyeti ve Kurumsallaşma adaptasyon yaklaşımlarıdır; Popülasyon Ekolojisi değildir.
• Popülasyon Ekolojisi tek örgütü değil, aynı kaynaklar için yarışan örgüt topluluğunu inceler.
• Vekalet Yaklaşımı, çıkarları farklı iki tarafın ilişkisinden doğan sorunları ele alır.
• Kurumsallaşmada çevre önemini yitirmez; Kaynak Bağımlılığında güç örgütün davranış seçeneklerini etkiler.

Bilgi, yeni ekonomi ve entelektüel sermaye

• Yeni ekonomi bilgi, hizmet ve girişimciliğe dayanır; üretim odaklılığın yerini almıştır.
• Bilgi ekonomisinde büyük üretim birimleri yerine küçük ve yalın yapılar öne çıkar.
• Örtülü bilgi kişinin zihnindedir ve yazıya dökülmesi zordur; açık bilgi kodlanmıştır.
• Entelektüel sermaye patent, çalışan bilgisi, müşteri ilişkileri ve kültür gibi maddi olmayan varlıklardır; müşteri bileşenlerinden biridir.
• Yapısal sermayenin amaçlarından biri bilgiye zamanında erişimi sağlamaktır.
• Bilgi ve enformasyon, pahalı fiziksel ve finansal varlıkların yerini alabilir.

Toplam kalite yönetimi

• TKY sürekli iyileştirme, müşteri odaklılık, süreç yönetimi, liderlik ve tam katılıma dayanır.
• Takım çalışması esastır; bireysel çalışma, kurum içi rekabet ve bütçeye bağlı katı planlama TKY'ye uymaz.
• Deming yönetimi felsefe olarak ele almış, Ishikawa kalite çemberlerini yaygınlaştırmıştır.
• TKY 1980-1990'lı yıllarda yaygınlaşmıştır.
• Garvin'in boyutlarından uygunluk, standartlara uyum düzeyidir; güvenilirlik, performans ve estetik de boyuttur.
• Sağlıklı iletişim kararları hızlandırır.

Sanal ve şebeke organizasyonlar

• Sanal organizasyon esnek yapıdadır, birimler arası güven önemlidir, hiyerarşi güçlü değildir.
• Sanal organizasyon şebeke organizasyonun özel türüdür; her şebeke sanal değildir.
• Şebeke organizasyon, işletmelerin iş bölümüyle kurduğu uzun vadeli iş birliğidir.
• Aidiyet hissinin zayıflaması sanal yapının dezavantajıdır.
• Yönetimi için önoluşum, dışsal erişim ve koordinasyon mekanizmalarının üçü gerekir.
• Bilgiye erişim kolaylığı sanal örgütlerin doğuşunu etkilemiştir.

İçsel pazarlama ve işveren markası

• İçsel pazarlama çalışanı iç müşteri sayar; amaç iş tatmini ile hizmet kalitesini artırmaktır.
• Hizmet pazarlaması içsel, dışsal ve interaktif pazarlamayı birlikte kapsar.
• İnteraktif pazarlama müşteri-personel ilişkisine, dışsal pazarlama işletme-tüketici ilişkisine dayanır.
• İşveren markasının fonksiyonel faydaları ücret, eğitim, kariyer ve çalışma koşullarıdır; kurum kültürü psikolojiktir.
• Güçlü işveren markası işe alım maliyetini düşürür; üst yönetimin katılımı gerekir.

Girişimcilik, ortaklık ve diğer konular

• Örgüt içi girişimci bireysel kariyer ve itibar riski alır; finansal kayıp riski işletmeye aittir.
• Sosyal girişimcinin asıl amacı toplumsal fayda yaratmaktır, kâr değil.
• Lisanslamada patent ve marka hakkı bedel karşılığı başka firmaya açılır.
• İçsel kıyaslama aynı kuruluşun birimlerini birbiriyle karşılaştırır.
• Küçülme maliyetleri düşürmeyi, verimi artırmayı ve esnekliği hedefler.
• Psikolojik sözleşme yazısızdır ve dinamiktir; temel yetenek rakiplerce kolay taklit edilemez.

Açık sistem

Çevresiyle sürekli etkileşim ve bilgi alışverişi içinde olan örgüt anlayışıdır.

Durumsallık

Her koşulda geçerli tek bir en iyi yönetim biçimi olmadığını savunan yaklaşımdır.

Popülasyon Ekolojisi

Aynı kaynaklar için yarışan örgüt topluluklarını inceleyen, uyumu mümkün görmeyen yaklaşımdır.

Örtülü bilgi

Kişinin zihninde bulunan, kodlanmamış ve aktarılması güç deneyim temelli bilgidir.

Entelektüel sermaye

İşletmenin bilgi, patent, müşteri ilişkisi ve kültür gibi maddi olmayan varlıklarıdır.

Uygunluk

Ürünün tasarım özelliklerinin standartlara ne ölçüde uyduğunu gösteren kalite boyutudur.

Şebeke organizasyon

İşletmelerin iş bölümüyle uzun vadeli iş birliği yaptığı örgüt yapısıdır.

İçsel pazarlama

Çalışanları iç müşteri sayıp memnuniyetlerini artırarak hizmet kalitesini yükselten yaklaşımdır.

İşveren markası

İşverenin sunduğu işlevsel, duygusal ve psikolojik yararların bütünüdür.

Psikolojik sözleşme

Çalışan ile işveren arasındaki yazısız ve dinamik karşılıklı beklentilerdir.

Lisanslama

Patent veya marka haklarının bedel karşılığı başka firmaya kullandırılmasıdır.

İçsel kıyaslama

Bir kuruluşun kendi birimlerinin performansını birbiriyle karşılaştırmasıdır.

• Klasik kavramlar (hiyerarşi, merkeziyetçilik, resmi yapı, bütçeli plan) ile modern/TKY kavramları (sürekli gelişim, katılım, açık sistem) sık karıştırılır.
• Popülasyon Ekolojisi adaptasyon yaklaşımı değildir; diğer kuramlar uyumu kabul eder.
• Soru kökü 'yer almaz' ise çoğunlukla zıt anlamlı seçenek doğrudur: kurum içi rekabet, bireysel çalışma, kapalı sistem gibi.
• Fonksiyonel faydalar somuttur (ücret, eğitim); kültür ve aidiyet psikolojiktir.
• Sanal organizasyon şebekenin bir türüdür; tersi doğru değildir.