AUZEF Yönetimde Güncel Yaklaşımlar Çıkmış Sorular

Ders, yönetim düşüncesinin klasik, neoklasik ve modern dönemlerden günümüzün güncel yaklaşımlarına (kalite, bilgi, sanal örgüt, içsel pazarlama, girişimcilik) uzanan gelişimini anlatır. Örgüt-çevre ilişkisini açıklayan kuramlar da dersin ana eksenlerinden biridir.

Klasik, neoklasik ve modern dönem

• Bilimsel yönetim, yönetim süreci ve bürokrasi yaklaşımları klasik döneme aittir.
• Fayol yönetim süreci yaklaşımının öncüsüdür; emir-komuta birliği ve merkeziyetçilik onun ilkelerindendir.
• Weber'in bürokrasisinde görev ve yetkiler yazılı kural ve yönetmeliklerle belirlenir.
• Klasik teori yalnızca formal yapıya bakar, informal ilişkileri göz ardı eder; bu yönü eleştirilir.
• Hawthorne araştırmaları (Mayo) çalışanların informal grupların üyesi olarak grup normlarına göre davrandığını gösterdi.
• Modern yaklaşım örgütü açık sistem sayar; hiyerarşi ve kapalı sistem anlayışı klasiğe aittir.

Sistem ve durumsallık yaklaşımları

• Sistem yaklaşımında örgüt, birbiriyle ilişkili alt sistemlerden oluşur; çevreyle bilgi akışı sürer.
• Açık sistem, sistem çeşitlerinden biridir.
• Durumsallık her koşulda geçerli tek en iyi yol olmadığını savunur; bakış açısı mikrodur.
• Durumsallıkta yapıyı çevre belirsizliği, teknoloji, büyüklük ve strateji biçimlendirir; finansal varlıklar sayılmaz.

Örgüt-çevre ilişkisi kuramları

• Örgüt-çevre yaklaşımları çevresel belirleyicilik ve adaptasyon olarak ikiye ayrılır.
• Bilgi işleme, örgütsel strateji, işlem maliyeti ve kurumsallaşma adaptasyon grubundadır.
• Popülasyon ekolojisi tek örgütü değil, aynı kaynaklar için yarışan örgüt topluluğunu inceler.
• Vekalet yaklaşımı, çıkarları farklı iki tarafın ilişkisinde doğan sorunları ele alır.
• Kaynak bağımlılığı gücün kaynağını bağımlılık ilişkilerinde görür; bu güç davranış seçeneklerini de etkiler.
• Postmodernizm mikro ölçeklidir; bürokratik ve formal yapıya karşı çıkar, çeşitliliği öne çıkarır.

Toplam kalite yönetimi ve kıyaslama

• TKY sürekli iyileştirme, süreç odaklılık, tam katılım, liderlik, müşteri odaklılık ve takım çalışmasına dayanır.
• Rekabet, kurum içi rekabet, bireysel çalışma ve bütçeye göre katı plan TKY'ye ait değildir.
• Garvin'in boyutları arasında uygunluk, güvenilirlik, performans ve estetik vardır; geçerlilik yoktur.
• Deming yönetimi felsefe olarak ele almıştır; Ishikawa kalite çemberlerini yaygınlaştırmıştır.
• TKY 1980-1990'lı yıllarda yaygınlaştı.
• İçsel kıyaslama kurumun kendi birimlerini birbiriyle karşılaştırır; kıyaslama rakiplerle de yapılabilir.

Bilgi, entelektüel sermaye ve yeni ekonomi

• Örtülü bilgi kişinin zihnindedir ve kodlanmamıştır; açık bilgi kayıt altındadır.
• Entelektüel sermaye patent, bilgi, müşteri ilişkisi gibi maddi olmayan varlıklardır; müşteri bir bileşenidir.
• Yapısal sermayenin amaçlarından biri bilgiye zamanında erişimdir.
• Yeni ekonomi bilgi, hizmet ve girişimciliğe dayanır; üretim odaklılık sanayi ekonomisine aittir.
• Bilgi ekonomisinde üretim birimleri büyümez, küçük ve yalın yapılar öne çıkar.

Sanal ve şebeke organizasyon

• Sanal organizasyon şebeke organizasyonun özel türüdür; her şebeke sanal değildir.
• Şebeke organizasyon, işletmeler arası uzun vadeli iş bölümüne dayanır.
• Sanal yapı esnektir, hiyerarşisi zayıftır ve birimler arası güven önemlidir.
• Yönetimi için önoluşum, dışsal erişim ve koordinasyon mekanizmalarının üçü gerekir.
• Aidiyet duygusunun zayıflaması dezavantajdır; bilgiye erişim kolaylığı doğuş nedenidir.

İçsel pazarlama ve işveren markası

• İçsel pazarlama çalışanı iç müşteri sayar; amaç hizmet kalitesini yükseltmektir.
• Hizmet pazarlaması içsel, dışsal ve interaktif pazarlamayı kapsar.
• Dışsal pazarlama işletme-tüketici, interaktif pazarlama müşteri-personel ilişkisine dayanır.
• Güçlü işveren markası işe alım maliyetini düşürür; ücret, eğitim, kariyer fonksiyonel, kurum kültürü psikolojik faydadır.
• Vizyon boyutu çalışanın işletmeyi sahiplenmesini destekler.

Girişimcilik, küçülme ve diğer konular

• Sosyal girişimcinin esas amacı toplumsal faydadır, kâr değil.
• Örgüt içi girişimci daha çok kariyer ve itibar gibi bireysel riskler üstlenir.
• Küçülme maliyeti düşürmeyi, verimi artırmayı ve esnekliği hedefler.
• Lisans anlaşması patent gibi hakların bedel karşılığı kullandırılmasıdır.
• Psikolojik sözleşme yazısız beklentilerdir ve dinamiktir.

Durumsallık

Tek en iyi yönetim biçimi yoktur; koşullara göre değişir.

Popülasyon ekolojisi

Çevresel belirleyiciliği savunur ve örgüt topluluklarını inceler.

Örtülü bilgi

Deneyim ve sezgiye dayalı, kişinin zihnindeki kodlanmamış bilgidir.

Bürokrasi yaklaşımı

Weber'e ait, yazılı kurallara dayalı kişilerden bağımsız yönetimdir.

İçsel kıyaslama

Kurumun kendi birimlerini birbiriyle karşılaştırmasıdır.

Şebeke organizasyon

İşletmelerin uzun vadeli iş bölümüyle kurduğu yapıdır.

İşveren markası

İşe alımla sunulan işlevsel, duygusal ve psikolojik yararların bütünüdür.

İnteraktif pazarlama

Müşteri ile personel arasındaki karşılıklı ilişkiye dayanır.

Lisanslama

Patent veya marka haklarının bedel karşılığı başka firmaya kullandırılmasıdır.

Mesleki tükenmişlik

Duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarıda düşme boyutlarıdır.

• Hiyerarşi, kapalı sistem, bürokrasi ve merkeziyetçilik klasik; açık sistem ve bilgi akışı modern yaklaşıma aittir.
• Popülasyon ekolojisi adaptasyon grubunda değildir; diğerleri uyumu kabul eder.
• Soru kökündeki 'yer almaz' ve 'yanlıştır' ifadelerine dikkat edilmeli; TKY'de rekabet ve bireysel çalışma yoktur.
• Fonksiyonel faydalar somut, kurum kültürü ve aidiyet psikolojiktir.
• Sanal organizasyon şebekenin özel türüdür, tersi doğru değildir.