Anadolu AÖF Çocuk, Bilim ve Teknoloji Çıkmış Sorular

Ders; bilimin tanımını, tarihsel gelişimini ve doğasını, bilimsel süreç becerilerini, kavram öğretimini ve okul öncesi dönemde fen öğretiminin ilke ve ortamlarını ele alır. Amaç, çocuğun bilimi küçük yaşta doğru tanıması ve bilimsel düşünme alışkanlığı kazanmasıdır.

Bilimin tanımı ve tarihsel gelişimi

• Bilim, bilgi üretme eylemi olarak tanımlanır (Conner).
• Bilimin felsefeden ayrılması Aydınlanma ve modern bilim dönemine denk gelir.
• Paradigma değişimi, yani bilimsel devrim kavramı Kuhn'a aittir.
• Doğal dünyadaki olguları inceleyen alan doğa bilimleridir.
• Bilimde ölçüt doğrulanabilirlik değil yanlışlanabilirliktir.

Bilimin doğası

• Bilimsel bilgi yeni kanıtlarla değişebilir; yumurta ve kolesterol örneği değişebilir doğayı gösterir.
• Bilimin doğası öznel bir yön taşır; nesnel doğa bu özellikler arasında sayılmaz.
• Fonların toplumun öncelik verdiği alanlara aktarılması bilimin sosyal ve kültürel doğasını yansıtır.
• Bilimin doğasını kavrayan birey, bilimi yalnızca uzmanlara bırakılacak bir iş saymaz.
• Küçük yaştan vurgulanması, bilimin zor bir uğraş olduğu düşüncesini değil, olumlu bakışı destekler.

Bilim insanı ve bilimsel tutum

• Bilim insanları sosyaldir; kongrelerde çalışma sunmak diğerleriyle iletişim halinde olmalarını gösterir.
• Sürekli yalnız çalışan, ilişkiden uzak bir bilim insanı imajı doğru değildir.
• Bilimsel tutum nesnellik gerektirir; sübjektif davranmak tutumu zayıflatır.
• Çocuklar keşif sürecini bilim insanlarına benzer yaşarsa kalıcı ve verimli öğrenme gelişir.

Bilimin doğasını öğretme yaklaşımları

• Dolaylı yaklaşım: kazanımlar fen öğrenilirken kendiliğinden, yan ürün olarak edinilir.
• Doğrudan-yansıtıcı yaklaşım: bilimin doğası etkinliklerde açıkça vurgulanır, sonrasında tartışmayla pekiştirilir.
• Bilimin küçük yaşta öğretilmesini savunan gerekçeler arasında bilginin geniş kapsamlı olması yoktur.

Bilimsel süreç becerileri ve değişkenler

• Tahmin etme temel süreç becerilerindendir; diğer seçenekler bütünleştirici becerilerdir.
• Teknoloji kullanma bilimsel süreç becerisi değildir.
• Deneyde araştırmacının değiştirdiği etken bağımsız, ölçülen sonuç bağımlı değişkendir.
• Sıcaklığın çözünmeye etkisi deneyinde bağımlı değişken çözünme hızıdır.

Kavramlar ve kavram öğretimi

• Kavramlar zamanla gelişip değişebilir; değişmezlik özellikleri arasında değildir.
• Kavramlar doğal yaşantılarla da öğrenilir.
• Kavram haritaları bilgileri hiyerarşik düzenleyip görsel gösterir.
• Analojiler soyut kavramları somutlaştırmaya yardım eder.
• Kavram karikatürleri karakter diyalogları ve resimlerle tartışmayı teşvik eder.
• Kavram yanılgıları uygun yöntemlerle giderilebilir; bir öğretim tekniği değildir.

Erken çocuklukta fen öğretimi ve ortam

• Amaçlar arasında temel bilgi sunma, çocuğun kendini ve çevresini anlaması ile duyuşsal ve psikomotor beceriler yer alır.
• Fen ve Doğa köşesinde çocuk materyallerle deneme yapar ve yaşantı edinir.
• Fen ortamında canlı hayvan bulundurmak zorunlu değildir.
• Vygotsky bilginin sosyal çevrede, etkileşimle oluştuğunu savunur.
• Batma-yüzme, emme ve mıknatıs özellikleri maddenin özellikleri konusuna girer.
• İnsan vücudu fiziksel değil biyolojik bilimler alanındadır.

Paradigma değişimi

Bilimsel devrimle egemen bakış açısının yenisiyle yer değiştirmesi; Kuhn'un kavramıdır.

Yanlışlanabilirlik

Bilimsel bilginin ölçütüdür; doğrulanabilirlik değildir.

Dolaylı yaklaşım

Bilimin doğası kazanımlarının ayrıca vurgulanmadan, yan ürün olarak edinileceğini varsayar.

Doğrudan-yansıtıcı yaklaşım

Bilimin doğasını açıkça vurgulayıp etkinlik sonrası tartışmayla pekiştirir.

Kavram haritası

Kavramlar arası bağları hiyerarşik ve görsel biçimde gösteren araç.

Kavram karikatürü

Konuşan karakterler ve resimlerle öğrencileri tartışmaya yönelten strateji.

Analoji

Soyut kavramı tanıdık, somut bir benzerlikle anlatmaya yarayan zihinsel yapı.

Kavram yanılgısı

Kavramların yanlış anlaşılması durumu; öğretim yöntemleriyle giderilebilir.

Bağımsız ve bağımlı değişken

Bağımsız olan değiştirilen etkendir, bağımlı olan ölçülen sonuçtur.

Fen ve Doğa köşesi

Okul öncesinde çocukların fen materyalleriyle deneme yaptığı öğrenme alanı.

• Dolaylı yaklaşım ile doğrudan-yansıtıcı yaklaşım karıştırılmamalı; açık vurgu ve tartışma doğrudan-yansıtıcıdadır.
• Olumsuz ifadeli sorularda (olmaz, yer almaz, değildir) kökteki olumsuzluk dikkatle okunmalı.
• Bilimde nesnellik ve doğrulama bilimin doğası özelliği olarak seçeneklerde tuzak olabilir; öznel doğa ve yanlışlanabilirlik doğrudur.
• Temel ve bütünleştirici süreç becerileri ayrılmalı; tahmin etme temel beceridir.
• Kavram yanılgısı bir öğretim yöntemi değildir; yöntemlerle giderilen bir durumdur.