Anadolu AÖF Halkla İlişkiler Çıkmış Sorular

Halkla ilişkiler dersi, kurumların hedef kitleleriyle planlı, sürekli ve karşılıklı yarara dayalı iletişim kurma sürecini anlatır. Kampanya planlama, analiz teknikleri, hedef kitle, mesaj tasarımı, kriz yönetimi, etik ve lobicilik gibi konular işlenir.

Tarihsel gelişim ve modeller

• Alanın ilk kitabı Edward Bernays tarafından 1923'te yazılmıştır; aynı yıl ilk halkla ilişkiler dersini de o vermiştir.
• Grunig ve Hunt dört model tanımlamıştır: basın ajansı/tanıtım, kamuyu bilgilendirme, iki yönlü asimetrik ve iki yönlü simetrik.
• Basın ajansı modeli P. T. Barnum, kamuyu bilgilendirme Ivy Lee, iki yönlü asimetrik model Bernays ile anılır.
• İki yönlü simetrik model en gelişmiş ve en etik olanıdır; karşılıklı anlayış ve etkileşime dayanır.
• Eski Yunan'da agora, Roma'da forum halkın kamusal konuları tartıştığı alanlardı.

Planlama, analiz ve hedef belirleme

• Marston'ın RACE modeli araştırma, eylem/planlama, iletişim ve değerlendirme basamaklarından oluşur.
• PEST dış çevreyi, SWOT hem iç hem dış etkenleri inceler; rekabet analizi kurumun sermayesi, markası ve güçlü yönlerine bakar.
• SMART ölçütleri: belirli, ölçülebilir, ulaşılabilir, ilgili, zamana bağlı.
• Rice ve Atkin'e göre amaçlar değerlendirilebilir, kurama dayalı, gerçekçi, sıralı olmalı ve yayılım hedefleri içermelidir.
• Vizyon gelecekte varılmak istenen noktayı, misyon bugünkü varlık nedenini anlatır.
• Bütçe, belirli dönemin gelir ve harcamalarını sayısal gösteren mali plandır; kaynakların verimli kullanımını sağlar.

Hedef kitle ve iletişim süreci

• Hedef kitleler mevcut ve potansiyel olarak ayrılır; çalışanlar ve mevcut müşteriler mevcut kitledir.
• Sorunu henüz fark etmemiş grup oluşmamış (gizli) hedef kitledir; Grunig'in durumsal kamu kuramına dayanır.
• İletişim ögeleri kaynak, mesaj, kanal, alıcı, geri bildirim ve gürültüdür.
• Çift yönlü iletişimde taraflar kaynak ve alıcı rollerini karşılıklı değiştirir.
• Hedef kitle stratejisi medya seçimi ve mesaj tasarımını kapsar; ortak seçimi iş birliği stratejisidir.

Mesaj ve söylem tasarımı

• Aristoteles'e göre ikna için ethos (güvenilirlik), pathos (duygu) ve logos (mantık) birlikte kullanılır.
• Dil ve üslup, anlamın nasıl algılanacağını belirler.
• Dijital medyada mesajın belirgin niteliği hızdır; kısalık ve etkileşim önemlidir.
• Altı Şapkalı Düşünme'de yeşil şapka yaratıcılığı simgeler; teknik Edward de Bono'ya aittir.

Uygulama, izleme ve raporlama

• İzleme kampanya sürerken yapılır; değerlendirme bitince sonuçları hedeflerle kıyaslar.
• Optimizasyon, süreç içindeki verilerle stratejiyi güncelleyip performansı artırmaktır.
• Raporlama kurumun sorumluluğunu göstermesini ve deneyimden ders çıkarmasını sağlar.
• Raporda dil açık, sade ve nesnel olmalıdır; süslü sanatsal anlatım amaç değildir.
• Basın bültenleri kurum haberlerini iç ve dış kitlelere kesintisiz ulaştırır.

Kriz, kurum içi yapı ve itibar

• Kriz iletişiminin işlevi itibar kaybını önlemek ve güveni yeniden kurmaktır.
• Kriz planı yazılı olmalı ve ilgililere kolay ulaşacak biçimde dağıtılmalıdır.
• Halkla ilişkiler birimi üst yönetime yakın olursa onay ve kaynak süreçleri kısalır, karar hızlanır.
• İtibar yönetiminde mesaj hazırlama ve paydaş ilişkileri uygulama evresinde yürütülür.
• Stratejik iletişim uzun vadeli, planlı ve önleyicidir; günü kurtarmaya yönelik değildir.
• Öneri ve şikâyet mekanizmaları iç halkla ilişkilere örnektir.

Araçlar, lobicilik ve etik

• Sponsorluk dolaylı tanıtım sağlar; reklam mesajı doğrudan verir.
• Ürün yerleştirmede izleyici ticari iletişimi içerikten ayırt edebilmelidir; gizli reklam yasaktır.
• Avrupa'da lobicilik 1950'lerde profesyonelleşmiştir; ortak hareket eden lobicilik kolektif (koalisyon) lobiciliktir.
• Etik kuramlar davranışların ahlaki doğruluğunu değerlendirir.
• Etik dışı tutumların yayılması denetim eksikliği ve yetersiz etik eğitimiyle ilgilidir.
• Meslek kuruluşları: PRSA (Amerika), TÜHİD (Türkiye), IPRA (uluslararası).

RACE

Araştırma, eylem, iletişim ve değerlendirmeden oluşan planlı süreç modeli.

PEST

Politik, ekonomik, sosyal ve teknolojik dış çevre analizi.

SWOT

Güçlü ve zayıf yönler ile fırsat ve tehditleri inceleyen çözümleme.

SMART

Hedeflerin belirli, ölçülebilir, ulaşılabilir, ilgili ve zamana bağlı olmasını sağlayan ölçütler.

Oluşmamış hedef kitle

Sorunla karşı karşıya olduğu hâlde bunu henüz fark etmemiş grup.

Pazarlama karması (4P)

Ürün, fiyat, dağıtım ve tutundurma unsurları.

Optimizasyon

Kampanya sürerken elde edilen verilerle stratejiyi güncelleme.

İkincil araştırma

Başkalarınca derlenmiş rapor ve istatistiklerden yararlanma.

Kazan-kazan stratejisi

Kurum ve hedef kitlenin ikisinin de yarar sağladığı yaklaşım.

Dağıtıcı

Üretici ile tüketici arasındaki tüm aracılar için genel ad.

Kolektif lobicilik

Lobicilerin ortak hedef için birlikte hareket etmesi.

• Vizyon gelecekle, misyon bugünle ilgilidir; karıştırılmamalıdır.
• İzleme kampanya sürerken, değerlendirme kampanya bittikten sonra yapılır.
• Simetrik modelde karşılıklı anlayış, asimetrik modelde tek yönlü ikna öne çıkar.
• SWOT'ta güçlü ve zayıf yönler içsel, fırsat ve tehditler dışsaldır.
• Şapka renkleri: beyaz bilgi, kırmızı duygu, siyah risk, sarı olumlu yön, mavi süreç, yeşil yaratıcılık.