Anadolu AÖF Havaalanı Sistemi Çıkmış Sorular

Havaalanı Sistemi dersi; havaalanlarının yapısını, hava ve kara tarafı unsurlarını, kapasiteyi, ışıklandırma ve işaretlemeyi, yer hizmetlerini, çevre etkilerini ve havacılık kuruluşlarını ele alır. Planlama ilkeleri ile ülkelere göre havaalanı sınıflandırmaları da konunun parçasıdır.

Kuruluşlar ve sınıflandırma

• ICAO, 1944 Chicago Sözleşmesi ile kurulan ve BM'ye bağlı sivil havacılık örgütüdür; devletler üyedir.
• IATA, havayolu şirketlerinin üye olduğu uluslararası ticaret birliğidir.
• ICAO havaalanları için 4 harfli kodlar kullanır (ör. LTFM); 3 harfli IATA kodları ticari işlemlerde öne çıkar.
• ABD'de ana gruplar ticari hizmet, kargo, rahatlatıcı ve genel havacılık havaalanlarıdır.
• İngiltere'de büyük havaalanları özel sektörde, küçük yerel havaalanları çoğunlukla kamudadır.
• Türkiye'de özel amaçlarla işletilmesi uygun görülen terminaller D grubu havaalanlarındadır.

Hava tarafı ve kara tarafı unsurları

• PAT sahası pist, apron ve taksi yolunun baş harflerinden oluşur.
• Taksi yolu, pisti apronlara ve diğer hava tarafı tesislerine bağlar.
• Otopark, tren istasyonu ve otobüs durağı kara tarafındaki yer ulaşım tesisleridir.
• Gelen yolcu pasaport kontrolünden sonra bagaj teslim alanına geçer.
• Pier konsepti, ana terminale parmak biçimli uzantılar eklenerek uçak park sayısını artırır.

Kapasite

• Statik kapasite, bir alanın aynı anda barındırabileceği en yüksek miktardır.
• Pist kapasitesini etkileyen önemli etmenlerden biri ayırma minimumlarıdır.
• Kapıda kalma süresi uçak büyüklüğü, yolcu ve yük miktarı ile yer hizmeti hızına bağlıdır; kapı sayısı buna etki etmez.
• Altyapı geliştirilebilir, fakat meteorolojik koşullar değiştirilemez; yalnızca etkileri yönetilir.

Pist yönü ve planlama

• Yan rüzgâr dikkate alınarak hesaplanan pist kullanım faktörü en az %95 olmalıdır.
• Tek pistin rüzgâr kapsamı %95'in altındaysa farklı doğrultuda ikinci pist eklenir.
• Planlama sırası: amaç ve hedefler, alternatifler, seçim, yol haritası.
• Çevresel önlemler en etkili biçimde yer seçimi ve tasarımın yapıldığı planlama aşamasında alınır.

Işıklandırma, işaretleme ve manialar

• Pist sonu ışıkları kırmızıdır.
• Taksiyolu ışıkları merkezde yeşil, kenarlarda mavidir; kanat bar ışıkları bunlardan değildir.
• Kategori I yaklaşma ışıkları eşikten 900 m uzanır, 300. metrede krosbar bulunur.
• Düşük yoğunluklu C tipi mania ışıkları kara araçlarını işaretler.
• Bilgi levhaları sarı/siyah renk düzenindedir.
• Uçuş emniyetini tehdit eden doğal veya yapay engellere mania denir.

Hizmetler ve acil durum

• Uçakların rutin bakımı havaalanı işletmesinin operasyonel hizmeti sayılmaz.
• Apron yönetim hizmeti park yeri atamayı, park ettirmeyi ve kılavuzlamayı kapsar.
• Apron emniyeti; temizlik, yakıt ikmali denetimi ve motor itiş gücüne karşı korumayı içerir.
• Uçak üzerindeki kar ve buzun giderilmesi uçak temizliği hizmetleri içinde sayılır.
• RFF ekipleri pist başına 2 dakikada, en çok 3 dakikada ulaşmalıdır.
• ICAO'ya göre CAT 6 ve 7 için en az 2 RFF aracı hazır bulunur.
• Güvenlik havacılık operasyonunun temel unsurudur; otopark, vergisiz satış, yeme-içme havacılık dışı gelirdir.
• Palet, paketlenmiş yüklerin forklift ile taşınmasını sağlayan platformdur.

Çevre etkileri

• Uçak gürültüsü en belirgin ve denetimi en zor çevre etkisidir.
• Uçaklar, kara taşıtları ve inşaat faaliyetleri yerel hava kirliliği kaynağıdır; elektrikli raylı sistemler değildir.
• Gürültüyü azaltmada uçuş prosedürleri ve motor teknolojisi kullanılır; karayolu kullanımını artırmak çözüm değildir.
• ISO 14000 serisi çevre yönetim standartlarını kapsar.
• Çevre yönetim sistemi, çevresel hedeflerin düzenli yöntemle hayata geçirilmesini sağlar.

ICAO

Chicago Sözleşmesi ile kurulan, sivil havacılığın emniyetli ve düzenli gelişmesini amaçlayan BM kuruluşu.

IATA

Havayolu şirketlerini temsil eden uluslararası ticaret birliği.

PAT sahası

Pist, apron ve taksi yolundan oluşan uçak hareket alanı.

Statik kapasite

Bir tesisin aynı anda fiziksel olarak alabileceği en yüksek miktar.

Ayırma minimumları

Uçaklar arasında bırakılması zorunlu mesafe ve zaman aralıkları.

Mania

Uçuş emniyetini tehlikeye sokan doğal veya yapay engel.

RFF

Kurtarma ve yangınla mücadele hizmeti.

Palet

Yükleri birim hâline getirip forklift ile taşımayı kolaylaştıran platform.

Pier konsepti

Ana terminalden apron yönüne uzanan parmak biçimli koridor tasarımı.

Çevre yönetim sistemi

İşletmenin çevre politika ve faaliyetleri için stratejik çerçeve sağlayan yapı.

Apron emniyeti

Apron temizliği, yakıt ikmali denetimi ve jet blast korumasını kapsayan hizmet.

• ICAO devletlerin üye olduğu BM kuruluşudur; IATA havayollarının ticaret birliğidir. İkisi karıştırılmamalı.
• ICAO kodu 4 harfli, IATA kodu 3 harflidir.
• Apron yönetimi park yeri atama ve kılavuzlamayı, apron emniyeti temizlik ve yakıt güvenliğini kapsar.
• Olumsuz ifadeli sorularda (yer almaz, değildir) kapsam dışı olanı bulmak gerekir; güvenlik havacılık içi, otopark havacılık dışıdır.
• Rakam sorularında 95 (pist kullanım faktörü), 2-3 dakika (RFF süresi), 900 m ve 300. metre (Kategori I) ayrı ayrı ezberlenmeli.