ATA-AÖF Halkla İlişkiler Çıkmış Sorular

Halkla ilişkiler dersi; iletişim sürecini, alanın tarihsel gelişimini ve modellerini, hedef kitle ile kampanya planlamasını, kriz, itibar, etik, lobicilik ve sponsorluk konularını bir bütün olarak ele alır. Pazarlama ile yönetim kavramlarıyla ilişkisi de sorulara yansır.

İletişim ve halkla ilişkilerin temel nitelikleri

• İletişimde kaynak mesajı üretir, kanal taşır, alıcı alır; alıcının tepkisi geri bildirim olarak kaynağa döner.
• Çift yönlü iletişimde taraflar rollerini karşılıklı değiştirir; halkla ilişkiler tek yönlü değil karşılıklı iletişime dayanır.
• Halkla ilişkiler sürekli ve planlı bir yönetim işlevidir; yalnız kriz anında devreye girmez.
• Kurum ile paydaşlar arasında köprü görevi görür; amaç anlayış, güven ve iyi niyettir.
• Kişiler arası iletişim en ikna edici ama en az kişiye ulaşan ortamdır; kitle iletişimi geniş ama daha az ikna edicidir.

Tarihsel gelişim ve modeller

• Grunig ve Hunt dört model tanımlamıştır: basın ajansı, kamuyu bilgilendirme, iki yönlü asimetrik ve iki yönlü simetrik.
• Barnum basın ajansı modeliyle, Ivy Lee kamuyu bilgilendirme modeliyle, Bernays asimetrik modelle anılır.
• İki yönlü simetrik model karşılıklı anlayışa dayanır ve en etik model sayılır.
• Bernays alanın ilk kitabını yazmıştır; Ivy Lee Yeşerme Çağı'nın tanınmış ismidir.
• Türkiye'de ilk kurumsal halkla ilişkiler birimini Koç Holding kurmuş, ilk başarılı halka yönelik kampanya nüfus planlaması olmuştur.

Hedef kitle ve mesaj tasarımı

• Hedef kitle mevcut ve potansiyel diye ayrılır; potansiyel iş gücü henüz kurumda çalışmayanlardır.
• Sorunun farkında olmayan grup oluşmamış, harekete geçen grup aktif hedef kitledir.
• Ethos güvenilirliği, pathos duyguyu, logos mantıksal kanıtı simgeler; etkili ikna üçünü birlikte kullanır.
• Dil ve üslup, anlamın nasıl algılanacağını belirler.
• Dijital mesaj tasarımında hız, kısalık ve etkileşim ön plandadır.

Kampanya planlaması ve değerlendirme

• Program araştırmayla başlar; RACE modeli araştırma, eylem, iletişim ve değerlendirmeden oluşur.
• SWOT'ta iç unsurlar güçlü ve zayıf yönler, dış unsurlar fırsat ve tehditlerdir; PEST dış çevreyi inceler.
• SMART hedefler belirli, ölçülebilir, ulaşılabilir, ilgili ve zamana bağlıdır.
• İzleme kampanya sürerken yapılır, değerlendirme bitince; optimizasyon izleme verisiyle stratejiyi güncellemektir.
• Bütçe sayısal mali plandır; raporlama hesap verebilirlik ve deneyimden ders çıkarma sağlar.

Kriz ve kurumsal itibar

• Kriz kurumun temel amaçlarını ve varlığını tehdit eder; nedenleri içsel (yönetimsel) ve dışsal olabilir.
• Kriz planı yazılı olmalı, ilgili kişilere dağıtılmalı; önleme, kriz ekibi ve çağrı planı içermelidir.
• Proaktif yaklaşım krizi başlamadan önlemeyi hedefler ve stratejik planlama gerektirir.
• Halkla ilişkiler birimi üst yönetime yakın olursa onay ve kaynak işleri hızlanır.
• İtibar süreci analiz, planlama, uygulama, izleme evrelerinden oluşur; mesaj hazırlama uygulamadadır.
• Kurumsal itibar tüm paydaşların algısıdır, yalnız iç paydaşları kapsamaz.

Lobicilik, sponsorluk ve etkinlikler

• Baskı grupları ortak çıkar için siyasi otoriteyi etkiler; doğrudan lobicilik karar vericilerle yüz yüze temastır.
• Kolektif lobicilikte farklı lobiciler ortak amaç için birleşir.
• Avrupa'da lobicilik 1950'lerde profesyonelleşmeye başlamıştır.
• Sponsorluk dolaylı tanıtım sağlar; başarısı farkındalıkla ölçülür.
• Seminer, fuar, konferans toplantıdır; basın bülteni yazılı araçtır. Fuarda temsilci denetimi amaç değildir.

Etik, pazarlama ve yönetim

• Zayıf denetim ve yetersiz etik eğitimi etik dışı davranışı yayar; etik kuramlar davranışın ahlaki doğruluğunu değerlendirir.
• Pazarlama karması ürün, fiyat, dağıtım ve tutundurmadır; pazarlamanın asıl hedefi satıştır.
• Verimlilik en az girdiyle en çok çıktı, etkinlik uygulamanın kalitesidir.
• Vizyon gelecekte varılacak noktayı, misyon bugünkü varoluş nedenini anlatır.
• Planlama geleceğe dair kararları önceden vermektir; matriks yapı karmaşık projelerde seçilir.

Geri bildirim

Alıcının mesaja verdiği tepkinin kaynağa ulaşmasıdır.

Kamuyu bilgilendirme modeli

Doğru bilginin kuruma tek yönlü akışla halka iletildiği modeldir.

İki yönlü simetrik model

Kurum ile hedef kitlenin karşılıklı anlayış ve etkileşimle uzlaştığı modeldir.

Kazan-kazan stratejisi

Kurum ve hedef kitlenin ikisinin de yarar sağladığı yaklaşımdır.

Proaktif halkla ilişkiler

Krizleri ortaya çıkmadan önce planlı biçimde önlemeye çalışan anlayıştır.

Kriz yönetimi

Ani olumsuz olaylarda iletişimi denetleyip itibarı koruma çalışmasıdır.

Baskı grubu

Ortak çıkarları için siyasi otoriteyi etkilemeye çalışan örgütlü topluluktur.

İkincil araştırma

Başkalarınca derlenmiş rapor ve istatistiklerden yararlanan araştırmadır.

Optimizasyon

Kampanya sürerken izleme verisiyle stratejiyi geliştirmektir.

Altı Şapkalı Düşünme

De Bono'nun tekniğidir; yeşil şapka yaratıcı fikir üretimini simgeler.

Uyumlaşma

Carroll'a göre etik sorumlulukların asgari düzeyde karşılanmasıdır.

TÜHİD ve PRSA

Sırasıyla Türkiye Halkla İlişkiler Derneği ile Amerika Halkla İlişkiler Derneği'dir.

• Barnum, Ivy Lee ve Bernays hangi modelle anılıyorsa o eşleşme sık sorulur; karıştırılmamalıdır.
• İzleme süreç boyunca, değerlendirme kampanya bittikten sonra yapılır.
• Soruda yanlış olan sorulduğunda tek yönlülük, yalnız kriz anı ve yalnız iç paydaş gibi ifadeler genellikle yanlış şıktır.
• Mevcut ve potansiyel hedef kitle ile oluşmamış ve aktif hedef kitle ayrımına dikkat edilmelidir.
• Vizyon gelecekle, misyon bugünle; verimlilik girdi-çıktıyla, etkinlik kaliteyle ilgilidir.