ATA-AÖF Olimpik Spor Branşları Çıkmış Sorular

Olimpik Spor Branşları dersi, antik ve modern olimpiyatların tarihini, olimpik ruhu, uluslararası federasyonların rolünü ve yaz-kış oyunlarındaki başlıca spor dallarının kurallarını tanıtır.

Antik Olimpiyatlar

• Oyunlar MÖ 776'da Olimpia'da başlamış, Zeus'a adanmış kutsal alanda yapılmıştır; düzenleme, hakem ataması ve kutsal barış Elis'e aitti.
• İlk ve tek yarışma yaklaşık 192 m'lik stadion adlı sürat koşusuydu; hoplit, pankreasyon ve güreş sonradan eklendi.
• Katılımcılar özgür doğmuş, Yunan kökenli, ağır suç işlememiş erkeklerdi; asker olma şartı yoktu.
• Şampiyonluğun siyasi güç aracı sayılması, Roma işgali ve yöneticilerin takvime müdahalesi oyunları zayıflattı.
• MS 393'te I. Theodosius'un kararıyla pagan kökenli oyunlar yasaklandı.

Modern Olimpiyat Hareketi

• Fransız eğitimci Pierre de Coubertin IOC'yi kurarak modern olimpiyatları canlandırdı; IOC'nin merkezi Lozan'dadır.
• Olimpizm herkese açık, yaşam boyu hedefli ve iş birliğine dayalı bir felsefedir; yalnız elit sporcuya hitap etmez.
• 1896 Atina'da birinciye gümüş madalya, zeytin tacı; ikinciye bronz madalya, defne tacı verildi. Altın madalya ilk 1904 St. Louis'te görüldü.
• Beş halkalı bayrak ilk kez 1920 Anvers Oyunları'nda kullanıldı.
• Amatörlük ideali en çok kadınları dışarıda bırakması nedeniyle eleştirildi; 1896'da hiç kadın yarışmadı.

Oyunların Yapısı ve Programı

• Yaz ve kış oyunları dörder yıl arayla düzenlenir.
• Meşale açılışta yakılır ve kapanışa kadar yanar.
• 1940 ve 1944 Kış Oyunları II. Dünya Savaşı yüzünden yapılamadı.
• Paris 2024'te yaz programı 32 dala çıktı; kış oyunları 8 dal sayılır. Breaking olimpiyata ilk kez Paris'te girdi.
• İlk Kış Paralimpik Oyunları 1976'da İsveç'in Örnsköldsvik şehrinde yapıldı.

Uluslararası Federasyonlar

• Federasyonlar kuralları belirler, şampiyona düzenler ve sporu tanıtır; ulusal federasyonları üye kabul eder.
• Dernek kurmak görevleri arasında değildir.
• Sürekli güçlükleri, sporun dünya çapında yaygınlaşmasını ve katılımı özendirmektir.
• Atletizmin dünya örgütü 1912'de kurulan IAAF'tı; 2019'da World Athletics adını aldı.
• Atletizm koşu, atlama ve atma hareketleriyle olimpiyatların temel dalıdır.

Atletizm, Atıcılık ve Çok Dallı Sporlar

• Atma dalları disk, cirit, gülle ve çekiçtir; ip atma yoktur.
• Modern pentatlon eskrim, yüzme, binicilik, atış ve koşudan oluşur; kürek içinde yoktur.
• Triatlon sırasıyla yüzme, bisiklet, koşudur (1,5 km, 40 km, 10 km).
• Atıcılıkta havalı tüfek ve tabanca 10 m, çabuk atış tabanca 25 m, tüfek 3 pozisyon 50 m'dir.
• Olimpik klasik yay okçuluğunda atış mesafesi 70 metredir.

Jimnastik ve Binicilik

• Artistik jimnastikte erkekler 6, kadınlar 4 aletle yarışır.
• Ritmik cimnastik yalnız kadın sporudur; ip, çember, top, labut, kurdele kullanılır.
• Üç günlük koşu (eventing) terbiye, arazi ve engel etaplı en kapsamlı binicilik disiplinidir.
• Engel atlamada parkur çıta düşürmeden, reddetmeden ve süre içinde tamamlanır.

Dövüş ve Raket Sporları

• Eskrim kesici ve batıcı olmayan esnek silahlarla hücum-savunma esasına dayanır; Türk milli takımı ilk kez 1924 Paris'te yarıştı.
• Boks ring denen kare alanda yumruk atma ve sakınma esasına dayanır; kadınlarda 61 kg sıklet yoktur.
• Judoda ippon tam puandır ve maçı hemen bitirir.
• Badmintonda set 21 sayıdır.
• Halterde IWF yaş sınıfları büyükler, gençler ve yıldızlardır.

Takım, Su ve Kış Sporları

• Hentbolda top 3 saniye ve 3 adım taşınabilir.
• Ragbide drop gol 3 puandır.
• Curling dörder kişilik takımlarla buzda taş kaydırma sporudur; tekerlekli sandalye curlingde süpürme yapılmaz.
• Kano sprintte tek-çift kano ve kayak vardır; üçlü kano yoktur.
• Kısa kulvar sürat patenisinde 500, 1.000, 1.500 m ve erkekler 5.000 m bayrak vardır.
• Kürekte ileri yaş sporcular masterlar kategorisinde yarışır.

Elis

Antik oyunları düzenleyen, hakemleri atayan ve kutsal barışı ilan eden şehir devleti.

Stadion

Antik oyunların ilk yarışması olan kısa mesafe sürat koşusu.

IOC

Uluslararası Olimpiyat Komitesi; Coubertin tarafından kurulmuş, merkezi Lozan'dadır.

Olimpizm

Herkese açık, bütün yaşamı kapsayan ve iş birliğini öne çıkaran felsefe.

Eventing

Üç günlük koşu; terbiye, arazi ve engel atlama etaplarından oluşan binicilik disiplini.

Modern pentatlon

Tek sporcunun eskrim, yüzme, binicilik, atış ve koşuyu yaptığı beş becerili dal.

İppon

Judoda tam puan; maçı anında bitirir.

Drop gol

Ragbide top yere değer değmez ayakla vurulup direkten geçirilen, 3 puanlık atış.

Masterlar

Kürekte ileri yaştaki deneyimli sporcuların yarıştığı kategori.

World Athletics

Eski adı IAAF olan atletizm dünya federasyonunun 2019'da alınan adı.

• Olimpia bağımsız şehir değildir; oyunları yöneten şehir Elis'tir.
• 1896'da altın madalya yoktu; birinciye gümüş, ikinciye bronz verildi.
• Kaykay, sörf ve tırmanış 2020 Tokyo'da girdi; breaking ise ilk kez 2024 Paris'te yer aldı.
• Soruların 'yer almaz' seçenekleri genelde uydurmadır: ip atma, üçlü kano, 20 m tüfek, 61 kg, kürek (pentatlon).
• Triatlon (yüzme-bisiklet-koşu) ile biatlon (kayak-atış) ve pentatlonu birbirine karıştırmamak gerekir.