ATA-AÖF Sosyal Güvenlik Sistemi Çıkmış Sorular
Atatürk Üniversitesi ATA-AÖF Sosyal Güvenlik Sistemi dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 20 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Sosyal Güvenlik Sistemi konu özeti
Ders, sosyal güvenliğin kavramsal temelini, amaç ve işlevlerini, tarihsel gelişimini, çağdaş ilkelerini ve 5510 sayılı Kanun kapsamındaki başlıca sigorta kollarını ile bunlardan sağlanan yardımları ele alır. Ayrıca SGK ve İŞKUR gibi kurumların görevleri ile sosyal güvenliği etkileyen etkenler incelenir.
Temel kavramlar, amaç ve işlevler
- Bireyin iradesi dışında gelişip güvenliğini belirsizleştiren olaylara sosyal risk denir; hastalık, analık, iş kazası, yaşlılık, işsizlik ve ölüm örnektir.
- Sosyal güvenlik bireyleri sosyal risklere karşı korur ve yoksulluğu önlemeyi amaçlar; yoksulluğu artırmak amaca aykırıdır.
- İşlevleri: sosyal adaleti sağlamak, ekonomik güvence vermek, riskleri önlemek, kişinin gelişimine zemin hazırlamak.
- İş gücünün eşit paylaştırılması istihdam politikası konusudur, sosyal güvenliğin işlevi sayılmaz.
Tarihsel gelişim
- Modern sosyal güvenliğin temelleri 19. yüzyıl sonunda Almanya'da Bismarck dönemindeki zorunlu sosyal sigorta yasalarıyla atılmıştır.
- Bu nedenle çağdaş sosyal güvenliğin I. Dünya Savaşı sonrasında doğduğu söylenemez.
- Yoksulluğa bütüncül ve kalıcı çözüm getiren ilk kapsamlı yasa 1938'de Yeni Zelanda'da çıkmıştır.
- Bu sistem yalnız işçileri değil tüm yurttaşları kapsar ve vergilerle finanse edilir.
Çağdaş sistemin ilkeleri ve etkenler
- Çağdaş sistem yönetimde birlik, genellik ve teklik ilkelerine dayanır.
- Primli ve primsiz rejim ayrımı bütünleşme hedefine aykırıdır, temel ilke değildir.
- Ekonomik etkenler: işsizlik, kayıt dışı istihdam, enflasyon ve krizler.
- Demografik etkenler: nüfusun yaşlanması, yaş yapısı, doğum, evlenme ve boşanma oranları.
- Prim toplamadaki güçlükler demografik değil, ekonomik ve idari sorundur.
Kurumlar: SGK ve İŞKUR
- SGK, sosyal güvenlik politikalarını uygular ve uluslararası sözleşmeleri yürütür.
- Devleti bağlayan sözleşmeleri imzalamak devletin egemenlik yetkisindedir, SGK'nın görevi değildir.
- Etkin, adil, aktüeryal ve mali yönden sürdürülebilir sosyal güvenlik sisteminin işletilmesi SGK'nın işlevidir.
- İŞKUR istihdamı korur ve geliştirir, işsizlikle mücadeleye katkı verir, işsizlik sigortası hizmetlerini yürütür.
İş göremezlik ve iş kazası gelirleri
- Geçici iş göremezlik ödeneğinde ilk koşul, riskin gerçekleşmesidir: sigortalının hastalanması veya iş kazası ya da meslek hastalığına uğraması.
- Meslekte kazanma gücünün tamamının kaybı sürekli tam iş göremezliktir; aylık kazancın yüzde 70'i oranında gelir bağlanır.
- İş kazası ya da meslek hastalığından ölümde sigortalının gelirinin yüzde 70'i esas alınır.
- Bu tutardan eşe yüzde 50, çocuklara yüzde 25 oranında pay verilir.
Malullük ve ölüm sigortası
- Malullük aylığı için en az 10 yıl sigortalılık ve 1800 gün prim gerekir.
- Başkasının bakımına muhtaç malullerde sigortalılık süresi aranmaz, 1800 gün yeterlidir.
- Hastane sağlık kurulu raporları tek başına yeterli değildir; Kurum Sağlık Kurulunca incelenip onaylanmalıdır.
- Ölüm sigortası: ölüm aylığı, toptan ödeme, cenaze ve evlenme ödeneği sağlar; emeklilik ikramiyesi standart yardım değildir.
Borçlanma ve kısa çalışma ödeneği
- Yurt dışı borçlanmayla aylık için yurda kesin dönüş, yazılı talep, borcun ödenmesi ve aylığa hak kazanma aranır.
- Doktora veya tıpta uzmanlık süreleri ayrı bir borçlanma türüdür, yurt dışı borçlanma şartı değildir.
- Kısa çalışma ödeneği, faaliyetin azalması nedeniyle çalışamayan işçiye verilir.
- İşe girme veya yaşlılık aylığı bağlanması ödeneği keser; işsizliğin sürmesi kesilme nedeni değildir.
Önemli kavramlar
- Sosyal risk
- Bireyin iradesi dışında gelişen, çalışma gücünü azaltan veya yok eden, geliri düşürüp gideri artıran olaylardır.
- Sürekli tam iş göremezlik
- Meslekte kazanma gücünün tamamen kaybedilmesi durumudur; aylık kazancın yüzde 70'i gelir bağlanır.
- Geçici iş göremezlik ödeneği
- Sigortalının hastalanması veya iş kazası ya da meslek hastalığına uğraması üzerine verilen ödenektir.
- Malullük aylığı
- En az 10 yıl sigortalılık ve 1800 gün prim şartıyla bağlanan aylıktır.
- Kısa çalışma ödeneği
- Faaliyet azalması yüzünden çalışamayan işçiye verilen ödenektir.
- Kurum Sağlık Kurulu
- Hastane raporlarını inceleyip onaylayarak malullüğü belirleyen kuruldur.
- Yönetimde birlik, genellik, teklik
- Çağdaş sosyal güvenlik sisteminin temelini oluşturan ilkelerdir.
- İŞKUR
- İstihdamı koruyup geliştiren ve işsizlik sigortası hizmetlerini yürüten kurumdur.
- Demografik etken
- Nüfus yapısına ilişkin olgulardır: yaşlanma, doğum, evlenme ve boşanma oranları.
Sınav ipuçları
- Ekonomik etkenler (işsizlik, kayıt dışılık, enflasyon, kriz) ile demografik etkenler (nüfus yapısı) birbirine karıştırılmamalıdır.
- SGK'nın görevi (sosyal güvenlik sisteminin işletilmesi) ile İŞKUR'un görevi (istihdam, işsizlik sigortası) ayrı tutulmalıdır.
- Yüzde oranları ezberlenmelidir: sürekli tam iş göremezlikte yüzde 70, ölümde eşe yüzde 50, çocuklara yüzde 25.
- Malullükte 10 yıl ve 1800 gün esastır; 15 yıl ve 2600 gün gibi seçenekler yanlıştır.
- Olumsuz kökle sorulan sorularda (yer almaz, sayılmaz) seçeneklerden doğru bilgi dışında kalan aranmalıdır.
Sosyal Güvenlik Sistemi örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. 5502 sayılı Kanun'la Sosyal Güvenlik Kurumu'na yüklenen görevler içinde aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- Hizmet verilen kişileri hakları ve yükümlülükleri hakkında aydınlatmak; hakların kullanımını ve yükümlülüklerin yerine getirilmesini kolaylaştırmak
- Sosyal güvenlik alanındaki uluslararası gelişmeleri takip etmek ve bu alanda iş birliği yürütmek
- Kamu idareleri arasında eşgüdüm ve iş birliğini sağlamak
- Sosyal güvenlik politikalarını uygulamak ve bu politikaların geliştirilmesi için çalışmalar yürütmek
- Yabancı devletlerle sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamak
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Yabancı devletlerle sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamak
SGK sosyal güvenlik politikalarını uygular ve uluslararası sözleşmeleri yürütür. Devleti bağlayan sözleşmeleri imzalamak ise devletin egemenlik yetkisindedir; bu yetki SGK'ya ait değildir.
2. Aşağıdakilerden hangisi sosyal güvenlik hukukunun niteliklerinden biri olarak gösterilemez?
- Çağdaş sosyal güvenlik hukuku, I. Dünya Savaşı'nın ardından doğmuştur.
- Sosyal güvenlik ilk dönemde özel hukukun içinde yer almıştır.
- Sosyal güvenlik ilk dönemde iş hukukunun bir parçası olarak ele alınmıştır.
- Sosyal güvenlik bugün başlı başına bağımsız bir hukuk dalıdır.
- Sosyal güvenlik bugün kamu hukuku alanında yer almaktadır.
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Çağdaş sosyal güvenlik hukuku, I. Dünya Savaşı'nın ardından doğmuştur.
Modern sosyal güvenliğin temelleri 19. yüzyılın sonunda Almanya'da Bismarck dönemindeki zorunlu sosyal sigorta yasalarıyla atılmıştır. Yani I. Dünya Savaşı'ndan çok önce başlamıştır; A ifadesi bu yüzden yanlıştır.
3. Sigortalı, meslekte kazanma gücünün … kadarını yitirmişse sürekli tam iş göremezlik söz konusudur. Bu durumda sigortalıya, aylık kazancının ……… tutarında gelir bağlanır. Metindeki boşluklara sırasıyla hangi ifadeler gelmelidir?
- Yüzde 100- Yüzde 100
- Yüzde 60- Yüzde 30
- Yüzde 90- Yüzde 80
- Yüzde 100- Yüzde 70
- Yüzde 70- Yüzde 70
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Yüzde 100- Yüzde 70
Meslekte kazanma gücünün tamamının (yüzde 100) kaybı sürekli tam iş göremezliktir. 5510 sayılı Kanun'a göre bu durumda gelir, aylık kazancın yüzde 70'i oranında bağlanır.
4. Aşağıdakilerden hangisi sosyal güvenliğin temel işlevleri arasında sayılmaz?
- Sosyal adaleti gerçekleştirme işlevi
- İş gücünün eşit biçimde paylaştırılması işlevi
- Bireye ekonomik güvence verme işlevi
- Önleyici işlev
- Kişiliğin gelişimine katkı işlevi
Cevabı gör
Doğru cevap: B) İş gücünün eşit biçimde paylaştırılması işlevi
Sosyal güvenlik sosyal adaleti sağlar, bireye ekonomik güvence verir, riskleri önler ve kişinin gelişimine zemin hazırlar. İş gücünün eşit paylaşımı ise istihdam politikalarının konusudur; sosyal güvenliğin işlevi değildir.
5. Kısa çalışma ödeneği almakta olan bir işçi için aşağıdaki gelişmelerden hangisi ödeneğin sona ermesine neden olmaz?
- Ödenek alan kişinin bir işe girmesi
- Ödenek alan kişinin işsiz kalmaya devam etmesi
- Kişiye geçici iş göremezlik ödeneği bağlanmaya başlanması
- Kişiye yaşlılık aylığı bağlanması
- Kişinin, bir kanundan doğan çalışma yükümlülüğü yüzünden işinden ayrılması
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Ödenek alan kişinin işsiz kalmaya devam etmesi
Kısa çalışma ödeneği, faaliyetin azalması yüzünden çalışamayan işçiye verilir. İşe girme veya yaşlılık aylığı bağlanması ödeneği keser. İşsizliğin sürmesi ise ödeneğin zaten verilme sebebidir, kesilme nedeni değildir.
6. Aşağıdaki görevlerden hangisi Türkiye İş Kurumu'nun kuruluş amaçlarına dahil değildir?
- İşsizlik sigortası hizmetlerinin yürütülmesi
- İşsizliği önleme çalışmalarına destek verilmesi
- Sosyal sigorta ilkelerine dayanan, etkin, adil, kolay ulaşılabilir, aktüeryal ve mali yönden sürdürülebilir, çağdaş standartlarda bir sosyal güvenlik sisteminin işletilmesi
- İstihdamın korunmasına yönelik çalışmalara destek verilmesi
- İstihdamın geliştirilmesine ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalara destek verilmesi
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Sosyal sigorta ilkelerine dayanan, etkin, adil, kolay ulaşılabilir, aktüeryal ve mali yönden sürdürülebilir, çağdaş standartlarda bir sosyal güvenlik sisteminin işletilmesi
C şıkkındaki görev, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun temel işlevidir. İŞKUR ise istihdamı korumak ve geliştirmek, işsizlikle mücadeleye katkı vermek ve işsizlik sigortası hizmetlerini yürütmekle görevlidir.
7. Malullük aylığına hak kazanmak için aranan sigortalılık süresi ve prim gün sayısı şartları içinde aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- En az on yıldır sigortalı olmak ve toplam 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olmak
- Sürekli olarak bir başkasının bakımına muhtaç düzeyde malul olan sigortalılar için sigortalılık süresi aranmaması
- En az on beş yıldır sigortalı olmak ve toplam 2600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olmak
- 5510 sayılı Kanun'un 4/1, (b) bendi kapsamındaki bağımsız çalışanların, kendi sigortalılıkları nedeniyle genel sağlık sigortası primi dâhil, prim ve prime ilişkin tüm borçlarını ödemiş olması
- Sürekli olarak bir başkasının bakımına muhtaç düzeyde malul olan sigortalılar için 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olmasının yeterli sayılması
Cevabı gör
Doğru cevap: C) En az on beş yıldır sigortalı olmak ve toplam 2600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olmak
Malullük aylığı için en az 10 yıl sigortalılık ve 1800 gün prim gerekir. Başkasının bakımına muhtaç malullerde süre aranmaz, 1800 gün yeterlidir. 15 yıl ve 2600 gün şeklinde bir şart mevzuatta yoktur.
8. Sosyal güvenlik üzerinde ekonomik sistemden kaynaklanan etkiler sayılırken aşağıdakilerden hangisine yer verilmez?
- İşsizlik oranları
- Kayıt dışı istihdamın düzeyi
- Enflasyonun düzeyi
- Nüfusun yaşlanması
- Ekonomik krizler
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Nüfusun yaşlanması
İşsizlik, kayıt dışı istihdam, enflasyon ve krizler ekonomik etkenlerdir. Nüfusun yaşlanması ise doğum ve ölüm oranlarındaki değişimden doğan demografik bir olgudur.
9. 5510 sayılı Kanun'a göre geçici iş göremezlik ödeneği verilebilmesi için aranan ilk koşul aşağıdakilerden hangisidir?
- İş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta priminin bildirilmiş olması
- Sigortalının hastalanmış olması
- Sigortalının Kurum'a başvuruda bulunması
- İş göremezliğin, Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarının düzenlediği istirahat raporuyla belgelenmesi
- Geçici iş göremezlik hâlinin iki günden uzun sürmesi
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Sigortalının hastalanmış olması
Prim ve rapor gibi şartlardan önce, sürecin başlaması için sigortalının hastalanması ya da iş kazası/meslek hastalığına uğraması, yani riskin gerçekleşmesi gerekir. Bu nedenle ilk koşul hastalanmaktır.
10. İş kazası ya da meslek hastalığı yüzünden hayatını kaybeden sigortalının eşine, sigortalının gelirinin %70'i üzerinden hesaplanan bu gelirin yüzde kaçı bağlanır?
- Yüzde 20
- Yüzde 50
- Yüzde 40
- Yüzde 10
- Yüzde 25
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Yüzde 50
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölümde hak sahiplerine gelir bağlanırken sigortalının gelirinin %70'i esas alınır. Bu tutardan eşe %50, çocuklara ise %25 oranında pay verilir.
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
ATA-AÖF Sosyal Güvenlik Sistemi çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de ATA-AÖF Sosyal Güvenlik Sistemi dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 20 sorusu var. Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
ATA-AÖF Sosyal Güvenlik Sistemi çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
ATA-AÖF Sosyal Güvenlik Sistemi ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
ATA-AÖF Sosyal Güvenlik Sistemi soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.
4. sınıf Bahar diğer dersler
- Ekip Çalışması ve Liderlik çıkmış sorular
- Girişimcilik ve Küçük İşletmeler çıkmış sorular
- İcra ve İflas Hukuku çıkmış sorular
- Karşılaştırmalı Kamu Yönetimi çıkmış sorular
- Kimyasal Maddeler ve Tehlikeleri çıkmış sorular
- Mali Hukuk Bilgisi çıkmış sorular
- Olimpik Spor Branşları çıkmış sorular
- Reklam Kampanyaları ve Reklamcılık Uyg. çıkmış sorular
- Sporda Çocuk Koruma çıkmış sorular
- Türkiye Ekonomisi çıkmış sorular
- Uluslararası Halkla İlişkiler çıkmış sorular