AUZEF Acil Durum ve Afet Yonetim Pratikleri Çıkmış Sorular

Ders, doğal ve insan kaynaklı afetlerde (heyelan, sel, tsunami, yangın, zehirlenme, deprem) alınacak önlemleri, arama-kurtarma donanımını, afet haberleşmesini ve temel ilk yardım ilkelerini ele alır.

Kütle hareketleri ve heyelan

• Zeminin gözenekli kayaçlardan oluşması doğal bir özelliktir; insan kaynaklı etken sayılmaz.
• Kayma yüzeyi üzerine ağır yapı yapmak heyelan önlemi değil, riski artıran davranıştır.
• Su zemini duraysızlaştırır; zemin sıvılaşmasını önlemek suyun etkisi olarak sayılmaz.

Sel ve sudaki tehlikeler

• Şiddetli yağış sonrası ya da suyun birden boşalmasıyla oluşan sellere ani sel denir.
• Derelerin ıslahı sel nedeni değil, önlemdir; ormanların tahribine karşı halkta bilinç oluşturmak da önlemdir.
• Dışarıdayken sel gelirse yüksek bir yere çıkılır; olunan yerde beklenmez.
• Sel sonrası bulaşıcı hastalıklar görülebilir; melanoma beklenen bir hastalık değildir.
• Kramp girince panik yapılmaz, gerekirse yardım istenir; tek başına çıkmaya çalışmak yanlıştır.
• Tsunamide kıyıdan uzaklaşıp yüksek yere gidilir; kıyıya yaklaşmak tehlikelidir.

Yanma ve yangın

• Yanma kimyasal bir olaydır; ısı, oksijen ve yanıcı madde yeterli miktarda birleşmelidir.
• Denetimden çıkmış yanmaya yangın denir.
• Yanma için ortamda yaklaşık yüzde 16 oksijen gerekir.
• Magnezyum tozu suyla temas edince yanar; alkoller suyla karışabilen sıvı yakıttır.
• Optik dedektör algılama cihazıdır, söndürme sistemi değildir.
• Söndürme cihazı manometresinde ibre yeşil bölgede, 18 Bar üzerinde olmalıdır.

Gıda güvenliği ve zehirlenmeler

• Bakteri üremesi için besin, sıcaklık, pH ve nem gerekir; kükürt gerekmez.
• Temiz gıdaya başka kaynaklardan bakteri geçmesine çapraz bulaşma denir.
• El yıkamada eller ortak havluyla değil, tek kullanımlık ya da kişisel malzemeyle kurulanır.
• Zehirlenme şiddetini zehrin niteliği ve miktarı, giriş yolu ve kişinin yapısı belirler.
• Türkiye'de akut zehirlenme nedenleri sıklık sırasıyla ilaçlar, tarım ilaçları, ev içi kimyasallar, zehirli gazlardır.
• Sindirim yoluyla zehirlenme oral yoldur; kiraz kırmızısı cilt rengi bu yolun belirtisi değildir.
• KKHA etkeni virüs genellikle 1-3 gün sonra fark edilir.

Müdahale elemanı ve arama-kurtarma donanımı

• Başarı; bilgi ve tecrübe, ekipman ve bunları kullanma becerisine bağlıdır.
• Arama-kurtarmada personelin kendi güvenliği her şeyden önce gelir.
• Tozluk kişisel koruyucudur ve ayakkabıya tam oturmalıdır; el jumarı teknik ekipmandır.
• Elyaf uyku tulumu çabuk kuruduğu için tercih edilir.
• Makara sistemi yük, yaralı aktarımı ve iniş için kullanılır; buz vidası buzda emniyet noktası oluşturur.
• Hedik kar ayakkabısı, İsveç oturağı ise düğümlü iplerle yapılan oturaktır.

Afet haberleşmesi

• ISDN ve VSAT telsiz aracı sayılmaz; ISDN kablolu ağ, VSAT uydu sistemidir.
• Uydu erişiminde çanak anten ihtiyacı dezavantajdır.
• Haberleşme uyduları yaklaşık 35.786 km yükseklikte yörüngededir.
• VHF, Very High Frequency demektir; 112 Acil ekipleri APCO25 dijital telsizini kullanır.
• İstanbul'da afet bilgisi için radyo frekansı 103.0'dır.
• Kamyon ve çim biçme makinesi sesi yaklaşık 90 db düzeyindedir.

Deprem ve ilk yardım ilkeleri

• Temel ilkeler tehlike, tanı, triyaj, haberleşme ve taşımadır; ulaşım bunlardan değildir.
• Tehlike: ortamdaki gaz kaçağı gibi riskler belirlenir; tanı: solunum, dolaşım, kanama, şok, bilinç değerlendirilir.
• Triyaj çok sayıda yaralıda müdahale sırasını belirler.
• İlk yardım bilgisi olmayan kişinin rastgele müdahalesi zarar verebilir.
• Kafa travması bulgusu arasında ayak kemiği kırığı yer almaz.
• Yıldırımdan korunurken yere uzanılmaz, çömelerek küçülünür.

Ani sel

Şiddetli yağış sonrası birkaç saatte ya da suyun birden boşalmasıyla oluşan sel.

Yangın

Faydalı ateşin dışında, denetimden çıkmış yanma.

Kendi kendine tutuşma

Birikmiş ısı nedeniyle maddenin dış etki olmadan tutuşması.

Soğuk bölge

Olay yerinde güvenliğin geniş kapsamlı sağlandığı alan.

Çapraz bulaşma

Temiz gıdaya başka kaynaklardan bakteri geçmesi.

Zehir

Herhangi bir yolla alındığında canlıya zarar veren veya işlevini bozan madde.

Oral yol

Zehrin ağızdan alınması; sindirim yoluyla zehirlenme.

Makara sistemi

Yük ve yaralı aktarımında, iniş ve çıkışta kullanılan düzenek.

İsveç oturağı

İplere düğüm atılarak yapılan oturak.

Hedik

Kara batmayı önleyen kar ayakkabısı.

Triyaj

Birden fazla yaralıda müdahale önceliğinin belirlenmesi.

APCO25

112 Acil ekiplerinin kullandığı dijital telsiz sistemi.

• Sorular çoğunlukla 'hangisi değildir' biçimindedir; yanlış ve riskli davranışı seçmeye dikkat edilmeli.
• Telsiz araçları (VHF, APCO25) ile telsiz olmayanlar (ISDN, VSAT) karıştırılmamalı.
• Kişisel koruyucu donanım (tozluk) ile teknik ekipman (el jumarı, buz vidası) ayrılmalı.
• İlk yardım ilkeleri tehlike, tanı, triyaj, haberleşme, taşıma olarak ezberlenmeli; tanımlardan ilke bulunabilmeli.
• Kıyıdan uzaklaşma, yüksek yere çıkma ve yardım isteme gibi güvenli davranışlar doğru seçenektir.