AUZEF Bilimsel Araştırma Teknikleri Çıkmış Sorular

Ders, bilimin tanımı, tarihsel gelişimi ve felsefi temelleri ile bilimsel araştırmanın aşamalarını, veri toplama yöntemlerini, deney, örnekleme, ölçekleme ve veri analizi tekniklerini kapsar.

Bilim ve bilgi edinme yolları

• Bilimin tanımında statik, gelişmeci ve keşifçi olmak üzere üç yaklaşım öne çıkar.
• Duyusal deneyim; görme, işitme, koklama, tatma ve dokunma yoluyla bilgi edinmedir.
• Rasyonel yöntemde öncüllerden akıl yürütmeyle sonuca varılır.
• Tümdengelim genel ilkeden özel duruma, yasalardan olaylara gider.
• Teori ile nazariye eş anlamlıdır.

Bilimin tarihsel gelişimi

• Nehir taşkınları ve sağlam yapı gereksinimi fiziğin ilerlemesine yol açmıştır.
• Antik Yunan'daki mitolojiye dayalı kaynaklardan ilki Homeros'a aittir.
• Kopernik ve Galileo modern bilimin öncüleridir; Kopernik Roma dönemine ait değildir.
• Kopernik, Kepler ve Galileo'nun buluşları Aristoteles'in doğa görüşündeki yanlışları göstermiştir.
• Yakın Çağ, sanayi toplumu ve bilgi toplumu olarak iki grupta incelenir.

Felsefi temeller

• Epistemoloji bilgi kuramıdır; bilginin kaynağını ve geçerliliğini inceler.
• Etik; iyi-kötü, vicdan, irade, erdem ve sorumluluk kavramlarını ele alır.
• Diyalektik tartışma ve çelişkileri açığa çıkarmayı anlatır.
• İdealizm zihinden bağımsız maddi gerçekliği kabul etmez.
• Pozitivizm yalnızca olgularla doğrulanabilen bilgiyi geçerli sayar.

Araştırma süreci ve modelleri

• Süreç problemin tanımlanmasıyla başlar; amaç sonra belirlenir, veri toplama en sonlara gelir.
• Keşfedici, tanımlayıcı ve nedensel araştırma modelleri vardır.
• Keşifsel araştırmanın amacı hipotez sınamak değildir; hipotez sınama nedensel araştırmaya aittir.
• Tanımlayıcı model olayı, değişkenleri ve ilişkileri tanımlayıp tahmin yapmayı hedefler.
• Bilimsel yayınlar, internet taraması ve kurum raporları ikincil kaynaktır.

Nitel yöntemler ve gözlem

• Nitel araştırma doğal ortamda, esnek desenle ve zengin betimlemeyle yürür.
• Derinlemesine görüşme bire bir ve ayrıntılıdır; zengin bilgi sağlar.
• Odak grupta katılımcı sayısı, profili ve moderatör planlanır; veri analiz biçimi bu etkenlerden değildir.
• Projektif teknikler amacı gizleyerek bilinçaltına dolaylı ulaşır; örnekleri kelime çağrıştırma, cümle tamamlama, analojidir.
• Yapısal gözlemde izlenecek davranışlar önceden standart biçimde belirlenir.

Anket yöntemi

• Anket ucuzdur, geniş kitlelere ulaşır, nesnel sonuç verir; verilerin yüzeysel kalması sınırlılıktır.
• Yüz yüze anket görece pahalıdır; online anket yüz yüze türlerden sayılmaz.
• Omnibus anket düzenli aralıklarla sürekli yapılan yüz yüze ankettir.
• Posta panelleri postayla yapılan ankettir, telefonla anket tekniği değildir.
• Açık uçlu soruda hazır seçenek olmadığı için yönlendirme olmaz; sorular yönlendirici kurulmamalıdır.

Deney ve geçerlilik

• Deney problemin belirlenmesiyle başlar.
• Nedensellik için birlikte değişim, zamansal öncelik ve kuramsal dayanak gerekir.
• Bağımsız değişken araştırmacının kontrol edip etkisini ölçtüğü değişkendir; üzerinde ölçüm yapılan varlık test birimidir.
• Olgunlaşma etkisi zamanla katılımcıdaki değişimdir; gerileme etkisi uç değerlerin ortalamaya yaklaşmasıdır.
• Seçim etkisi katılımcıların ana kütleyi yansıtmamasından doğar.

Örnekleme, ölçekler ve veri analizi

• Örnekleme hedef ana kütlenin tanımlanmasıyla başlar; ana kütle yerine örnek kullanmaktan doğan hata örnekleme hatasıdır.
• Tesadüfi örneklemede seçimi şans belirler; kümelere göre örneklemede gruplar rastgele seçilir; yargısal örneklemede araştırmacı karar verir.
• Ölçek düzeyleri nominal, ordinal, aralıklı ve oransaldır; oransal ölçek mutlak sıfıra sahip en güçlü ölçektir.
• Stapel ölçeği tutumun yönünü ve şiddetini birlikte ölçer; Fahrenhayt aralıklı ölçektir.
• Analiz verinin hazırlanmasıyla başlar; t-testi iki ortalama farkını sınar, Wilcoxon parametrik değildir, regresyon çok değişkenlidir.

Değişken

Araştırmada farklı değerler alabilen nicelik ya da nitelik.

Tümdengelim

Genel ilkeden özel sonuçlara giden akıl yürütme yolu.

Epistemoloji

Bilginin kaynağını ve geçerliliğini inceleyen bilgi kuramı.

Birincil kaynak

Veriyi doğrudan araştırmacının topladığı kaynak türü.

İkincil kaynak

Başkalarınca daha önce derlenmiş verilere dayanan kaynak.

Omnibus anket

Düzenli aralıklarla sürekli uygulanan yüz yüze anket.

Projektif teknik

Amacı gizleyerek bilinçaltındaki bilgiye dolaylı ulaşma yaklaşımı.

Test birimi

Üzerinde ölçüm yapılan varlıklar.

Örnekleme hatası

Ana kütle yerine örnek kullanılmasından doğan hata.

Oransal ölçek

Mutlak sıfır noktası bulunan, en güçlü ölçme düzeyi.

Parametrik test

Normal dağılım, rastgele seçim ve yeterli gözlem gibi koşullar arayan test.

• Soruda hepsi seçeneği sıkça doğru cevaptır; her şıkkı tek tek kontrol etmek gerekir.
• Olgunlaşma, gerileme ve seçim etkilerini tanımlarıyla eşleştirmek gerekir.
• Nominal ölçek yalnızca sınıflar; sıralama, ortalama ve metrik işlem yapılamaz.
• Keşifsel araştırma hipotez sınamaz, nedensel araştırma sınar.
• Birincil ile ikincil kaynak ve açık uçlu ile kapalı uçlu soru karıştırılmamalıdır.